Raad van Europa is arm maar invloedrijk

De Britse minister Bevin ondertekent op 5 mei 1949 het verdrag over de Raad van Europa. (Spaarnestad) Beeld
De Britse minister Bevin ondertekent op 5 mei 1949 het verdrag over de Raad van Europa. (Spaarnestad)

De Raad van Europa bestaat zestig jaar. Hij is onbekender dan de Europese Unie en een stuk armer, maar behandelt wel principiële kwesties.

Je zou de Raad van Europa het onbekende oudere broertje van de Europese Unie kunnen noemen. Al zestig jaar streeft hij naar meer democratie en betere naleving van de mensenrechten in Europa. Rijk is de Raad niet, het budget is 205 miljoen euro tegen 133 miljard voor de EU. Maar invloed heeft hij wel.

Op 5 mei 1949 werd de Raad opgericht door tien landen. Zestig jaar later zijn 47 landen lid. Wie woont in Wit-Rusland (te weinig democratisch) en Kosovo (te weinig erkend) kan er niet terecht. Maar voor 800 miljoen burgers, van Groenland tot Kamtsjatka, is de Raad wél een laatste redmiddel als hun rechten of die van hun groep worden geschonden.

Dat gebeurt vooral via het Europese Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg. Dat behandelde vorig jaar zijn tienduizendste zaak en neemt het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens als uitgangspunt. De rechters spraken zich bijvoorbeeld uit over marteling en verdwijning van Tsjetsjenen (Rusland vaak veroordeeld), over het recht van een foetus zijn moeder aan te klagen (afgewezen) en over een Togolese huishoudster die als slavin werd gehouden en haar recht niet kon halen (Frankrijk veroordeeld). Als de rechters een klager gelijk geven, volgt soms schadevergoeding en altijd de verplichting aan lidstaten niet nog een keer in de fout te gaan.

De Raad lanceert ook onderzoeken, bijvoorbeeld naar geheime CIA-gevangenissen in Europa. Maar op morele druk en diplomatie na heeft de Raad weinig machtsmiddelen. Bij echte schenders van mensenrechten maakt de Raad daarom weinig indruk. Bij landen die pretenderen dat niet te zijn, is het wel effectief.

Kort na de start lanceerde de Raad ook een Europese vlag (blauw met sterren) en een volkslied (Beethoven). Die symbolen zijn later gekaapt door de EU, een volledig aparte organisatie. Verwarrend genoeg houdt dit jonge zusje van de Raad zich nu ook steeds meer bezig met naleving van mensenrechten in Europa. Maar vooralsnog blijft de Raad het belangrijkste orgaan voor het bevorderen van de mensenrechten in Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden