Opinie

PVV moet duidelijk maken wat 'de-islamisering' is

Leden van de anti-islambeweging Pegida demonstreren tijdens de zitting van de strafzaak tegen PVV-leider Geert Wilders. Beeld anp

De PVV belooft 'de-islamisering' van Nederland, constateert genocide-expert Ton Zwaan. Hij vindt dat de partij helder moet zeggen wat zij hiermee bedoelt.

Op 23 juli 1938 werden in Duitsland nieuwe persoonsbewijzen ingevoerd voor mensen van Joodse komaf. Op de papieren was een grote rode 'J' gestempeld. Mensen waren verplicht die identiteitsbewijzen bij zich te dragen en ongevraagd te tonen bij elk contact met overheidsinstanties. Het doel was vernedering, het bureaucratisch zichtbaar maken van Joden en het belemmeren van het passeren van landsgrenzen. Deze stap in het vervolgingsproces was tot stand gekomen op aandringen van de politie en de regering van Zwitserland. Zij vreesden 'verjoodsing' van hun land. Die vrees voor 'verjoodsing' en als pendant het verlangen naar 'ontjoodsing', kwam destijds veel voor. Beide vloeiden voort uit de in Europa wijdverbreide collectieve haatfantasie van het antisemitisme.

In het huidige Europa is antisemitisme zeker niet verdwenen, maar een andere collectieve haatfantasie vindt nu meer weerklank: het anti-islamisme. In tal van landen zijn populistische bewegingen en partijen actief die 'islamisering' van Europa menen te ontwaren.

Sinistere dromen
Het spook van dreigende 'islamisering' is nagenoeg geheel een product van de eigen fantasie; en niet gehinderd door kennis of inzicht eisen deze partijen en bewegingen op hoge toon tegenmaatregelen. Kleine geweldsincidenten - het neerleggen van bebloede varkenskoppen, pogingen tot brandstichting, uitschelden en bespugen, agressief en intimiderend demonstratiegedrag - wijzen op de sinistere dromen die sommigen kennelijk al over die tegenmaatregelen koesteren.

In Nederland is vooral de autoritair geleide PVV actief in het aanjagen van angst en afkeer. Met een niet-aflatende stroom van goeddeels ongefundeerde, generaliserende verdachtmakingen aan het adres van 'de Islam', 'moslims' en tal van andere zelfbedachte grootheden ('de elite', 'Marokkanen', 'de grachtengordel', 'journalisten') wordt het maatschappelijk klimaat voortdurend vergiftigd, terwijl het leiderschap zich onttrekt aan elke verantwoording van de beweringen. De massamedia fungeren hierbij vooral als megafoon: alle haatspraak wordt vrijwel kritiekloos gereproduceerd.

Wellicht verleid door schijnbaar gunstige peilingen heeft de PVV-leiding onlangs gespeculeerd over mogelijke verkiezingsresultaten in 2017. Misschien wordt de PVV dan 'de grootste partij' en wordt de leider 'de nieuwe premier'? Natuurlijk zullen in Nederland als coalitieland dan politieke compromissen onvermijdelijk zijn, maar, zo werd uitdrukkelijk gesteld, wat betreft 'de-islamisering zal geen enkele concessie gedaan worden'. Ferme praat, maar de vraag is: wat wordt bedoeld met 'de-islamisering'?

Etnische zuivering
Verschillende varianten zijn denkbaar. Misschien in navolging van de fantasie van Donald Trump het aanleggen van een database van alle islamieten in Nederland en het stoppen van immigratie van moslims? Eventueel een rode hoofdletter 'I' in de paspoorten? Of meer iets als de Zuid-Afrikaanse apartheid van weleer: buitensluiting en maatschappelijke segregatie van moslims? Of toch liever etnische zuivering en gedwongen uitzetting van 'miljoenen', zoals de leider zich in 2009 op een Deense tv-zender liet ontvallen?

Het wordt tijd dat de PVV duidelijk verklaart wat zij onder 'de-islamisering' verstaat en hoe ze die wil realiseren. Niet in algemene termen, maar concreet en specifiek. Dat is het minste waar het Nederlandse electoraat recht op heeft. Dan kunnen ook de beide partijen van de onzalige en mislukte 'gedoogcoalitie' uit het recente verleden - de VVD en het CDA - laten weten hoe zij over de-islamisering denken. En, oh ja, misschien kunnen alle betrokkenen dan ook even toelichten hoe een en ander zich verhoudt tot de Nederlandse grondwet?

Ton Zwaan

Emeritus docent genocidestudies, NIOD en Universiteit van Amsterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden