Raad van State is uitgepraat over Zwarte Piet, de rest niet

Amsterdam wint zaak over intocht, uitspraak rechtbank vernietigd

Is Zwarte Piet racistisch of niet? De Raad van State, de hoogste bestuursrechter in Nederland, liet zich er gisteren niet over uit. Willen de tegenstanders per se een rechterlijke uitspraak, dan moeten ze volgens de raad bij de civiele rechter zijn of aangifte doen en de zaak via het strafrecht uitvechten.

Maar Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, geeft de tegenstanders van Zwarte Piet weinig kans. "De civiele rechter kan alleen een uitspraak doen als er echt wettelijke regels zijn overtreden", zegt hij. "En voor het aanpakken van discriminatie via het strafrecht moet er aantoonbaar opzet in het spel zijn. Dat is bij Zwarte Piet natuurlijk niet het geval."

Daarmee kon de juridische strijd rond Zwarte Piet weleens afgerond zijn. Die strijd begon vorig jaar met een klacht van tegenstanders tegen de gemeente Amsterdam. De gemeente heeft ten onrechte een evementenvergunning afgegeven voor de intocht van Sinterklaas, betoogden zij, omdat de Zwarte Pieten die daarin meelopen een racistisch stereotype zijn.

Afgelopen zomer gaf de Amsterdamse rechtbank de klagers gelijk. De gemeente had rekening moeten houden met het feit dat een deel van haar burgers zich gekwetst voelt door de figuur van Zwarte Piet. Maar de afdeling bestuursrecht van de Raad van State vernietigt die uitspraak nu. Burgemeester Van der Laan heeft steeds betoogd dat het niet zijn taak is om evenementen inhoudelijk te beoordelen en de Raad van State steunt hem daarin. Een vergunning kan alleen worden geweigerd als de openbare orde in het geding is.

De tegenstanders beraden zich op een vervolg. Ze kunnen hun pijlen richten op de organisator van de Sinterklaasintocht en aan de civiele rechter de vraag voorleggen of die een 'onrechtmatige daad' heeft begaan. Voor de weg via het strafrecht moet een strafbaar feit worden aangetoond.

Een derde weg, naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, zou vooral kansrijk zijn geweest als de Raad van State zich wél inhoudelijk over de zaak had uitgelaten, vermoedt Sunny Bergman, een van de klagers. "Want er zijn buiten Nederland weinig rechters te vinden die Zwarte Piet niét racistisch vinden."

Op straat gaat de discussie door

De discussie komt nu weer terug op de plek waar die thuishoort: niet voor de rechtbank, maar in de maatschappij. Dat zei voorzitter Marc Giling gisteren over de uitspraak van de Raad van State.

Op initiatief van het Pietengilde is het Sinterklaasfeest onlangs officieel aangemerkt als 'immaterieel cultureel erfgoed' en als hoeder van dat erfgoed wil het gilde zich ervoor inzetten dat het debat inderdaad doorgaat. Het gilde heeft onder meer het Overlegorgaan Caribische Nederlanders, het Surinaams Inspraakorgaan en Nederland Wordt Beter uitgenodigd voor die discussie.

Quinsy Gario, een van degenen die Zwarte Piet via de rechter wilde aanpakken, wil best aanschuiven. "Maar dat hoeft geen lang en ingewikkeld gesprek te zijn. We willen gewoon een feest zonder racistische stereotypen." De gesprekken beginnen pas na 5 december. Giling: "De kinderen voor wie het feest bedoeld is, gaan nu even voor."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden