Qua gewicht kun je het wel laten: van sporten val je niet af

'Zoals iedereen wel eens ervaren heeft: in het begin kom je er juist van aan'

Heeft u zich ook aangemeld bij een sportschool om de winterkilo's eraf te zweten? Vergeet het maar. Het lichaam past zich aan de verhoogde activiteit aan, schrijven Amerikaanse biologen in het vakblad Current Biology. Wie sport, gebruikt niet meer calorieën. Minder eten, dat is het enige dat werkt.

Sport is gezond, haast Herman Ponzer zich te zeggen. "Er zijn bakken bewijs dat sporten lichaam en geest in goede conditie houdt. Daar doet ons onderzoek niets aan af. Maar als het om afvallen gaat, moeten we beter op ons dieet letten."

Ponzer kreeg zijn inzicht toen hij met de Hadza werkte, een volk van jagers-verzamelaars in het noorden van Tanzania. "Die mensen werken hard, lopen iedere dag grote afstanden en toch gebruiken ze net zoveel energie als de moderne westerling met zijn zittende bestaan."

Hij rekruteerde 300 vrijwilligers uit alle delen van de wereld en mat gedurende een week hun dagelijkse bewegingen en energiegebruik. Meer bewegen leek nauwelijks extra energie te vergen. Er was alleen een verschil tussen de bankzitters en de matig actieven: zo'n 200 calorieën per dag. Maar de sportievelingen zaten niet nog hoger met hun energiegebruik.

Volgens Ponzer compenseert het lichaam de verhoogde inspanningen door andere activiteiten op een lager pitje te zetten. Dat zouden andere spierbewegingen kunnen zijn - misschien wiebelen sporters wel minder, speculeert hij. Maar hij vermoedt dat het in andere activiteiten van het lichaam zit. Het immuunsysteem bijvoorbeeld, of herstelmechanismen. Bij dieren is immers ook geconstateerd dat ze in perioden dat ze heel actief zijn, minder groeien of minder melk geven.

Dat zou kunnen, reageert Klaas Westerterp, hoogleraar humane energetica aan de universiteit van Maastricht. "Topsporters zijn bijvoorbeeld veel bevattelijker voor ziekten. Maar het blijft speculatief. Ponzer heeft dit aspect niet gemeten."

Zelf heeft hij een eenvoudiger verklaring. "Als mensen meer gaan bewegen, raken ze getraind en worden ze efficiënter in hun bewegingen. Oftewel, dezelfde activiteit kost allengs minder energie."

Westerterp wierf ooit 32 vrijwilligers en liet hen veertig weken trainen voor de halve marathon. Na acht liep hun energiegebruik niet meer op, terwijl de trainingsarbeid werd opgevoerd van 25 naar 50 kilometer per week. "Een ongetraind persoon zet 20 tot 25 procent van zijn energie om in de loopbeweging. Daar is met training flink winst te boeken."

Maar hoe zit het nou met afvallen? Westerterp: "Zoals iedereen wel eens ervaren heeft: in het begin kom je van sporten juist aan. Er gaat minder vet af dan er aan spieren bij komt. Daarna zou het wel kunnen werken. Ondanks dat efficiëntere energiegebruik zouden onze vrijwilligers in die veertig weken 20 kilo zijn afgevallen. Maar dat zijn ze niet. Ze zijn meer gaan eten. Logisch, anders houdt geen mens die trainingen vol."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden