Raad van State negeerde eigen kritisch rapport

Het rapport van de Algemene Rekenkamer over de Betuwelijn kwam vorige week hard aan. Te rooskleurige prognoses, onvoldoende naar alternatieven gekeken en kosten en baten slecht afgewogen. De Tweede Kamer toonde zich gisteren onder de indruk van de bittere conclusies over het project van 9,45 miljard gulden.

Jelle Brandsma

Het parlement had al in 1996 kunnen weten dat het met het besluit over de Betuwelijn slecht was gesteld. De Stichting Advisering Bestuursrechtspraak liet in dat jaar op 12 februari een pittige notitie het licht zien. Het was een onafhankelijk advies aan de Raad van State.

Opmerkelijk genoeg negeerde dit orgaan het rapport. De Raad van State bestaat uit juristen en leunt inhoudelijk op de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak. In negen van de tien gevallen wordt het inhoudelijk advies door de staatsraden overgenomen.

De notitie van 12 februari 1996 meldt twijfels en knelpunten over de Betuweroute. De beslissing om de lijn aan te leggen lijkt een politieke keuze. De kritiek op de noodzaak het spoor aan te leggen is 'begrijpelijk', volgens de rapporteur. ,,Zo bevatten de berekeningen die de noodzaak moeten aantonen, aannames en vooronderstellingen waarover ten minste enige discussie mogelijk is, en is de mogelijkheid de binnenvaart voor het goederenvervoer verder te benutten onderbelicht gebleven.'' De Rekenkamer wees er vorige week ook op dat alternatieven niet goed zijn onderzocht en bekritiseerde de prognoses.

Tot de alternatieven hoort ook de aanleg van de Betuweroute in fasen. Over de bouw van nieuw spoor tussen de Rotterdamse haven en het rangeerterrein Kijfhoek bij Barendrecht bestaat bij vrijwel niemand twijfel, ook niet bij tegenstanders van de Betuweroute.

Onvoldoende is onderzocht of dit deel van de spoorlijn aangelegd kan worden om daarna de rest van de route nog eens nauwkeurig onder de loep te nemen. ,,Een serieuze benadering waard'', aldus de notitie. Maar deze optie komt niet voor in het kabinetsbesluit.

Op een ander punt legt de notitie ook al de vinger op de zere plek, evenals de Rekenkamer ruim vier jaar later. Of de macro-economische baten van de Betuweroute opwegen tegen de lasten is twijfelachtig. De Rekenkamer concludeerde vorige week dat de balans tussen baten en lasten onvoldoende is onderzocht.

Stapels onderzoeken liggen ten grondslag aan het besluit de Betuweroute aan te leggen. De notitie van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak is een van de weinige rapporten die niet zijn gemaakt in opdracht van het ministerie van verkeer en waterstaat of een andere belangengroep. De Raad van State verstrekte de opdracht.

Dat de Raad van State dit advies vervolgens negeerde is een raadsel. De raad toetste de zorgvuldigheid van het besluit de Betuwelijn te bouwen. De Betuwelijn moest en zou er komen, meende het ministerie van verkeer en waterstaat. De politieke keuze -de goederentreinen moeten op een apart spoor naar Duitsland- kreeg daarom ook bij de Raad van State het meeste gewicht.

De notitie van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak raakte onder het stof in de la.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden