Q-mail

In de Haagse Kier van vorige week lieten we ten onrechte Jan Nagel opduiken achter het pseudoniem J. B. Charles. Vermoedelijk een geval van beroepsdeformatie, in combinatie met het mechanisme dat in het geheugen voor- en achternamen van bekende figuren aan elkaar klinkt.

Jan Nagel was en is een gekende dwarsligger in de politiek, eerst actief in de PvdA, sinds een aantal jaren bij Leefbaar Hilversum en Leefbaar Nederland, dat misschien bij de komende verkiezingen gaat proberen in de Kamer door te dringen. 'Waar Nagel heeft gelopen, wil geen gras meer groeien', heeft Marcel van Dam ooit over hem gezegd. De Nagel om wie het ging is Willem Hendrik, kortweg Wim. Hij was criminoloog en schrijver, onder meer van 'Volg het spoor terug' over het verzet in de bezettingsjaren.

Er bewoog zich nog niet zo heel lang geleden ook nog een Karel Nagel op het nationale toneel. Hij was kamerlid voor de PvdA ten tijde van het kabinet-Den Uyl en levensgezel van Rie de Boois, ook kamerlid voor de PvdA. Jan en Karel Nagel werden destijds ook vaak tot beider ergernis door elkaar gehaald.

Het is dan ook niet zo vreemd dat wij op de vergissing attent werden gemaakt door een ander naamslachtoffer, de oud-journalist (Trouw en NCRV's 'Hier en Nu') Henk Glimmerveen. Hij mailde dat het naamleed hem trof, toen in het begin van de jaren zeventig de rechts-extremist Joop Glimmerveen met zijn Nederlandse Volksunie ('Den Haag moet blank en veilig blijven') opkwam. Voor Henk was dat reden altijd zijn achternaam samen met zijn voornaam te gebruiken. Dat voorkwam echter niet dat NRC Handelsblad 'op een kwade dag' een foto met daarop Joop Glimmerveen afdrukte, maar in het bijschrift de naam Henk Glimmerveen vermeldde. 'Ik vermoed dat Willem Hendrik Nagel, zo hij uw rubriek nog had kunnen lezen, zich evenzeer gepakt gevoeld had als ik, toen die Joop werd aangeduid als Henk', aldus Glimmerveen.

Vergelijkbaar leed trof het CDA-kamerlid Minouch Janmaat-Abee. Zij was volmaakt gelukkig met haar achternaam, totdat in 1982 Hans Janmaat (toen nog Centrumpartij) in de Kamer kwam. Deze politica werd zelfs twee keer slachtoffer van haar naam. Toen zij levenspartner werd van een journalist van het AD, ging zij prompt als Janmaat-AD door het leven.

Een gaaf voorbeeld van naamleed overkwam het toenmalige VVD-kamerlid Dick Dees. Deze liberaal vond zichzelf niet zelden in de kranten terug als Drees. Op gegeven moment was hij dat zo zat dat hij onder de parlementaire pers een briefje liet rondgaan met het verzoek zijn naam zonder 'r' te schrijven. Een Brabantse krant nam hierover een berichtje mee onder de kop Drees is Drees.

Ongeveer in dezelfde tijd liet een fractiegenoot van Dees, Ed Nijpels, in de perskwartieren op het Binnenhof een brief bezorgen met daarin een gekookt ei. Op deze bizarre en taalkundig zelfs onbegrijpelijke wijze wilde hij duidelijk maken dat zijn naam, anders dan die van Erwin Nypels van D66, met een lange 'ij' werd gespeld.

De kamerleden Huub Jacobse (VVD) en Andrée van Es (PSP, GroenLinks) werden in de jaren tachtig in zekere zin het slachtoffer van het literaire politieke duo Jacobse en Van Es van Koot en Bie. Door de bekendheid van deze twee 'vrije jongens' werden de echte Jacobse en Van Es vaak samen voor een optreden gevraagd.

Tineke Netelenbos, de minister van verkeer en waterstaat, mag in politiek Den Haag als koningin van de oneliner worden uitgeroepen. Haar verre voorgangster Neelie Kroes, die er ook wat van kon ('Nederland mag niet het Jutland van Europa worden' en 'Blij dat ik rij') is er helemaal niks bij.

De tien van Netelenbos:

1. 'Mobiliteit mag'

2. 'Mobiliteit is fun'

3. 'De auto sluit aan bij het moderne levensgevoel'

4. 'De droom van Joop den Uyl, iedere Nederlander zijn autootje, is uitgekomen'

5. 'De auto heeft veel goeds gebracht'

6. 'En dan zeggen velen: de mensen moeten uit de auto. Ik zeg: burgers kiezen daar zelf wel voor. We leven niet in een dictatuur'

7. 'De emancipatie van de vrouw ligt aan twee dingen. Dat is de pil 'uiteraard' en het gemak van mobiliteit, en dat is de auto.'

8. 'U moet mij maar op mijn blauwe ogen geloven'

9. 'Een bus met acht passagiers of minder veroorzaakt meer vervuiling dan wanneer die mensen met de auto zouden gaan'

10. 'Mensen zeggen vaak tegen mij: kijk nu eens naar Londen en Parijs, iedere twee minuten komt er een metro langs. Waarom hebben we dat in Nederland niet? Het antwoord is heel simpel: wij bouwen geen steden'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden