Q-MAIL

Sterft de bijnaam in de politiek uit? Onder de politici die nu in Den Haag rondlopen, hebben er maar weinigen een bijnaam. Mogelijk zegt dat iets over de vlakheid die het politieke bedrijf in de jaren negentig kenmerkt. Personen krijgen daardoor nauwelijks reliëf.

Wim Kok wordt wel eens aangeduid als 'Vader des vaderlands' om aan te geven hoezeer hij als premier boven de partijen staat, maar dat predikaat is door de historie veel te zwaar. Het past niet. 'Voorzitter van Nederland' is vanwege de ironie die erachter schuil gaat beter, maar het is een bijnaam die hooguit in de Haagse circuits een glimlachje losmaakt. In kleinere politieke kring duiden sommigen Kok aan als 'de miereneter' vanwege de grote omzichtigheid waarmee hij opereert; is echter onwaarschijnlijk dat die bijnaam populair zal worden.

In de jaren van heftige polarisatie (1966-1986) leken politici zich gemakkelijker een bijnaam te verwerven. De Grote Drie uit die periode grossierden er in. Den Uyl verwierf zich een sele serie bij- en koosnamen: ome Joop, Joop Atoom, Uylbraith, de doctorandus uit Buitenveld, de kale Uylebal. Van Agt stond bekend als Rooie Dries, Dolle Dries, de jurist van de Heilige Landstichting, de Vliegende Hollander voor vrede en veiligheid. Premier Biesheuvel maakte Wiegel onsterfelijk als 'de jongeheer Wiegel'. Later kreeg de liberaal nog de bijnamen het lid te Amerongen, het orakel van Ljouwert en Nasjionale IJsmeester.

Laten we eens proberen het lijstje samen te stellen van de politici met de bekendste bij- of koosnamen (zoals bekend staan we open voor suggesties, correcties en aanvullingen):

De tien populairste koos- en bijnamen van politici (na de oorlog):

1 Vadertje Drees Willem Drees sr 2 Ome Joop Joop den Uyl 3 De gladde teckel N. Schmelzer 4 Dolle Dries Dries Van Agt 5 Papa Gaay De Gaay Fortman sr 6 Paspoort Piet Piet de Visser 7 Edje Kadetje Ed Nijpels 8 Mooie Barend Barend Biesheuvel 9 Straaljager Hannie H. van Leeuwen 10 De jongeheer Wiegel Hans Wiegel

Het lijstje van zaterdag bevatte ook tien bijnamen, maar daarbij ging het om bijnamen die vooral binnen het politieke circuit bekend zijn geworden. Wie de bijnamen uit beide rijtjes in chronologische volgorde bekijkt, zal het opvallen hoe sterk zij de ontwikkelingen in de naoorlogse politiek weerspiegelen - van de ontoegankelijkheid en het paternalisme in de jaren vijftig (sfinx en vadertje) en de betwiste betrouwbaarheid van de KVP (gladde teckel) in de jaren zestig tot het isolement van de PvdA in de jaren tachtig (raspoetin) en de verbreding van de notabele VVD tot de middenklasse in de jaren tachtig en negentig (bakkertje).

Hier volgt het lijstje van zaterdag nog een keer, nu met de echte namen van de politici er bij.

1 De jurist van de Heilige Landstichting: Dries van Agt (als politiek opponent van Den Uyl)

2 Het orakel van Ljouwert: Hans Wiegel (als oud-VVD-leider, toen hij commissaris der koningin in Friesland was)

3 De Raspoetin van het noorden: Max van den Berg (als voorzitter van de PvdA eind jaren zeventig-begin jaren tachtig, nadat hij eerder bekendheid had gekregen als wethouder voor stadsontwikkeling in Groningen)

4 De doctorandus uit Buitenveldert: Joop den Uyl (als politiek opponent van Van Agt)

5 De Lenin van Voorschoten: Piet Bukman als eerste voorzitter van het CDA, die geen verdeeldheid toestond

6 Het bakkertje uit Best: Broos van Erp (onlangs overleden VVD-Kamerlid dat sterk voor de belangen van de middenstand opkwam)

7 De Stalin van de Koninginnegracht: Dian van Leeuwen (als voorzitter van de VVD in het begin van de jaren negentig die met ijzeren hand regeerde)

8 De sfinx van Wassenaar: Louis Beel (als vice-voorzitter van de Raad van State, die vrijwel steeds als informateur van naoorlogse kabinetten optrad)

9 De leeuw van Glenn Eagles: Hans van Mierlo (als minister van defensie in het tweede kabinet-Van Agt, nadat hij tijdens een Navo-top in het Schotse Glenn Eagles zijn Amerikaanse ambtgenoot Casper Weinberger op de rand van diens bed gezeten won voor de 'dubbele nuloptie' in het rakettenconflict met de Sovjet-Unie)

10 De sfinx van Overveen: Carl Romme (als KVP-fractieleider die in de jaren vijftig op de achtergrond aan de touwtjes van de rooms-rode samenwerking trok)

U kunt suggesties voor lijstjes of eigen lijstjes naar de redactie zenden, per fax (0703656911 onder vermelding Q-mail) of per E-mail (trparlxs4all.nl).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden