PVV: geen aardverschuiving, maar een domper

Het duurde lang voordat Geert Wilders eindelijk het podium beklom Beeld anp
Het duurde lang voordat Geert Wilders eindelijk het podium beklomBeeld anp

Geen monsterzege. Geen "politieke aardverschuiving", zoals Geert Wilders zijn achterban had beloofd.

Het is pijnlijk stil in Sportbar Nelson in Scheveningen waar de PVV een feest wilde vieren. Arabist en kandidaat-Europarlementariër Hans Jansen drinkt zwijgend een glas witte wijn. Er kan geen glimlach vanaf, laat staan een praatje.

12,2 procent van de stemmen, voorspelt Ipsos. Drie zetels in Brussel is de verwachting. De PVV had er vijf. Een enorme domper. Al zegt Wilders als hij laat op de avond toch nog in het café verschijnt, dat hij hoopt zondag alsnog een vierde zetel te halen.

Hij heeft nog een opsteker: "Nederland is niet eurofieler geworden want twee op de drie kiezers is thuis gebleven." Maar de PVV-leider erkent ook: "De exitpolls zijn tegengevallen. Natuurlijk hadden we op meer gehoopt."

Er was de partij veel aan gelegen deze verkiezingen tot een zege te bombarderen. De PVV leek de afgelopen maanden de ineenstorting nabij. Directe aanleiding was de veelbesproken bijeenkomst in een Haags café, op 19 maart, de avond van de raadsverkiezingen. Wilders liet de aanwezigen 'minder, minder!' joelen, op de vraag hoeveel Marokkanen ze in Nederland willen. "Dan gaan we dat regelen", zei de partijleider.

Onrust
Grote onrust volgde. Tweede Kamerleden vertrokken, met in hun kielzog diverse raads- en statenleden. Delegatieleider Laurence Stassen in het Europees Parlement keerde de PVV de rug toe: de partij van Wilders brokkelde van binnenuit in sneltreinvaart af. Het is nog altijd onduidelijk of de partijleider de crisis kan bezweren.

Voor de PVV zijn de Europese verkiezingen daarom van groot belang. Een klinkende overwinning zou een signaal zijn naar de critici en politieke tegenstanders dat Wilders nog altijd een factor van belang is. Zeker nu zijn partij in de Kamer de facto buitenspel staat.

Zondagavond, als de officiële uitslag bekend wordt gemaakt, is pas duidelijk of de prognose klopt. De kans is uiterst klein dat Wilders alsnog victorie kan kraaien. Dit verlies (het derde op rij) is opvallend voor de partij die afgelopen jaren een ferm en populair anti-Europageluid liet horen. 'Uit de EU! Terug naar de gulden!' Wilders' vrienden in andere EU-lidstaten mogen verhoudingsgewijs rekenen op meer aanhang.

Het is nog te vroeg voor analyses, maar het ligt voor de hand dat een deel van de achterban dit keer is thuisgebleven. En de Marokkanen-uitspraak zal niet vergeten zijn.

Tweetrapsraket
Deze stembusgang is voor de PVV slechts het eerste deel van een tweetrapsraket. Binnenkort hoopt Wilders met 'bevriende' partijen uit Europa te praten over samenwerking in het Europarlement.De nieuwe fractie staat al in de grondverf. Front National (Frankrijk) doet zeker mee, net als Vlaams Belang (België), Lega Nord (Italië) en FPÖ (Oostenrijk). De handen ineenslaan betekent meer macht.

Belangrijk voor Wilders is wel dat zijn partij enige omvang heeft in het nieuwe Europarlement. Front National zou kunnen rekenen op een kwart van de Franse stemmen, ruim 20 zetels. De andere partijen in de nieuw te vormen eurosceptische fractie moeten vrezen dat zij straks worden overvleugeld door de partij van Marine Le Pen.

Heel groot wordt de PVV dus niet. Voor buitenlandse media, zoals de Duitse krant Die Welt en het Spaanse persbureau EFE, was het verlies gisteravond het grootste nieuws van de Nederlandse exitpoll. Wilders zal zich moeten herstellen van deze nieuwe electorale klap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden