Update

PVV: Tien jaar sarren in de Tweede Kamer

Beeld anp

De PVV viert vandag haar tiende verjaardag. Steeds lieten Wilders' collega-Kamerleden zich weer op de kast jagen. In de loop van de jaren veranderde wel hun strategie.

D66-leider Alexander Pechtold wéét het. Laat je niet provoceren. Ga er niet op in. Laat die man toch - zo reageert Rutte, en dat werkt. Maar hij kan het niet. "Ik zal er nooit aan wennen", verzucht Pechtold bij de Algemene Politieke Beschouwingen in het najaar van 2014. "Het schijnt dat wij het moeten laten begaan, maar ik wil aangeven dat ik het nooit zal accepteren."

Wilders heeft die dag net Rutte verweten met ouderen te sollen, schaamteloos te zijn en 'voor de volle honderd procent medeverantwoordelijk voor de gevolgen van de terreur en islamisering van Nederland' - op de keper beschouwd een milde dag, zou je kunnen zeggen.

Want Wilders is een treiterkont. Een pestkop. Hij weet precies hoe hij de Kamer op stang jaagt. En heeft hij dat eenmaal voor elkaar, dan stopt hij niet snel. Pechtold weet dat in 2014 allang. Een jaar eerder is hij het die door Wilders tot in het eindeloze wordt uitgemaakt voor 'zielig, miezerig, hypocriet mannetje'. "De hele zaal kan op zijn kop gaan staan maar u bent te klein, te miezerig om ook maar een minuut serieus genomen te worden."

De boom in
Pechtold heeft dan net zijn zorgen geuit over een NSB-vlag die op een PVV-bijeenkomst wapperde. Wilders: "De PVV heeft niets met dat soort idioterie. Als u nu daarover gaat zieken, dan klimt u maar een boom in, meneer Pechtold."

Over de tien jaar dat Wilders' Partij Voor de Vrijheid nu bestaat - overmorgen is het feitelijke verjaarsmoment - zijn veel verhalen te vertellen. Het verhaal van zijn partij, een merkwaardig monstrum met tientallen volksvertegenwoordigers, dat maar één lid kent. Het verhaal van die volksvertegenwoordigers en hun talrijke schandalen. Het verhaal over Wilders' gevecht tegen de islam, en hoe dat door de werkelijkheid werd ingehaald.

Dit verhaal gaat over de Tweede Kamer. Over de collega's van Geert Wilders, medefractievoorzitters, die na tien jaar geprovoceerd te zijn zich nog steeds de kast op laten jagen, tegen beter weten in. Het betekent altijd dat híj de aandacht krijgt.

Beveiligers houden een oogje in het zeil als PVV-leider Geert Wilders (M)zijn stem uitbrengt voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2012.Beeld anp

Sinds vorig najaar is 'nepparlement' het toverwoord. "Dit is een parlement dat niemand vertegenwoordigt", zei Wilders tijdens de Algemene Beschouwingen. Het deed de D66-leider voor de zoveelste keer in woede ontsteken. "Waar haalt de heer Wilders het lef vandaan om tegen 138 volksvertegenwoordigers die hier gekozen zijn te zeggen: jullie vertegenwoordigen het volk niet meer? U leidt zelf een partij waarin u democratie niet toelaat, waar zich inmiddels twee afsplitsingen hebben voorgedaan, waar net weer iemand gewoon de kas heeft gelicht."

Woordenlijst
Sindsdien zegt Wilders 'nepparlement' zo vaak hij kan: minstens één keer per week op Twitter, en soms nog eens in een interview hier of daar. Hij heeft het woord inmiddels toegevoegd aan zijn lange lijst van woorden waarmee hij de Kamer tot razernij dreef en zo zichzelf de beeldbuis op speelde; kopvoddentaks, schoothondje, rambam, klimaatwaanzin.

Eén keer lukte het hem niet. Dat was het jaar 2012, toen Wilders net zijn gedoogsteun onder het kabinet van CDA en VVD had uitgetrokken. Na verkiezingen kwam er een kabinet van PvdA en VVD - het huidige. Dat jaar stond Wilders even woedend als weleer achter het spreekgestoelte en sprak over het Regeerakkoord:

"Wat een bende. Wat een enorme bende. Wat een aanfluiting. Wat een wanvertoning, wat een blamage. Wat een ongelooflijk amateurisme. Wat een beginnerswerk. Wat een gedrocht. FC Rutte is FC Knudde."

Dat jaar reageerde in de Tweede Kamer helemaal niemand. De belangstelling voor Wilders in het land was meteen een stuk minder.

Meebewegen
Er zijn meer strategieën die werken. Rutte, die al meer dan tien jaar ervaring heeft met Wilders, is inmiddels een ster in het meebewegen. Hij geeft Wilders deels gelijk. "Ik ben het op een aantal punten eens met de analyse van de heer Wilders", zei hij afgelopen najaar. "Hij bracht bijvoorbeeld het belangrijke punt van het asielhoppen naar voren. Ik ben het ook met de heer Wilders eens dat er terechte zorgen leven bij mensen."

Job Cohen en PVV-fractievoorzitter Geert Wilders.Beeld anp

Ook Cees van der Staaij van de SGP is een ster in die techniek. Afgelopen september: "In het verleden is de invloed van het moslimradicalisme zwaar onderschat, daar heeft de heer Wilders gewoon een punt."

Rutte weet hoe het moet. 'De beste manier', heeft hij de Kamer in 2011 al voorgehouden, is om op het moment te normeren en vervolgens door te gaan." Dus zegt Rutte dat hij termen als 'testosteronbommen' en 'islamitische tsunami' 'verschrikkelijke termen' vindt, maar maakt hij verder geen woord vuil aan Wilders. "Ik ga niet reageren op ieder stuk rood vlees dat hier de arena in wordt gegooid", vindt de premier.

Het lukt de ene keer beter dan de andere. Het heeft ook even gekost voor de leden van de Kamer wisten wat de juiste strategie was. Het eerste jaar, 2006, probeerde minister-president Jan-Peter Balkenende de strategie van de verontwaardiging. Zei Wilders dat hij de koran wilde verbieden, dan zei Balkenende dat hij dat een 'affront tegen de Nederlandse samenleving en de vrijheid van godsdienst' vond.

Spiegel voorhouden
Wat volgde was een hausse aan interviews waarin Wilders zijn bezwaren tegen de koran haarfijn uit de doeken deed.

Er volgden jaren waarin de fractievoorzitters probeerden om Wilders een spiegel voor te houden. Was Wilders respectloos, grof, dan toonden zij hun verontwaardiging. "U kunt niet mensen categorisch omwille van hun geloof afwijzen in Nederland. Dat hebben wij in het verleden wel eens meer meegemaakt. Dat leidt tot rampen, meneer Wilders", zei SP-leider Jan Marijnissen in 2007.

"Ik vraag me elke keer af of het u lukt een overtreffende trap van radicaliteit te vinden. Dat lukt u altijd. Tot nog toe sprak u over islamisering, niet over 'de moslims'. Vandaag zegt u dat 'de moslims' koloniseren", zei Femke Halsema van GroenLinks in 2008.

En PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer zei 'dat Wilders met twee maten meet'. "Hij behandelt mensen niet gelijk en dat neem ik hem zeer kwalijk."

Er gebeurde van alles, maar Wilders bond niet in.

Niet op de hoogte
Er waren pogingen Wilders te vertellen dat niet alleen hij verstand heeft van het volk. "De heer Wilders suggereert dat ik niet op de hoogte ben van de problemen in de wijken. Ik woon door de week in Den Haag en bij mij is ook ingebroken", zei Pieter van Geel van het CDA.

PVV-voorman Geert Wilders en CDA-fractieleider Sybrand Buma in de Tweede Kamer.Beeld anp

Het kwam niet heel sterk over.

Er waren pogingen Wilders te ontmaskeren als deel van het systeem. Per slot van rekening loopt hij al meer dan 25 jaar in de Kamer rond - een nogal lange periode voor iemand die zich afzet tegen de Haagse bestuurderskliek. "U was Kamerlid voor de VVD, medewerker voor de VVD, ambtenaar. Nadat u de elite, waarop u zo afgeeft, ontvlucht bent, is bij u het heldenvuur gekomen. Wat hebt u al die jaren gedaan om de tweedeling in Nederland te voorkomen", vroeg Pechtold in 2008.

Het was te bedacht.

SP-fractievoorzitter Kant probeerde het in 2009 met cynisme. Het was het jaar waarin Wilders voorstelde om een hoofddoekjesbelasting in te voeren. "De vervuiler betaalt", zei hij.

Kant: "Ik ben ook voor een taks. Een taks op peroxide. Dat vind ik ook heel vervuilend."

Hij kreeg meer aandacht dan zij.

Taqiyya
Job Cohen, PvdA-leider vanaf 2010, probeerde het met keiharde confrontatie. "U zegt dat moslims nooit vertrouwd kunnen worden", zegt hij als Wilders het begrip taqiyya uitlegt ('als een moslim taqiyya pleegt kan hij redenen hebben om niet de waarheid te vertellen'). "Dat zeg ik niet", zegt Wilders. "Dat zegt u wel", zegt Cohen. "Nee, dat zeg ik niet", zegt Wilders.

Een jaar later noemt Geert Wilders Job Cohen 'de bedrijfspoedel' van Mark Rutte en weet hij daarmee de gemoederen te verhitten. "En het is nog waar ook", zei hij verheugd.

Pas de laatste jaren gaat het beter. In 2014 weet Wilders de Kamer bijna op te hitsen, als hij vraagt of de Koran kan worden verwijderd. "De grondwet van Isis", zegt hij.

Het is het jaar waarin hij buiten de Kamer heeft gevraagd om minder, minder, minder Marokkanen.

De Kamerleden proberen zich in te houden. "Ik ben er zó klaar mee", zegt Roemer. En Samsom: "Daar sluit ik me volledig bij aan. Ik ben er helemaal klaar mee."

Het lukt. Als Wilders in 2015 zijn aanhangers via de Kamer oproept om 'verzet te plegen' tegen asielzoekerscentra, houden de Kamerleden zich stil. "Democratisch, geweldloos verzet", zwakt Wilders vervolgens af, helemaal zelf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden