Levenslessen

Quote-hoofdredacteur Sander Schimmelpenninck: Wie rijk is, moet kunnen uitleggen waarom

Sander Schimmelpenninck Beeld Merlijn Doomernik

Quote-hoofdredacteur Sander Schimmelpenninck (34) viert Kerst op het landgoed van z’n familie in Diepenheim. Met zijn kerstboodschap richt hij zich tot de nieuwe rijken: ‘Laat je zien, de maatschappij heeft jullie nodig.’

1.  Bij Kerst hoort zelfgeschoten wild

“Kerstavond vier ik in Zweden, in Gotenburg, bij de ouders van mijn vriendin. Op Eerste Kerstdag vliegen we dan naar Schiphol en rijden we door naar Diepenheim. Daar komt mijn hele familie bij elkaar op ons landgoed Nijenhuis & Westerflier - ook neven en nichten die ik niet veel zie en over de hele wereld zijn uitgezworven. We eten op de havezate waar mijn ooms wonen. Nee, we hebben geen personeel, we wassen zelf af na afloop en we eten bescheiden porties. Wel vlees, ja, zelfgeschoten vlees. We hebben in de familie de theorie dat we zo klein zijn, omdat we altijd wild hebben gegeten. Dan krijg je weinig met groeihormonen opgepompt vlees binnen.

Ik ben geen jager. Ik vind de jacht als evenement, als instituut, heel leuk, en ik ga ook graag mee drijven. Maar ik heb niets met het schieten. En als je wilt jagen, moet je je jachtvergunning halen en zeker vijf keer per jaar jagen, waaraan je dan weer vijf weekenden kwijt bent. Het wordt me niet helemaal in dank afgenomen, maar het interesseert me niet genoeg. En ik heb te weinig tijd. Ik heb al moeite zo nu en dan mijn vriendin te zien.”

2. De adel is kneuterig

“Ik had een heel gewone jeugd, hoewel we op een familielandgoed woonden. Ik fietste bijvoorbeeld kilometers heen en weer naar school in Hengelo en Lochem en ik zat op voetbal. Wij woonden als gezin in het bouwhuis en mijn opa en oma in het grote huis, het kasteel. Mijn vader was altijd rentmeester van het grootste Twentse landgoed, Twickel. Mijn moeder is arts, radioloog. Nog steeds. ’s Zomers wandelden we braaf in de Alpen en in de meivakantie gingen mijn zusje en ik met opa en oma naar een bungalowpark. Ik vloog pas op m’n 21ste het Europese continent af.

Toch kreeg ik altijd vragen. Ben je rijk? Waarom hebben jullie een kasteel? Dat moet je altijd kunnen uitleggen, vind ik. Ik heb daarom ook geen medelijden met rijke mensen die wij in Quote zetten, deal er maar mee. Ik ben van adel en daar ben ik me van bewust, maar het stelt zo weinig voor, de adel in Nederland is zo kneuterig.

Het bijzondere van zo’n landgoed is wel dat je je familiegeschiedenis helemaal kunt nagaan. Wie woonde er tweehonderd jaar terug? Er staat in onze tuin een treurbeuk, ooit geplant door een voorvader die droevig was, omdat hij dacht dat het landgoed verloren zou gaan. Daarna werden er in de familie een paar rijke Duitse vrouwen getrouwd, waardoor het geld toch weer binnenstroomde. Die verhalen zijn leuk. De bekendste voorvader en voormalige bewoner is Rutger Jan Schimmelpenninck, die raadpensionaris was van de Bataafse Republiek.

Beeld Merlijn Doomernik

De tragiek van het oude geld is dat hun huizen gebouwd zijn op het hebben van personeel. Mijn ouders wonen nu in het Nijenhuis, en dat is zonder hulptroepen geen pretje. Het is er bovendien ijskoud. Er is wel cv, maar voor de reis tussen de kamers moet je een jas aan. Die kastelen zijn gebouwd als zomerverblijf. De adellijke families woonden in het westen en kwamen in de zomer per koets naar Twente.

De vraag is: wie van de acht nakomelingen, mijn zusje en ik en zes neven en nichten, heeft er zin op dit landgoed te gaan wonen? Het is nu echt nog een minimaatschappij van zo’n zestig mensen. Als er iemand op een boerderij ziek is, wordt er geholpen, er is een heel sterke onderlinge band. En er zijn jaarlijkse evenementen. Bij een bruiloft of begrafenis wordt er altijd koffiegedronken op het Nijenhuis.”

3. Elite, laat je zien

“Ik kom te weinig op het landgoed, laatst was ik er een tijdje om te schrijven aan een boek. Maar op je 34ste te gast bij je ouders, ik weet het niet… Ik zou er later wel een eigen plek willen hebben. Ik hou van Twente, van dat romantische coulissenlandschap en ik vind Tukkers leuke lui. Je zou het nu niet meer zeggen, maar ik sprak als puber zo plat dat mijn ouders dachten dat het nooit meer goed zou komen. Vrouwen hebben geloof ik meer moeite van hun accent af te komen, kijk maar naar Ilse Delange en Kim Kötter. Oh ja, Daphne Bunskoek is het trouwens wel gelukt.

De werktitel van het boek waar ik mee bezig ben, is ‘Elite gezocht’. Ik schrijf het samen met Zuidas-predikant Ruben van Zwieten. Hij trouwt en begraaft iedereen van de financiële elite en ik kom uit de wereld van ondernemers, van selfmade men. Samen constateren we dat het in die werelden armoedig gesteld is als het gaat om verbeeldingskracht en grotere ideeën over de wereld. Vooral de financiële elite zondert zich af en leeft in een parallelle werkelijkheid. De kinderen krijgen privéonderwijs, ze wonen op afgesloten plekken; dat vinden wij stom, niet Europees en egoïstisch. De elite is er altijd geweest, maar die van nu sluit zich op. Zie het boek maar als pamflet, ja. Historisch gezien is deze situatie niet uniek. Voor de Franse Revolutie werd de Franse elite ook niet meer vertrouwd.”

4. Geld is macht

“Veel Nederlanders begrijpen het belang van economie niet. Als wij de Quote 500 maken over de vijfhonderd rijkste Nederlanders, is het altijd: Wat gaat het jullie nou aan wat iemand bezit? Dat enorme vermogen van sommige Nederlanders gaat ons wel degelijk aan, dat geld komt van ons allemaal, dat geld van zo’n ondernemer is niet alleen aardig om een boot of gigantisch huis te kopen, het betekent ook invloed en macht, en de mogelijkheid om belasting te ontwijken. Dus is het heel terecht dat wij de wereld van het grote geld in kaart brengen.

Zo’n Adyen, dat bedrijf van dat betalingssysteem, sinds een jaar op de beurs, doet heel schichtig. Misschien moeten ze er nog even aan wennen dat ze ineens tot de rijksten van Nederland behoren. Ook mannen als Peter Visser van investeringsmaatschappij Egeria en Rolly van Rappard van CVC, een van de grootste private-equityfondsen ter wereld. Intellectuele kerels, maar ze zijn onzichtbaar. Ze hebben moderne dynastieën opgebouwd met geld dat ze helemaal zelf hebben verdiend. Qua vermogen zijn ze te vergelijken met historische rijken als de textielfamilie Van Heek bij ons in Twente, of met de Brabantse familie Philips. Die families woonden in huizen zonder hoge hekken en hadden veel personeel, dus kwamen ze veel in contact met gewone mensen. Zo’n Frits Philips liet ook huizen voor ze bouwen. Als de financiële elite zo onzichtbaar is als nu, wekt dat wantrouwen.

Weet je dat er ook steeds minder gelijkwaardigheid is tussen rijke echtelieden? Er zijn vrouwen in de VS, maar ook in Amsterdam-Zuid, die een mammiebonus van hun man krijgen als de kinderen goed presteren op school. Die vrouwen runnen hun gezin als een CEO en krijgen dus een bonus van hun man. Dat meritocratische denken is heel slecht voor de man-vrouwverhouding. Want uiteindelijk zijn het vooral de mannen, die gemaakt zijn voor de apenrots.”

5. Vrouwen, ga fulltime werken

“Ik snap vrouwen niet, ze willen blijkbaar niet dezelfde posities verwerven als mannen. Het komt ook door het Nederlandse systeem: aan anderhalf inkomen heb je als gezin genoeg. De meeste mannen die ik ken, vinden het prettig als hun vrouwen ook substantieel bijdragen aan het gezinsinkomen, alleen doen die dat niet. Ze werken massaal parttime, ook voor ze kinderen krijgen. Tegen jonge meisjes wordt wel gezegd: Je kunt alles, zet hem op. Maar braaf hoge cijfers halen is niet genoeg, ze moeten ook leren zich ergens in te vechten. Bij Quote werken al een tijdje geen vrouwen als redacteur. Wel hebben we een aantal uitstekende vrouwelijke freelancers. Ik zou er graag vrouwen bij hebben, maar hun interesse in het Nederlandse zakenleven is beperkt.

Beeld Merlijn Doomernik

Mijn vriendin heeft dat heilige vuur wel, en is druk bezig het oesterbedrijf van vader en oom over te nemen. Daarvoor moest ze wel haar baan als manager bij H&M opzeggen. Ze is heel blij met de beslissing zich ergens met hart en ziel in te storten, en ze is veel buiten, want ze duikt zelf mee naar oesters. Soms ben ik jaloers, ik zit veel binnen en privé en werk lopen bij mij door elkaar. En ik sta de hele dag aan. In een volgende baan wil ik weleens uitstaan.”

6. Ratio boven alles

“Ik ben een rationeel denker, de vrouwen in mijn leven vragen geregeld of het een tikje minder kan. Steeds meer mensen om me heen zie ik behoefte krijgen aan richting, aan stabiliteit. Dat vullen ze op met yoga en meditatie of zo. Die behoefte heb ik totaal niet. Mijn vriendin wil altijd sporten. Als ze een dag niet heeft gesport, voelt ze zich niet fit. Dat vind ik onbegrijpelijk. Van alle religies is sport wel de minst erge, daar doe je anderen tenminste geen kwaad mee.”

7. Probeer iets te scheppen

“Ik ben verliefd op Kroatië, ik ben daar gaan investeren op het eiland Hvar in een paar huizen, die ik verhuur. Mijn Kroatische beheerder heeft een baan dankzij mij. Het is een moeilijk land, buitenlandse investeerders haken snel af. Ik heb er dan ook veel geduld moeten hebben met de mensen, met het corrupte systeem. Kroaten vinden geld verdienen duidelijk lang niet zo belangrijk als wij.

Jongeren trekken er weg, er is sprake van leegloop, daarom kun je er als investeerder echt iets brengen. Anders dan vastgoedopkopers in Nederlandse grote steden die jonge stellen hun huizen uit concurreren. Kroaten hebben trouwens geen smaak, dat is er wel uitgeramd in vijftig jaar socialisme, dus er is daar nog een wereld te winnen qua esthetiek en kookkunst. Als Hvar maar geen Ibiza wordt, dan ben ik blij.”

8. Maak je vriendenkring wat interessanter

“Op dit moment ontmoet ik niet alleen via mijn werk, maar ook in Zweden en Kroatië veel mensen die een heel ander leven hebben dan ik. Het is jammer dat het mengen hier in Nederland nog zo stroef gaat, dat iedereen in z’n eigen bubbel zit. Ik heb nooit de behoefte gehad uitsluitend tussen gelijkgestemden te zitten, op een huwelijk van kakkers wil ik altijd zo snel mogelijk weg. Ik pas gewoon niet in een hokje, daar komt het op neer.” 

Sander Schimmelpennick

Journalist en ondernemer Sander Schimmelpenninck (Hengelo, 1984) studeerde rechten in Rotterdam en Milaan, was drie jaar lang advocaat op de Amsterdamse Zuidas, had een pizzarestaurant met studievriend Jaap Reesema en werd redacteur bij Quote en in 2016 hoofdredacteur. Dit jaar was hij winnaar van het elfde seizoen van ‘De slimste mens’ en maakte hij voor WNL de tv-serie ‘De opvolgers’ over familiebedrijven. Schimmelpenninck woont in Amsterdam, zijn vriendin Lotta Klemming in Gotenborg.

‘Elite gezocht’ van Sander Schimmelpenninck en Ruben van Zwieten is vermoedelijk eind maart verkrijgbaar, Prometheus, 256 blz, € 19,99.

Trouw vraagt wekelijks een bekende of minder bekende Nederlander: welke levenslessen heeft u geleerd? Eerdere afleveringen vindt u op trouw.nl/levenslessen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden