PvdA-wethouder stapt op na list en bedrog

GRONINGEN - Uit 'diepe schaamte' over het falende beleid van de Groningse Krediet Bank is wethouder drs. Y. H. Gietema van ruimtelijke ordening en cultuur vorige week afgetreden. Mogelijk schittert de ex-wethouder vanavond nog een keer in de raadszaal om als gewoon PvdA-raadslid het debat over deze zaak bij te wonen en met zijn vlijmscherpe tong van zijn bijdragen te voorzien.

HANS DE PRETER

Zijn plotselinge vertrek vorige week als wethouder is niet uitsluitend ngegeven door een gevoel van collegiale medeverantwoordelijkheid voor het beleid van B. en W. dat er toe heeft geleid dat de directeur van de Kredietbank bijna ongestoord de ene miljoen na de andere kon uitlenen aan dubieuze debiteuren. Daardoor loopt Groningen een strop op van 15 tot 40 miljoen gulden. Gietema's plotselinge aftreden heeft, zo beaamt hij, ook te maken met zijn positie binnen de PvdA. Sinds 1978 was hij wethouder en zette hij het ene nieuwbouwproject na het andere op de rails. Maar na het grote verlies tijdens de verkiezingen van 1990, waarna de PvdA van 18 zetels kelderde naar 11, kwam de kentering.

De afgelopen weken werd Gietema vanuit zijn partij door tal van leden aangevallen, die voorheen trouw waren aan de 'onderkoning van Groningen'.

"Mijn positie binnen de PvdA is niet doorslaggevend geweest maar speelde wel een rol. Binnen de PvdA in Groningen was er sprake van list, maar vooral van bedrog" , zegt hij.

"Vorige week woensdag moest ik in Den Haag zijn voor een vergadering over de Noordelijke cultuur met onder meer Hedy d'Ancona. Die dag haalde de Friese gedeputeerde voor cultuur notulen te voorschijn van een interne PvdA-afdelingsvergadering in Groningen met daarin een verslag van een vergadering waarin kritiek werd geleverd op mijn cultuurbeleid. Dat verslag was haar de avond ervoor persoonlijk bezorgd vanuit Groningen door de heer D. Leutscher, die hoopte mij aldus onderuit te halen. Maar dat is niet meer listig: dat is bedrog. Zoiets doe je niet. Op een misselijke manier wordt er achter je rug om gewerkt om je in een kwaad daglicht te stellen" , aldus Gietema.

Gisteren heeft de ex-wethouder maar wat door de stad gewandeld. Gietema was de grote pleitbezorger van de bouw van het Groninger Museum, dat is ontworpen door de Italiaan Mendini. Het terugtreden van de wethouder komt enkele weken voor de officiele start van de bouw. Over deze bouw lopen de meningen in Groningen uiteen. Maar Gietema wordt wel vrijwel alom geprezen voor zijn stimulerende activiteiten: hij wilde voorkomen dat de binnenstad leegbloedt. Daarom bevorderde hij de stadsvernieuwing, de bouw van kantoren bij het station en streefde hij de concentratie na van het Academisch Ziekenhuis en de Rechterlijke Macht bij het Guyotplein. In de wijk Hoornse Meer zorgde hij voor sociale woningbouw op een fraaie plek aan het water. Ook wilde hij de bouw van glitter-architectuur voorkomen en streefde hij naar kwalitatief hoogwaardige nieuwbouw na. Er ontstond een zeer warm architectuurklimaat waardoor ook Groningse architecten werden genspireerd. Het vertrek van Gietema wordt in deze kringen dan ook een 'ramp' voor Groningen genoemd.

Fiks verlies

De traditionele PvdA-kiezer was echter niet onder de indruk: de PvdA verloor in 1990 fiks en sindsdien was de positie van Gietema als natuurlijke leider niet meer onomstreden. Ambitieuze nieuwe PvdA'ers vonden dat het college van B. en W. vernieuwd moest worden en maakten het Gietema steeds lastiger. "Het leek wel of ik m'n beleid tegenover steeds meer werkgroepjes binnen de PvdA moest verdedigen" , aldus de gevallen en teruggetreden leider. Overigens had Gietema in 1990 nog te kennen gegeven tussentijds op te zullen stappen om plaats te maken voor de talentvolle fractievoorzitter Willem Smink. Die tijd was dus min of meer aangebroken toen de Kredietbank-affaire naar buiten kwam. Die affaire versterkte plotseling de positie van Gietema weer: hij was er als wethouder van ruimtelijke ordening en cultuur minder verantwoordelijk voor dan zijn PvdA-collega's van financien en sociale zaken, zo leek het. En Gietema had nog wel even willen blijven zitten. Alleen bleek vorige week dat beide verantwoordelijke wethouders (nog) niet wilden opstappen: Huisman en Van de Vondervoort voelden zich niet persoonlijk verantwoordelijk. Gietema pleitte vurig voor hun vertrek, maar hij werd niet gesteund. Dus stapte hij zelf maar op, omdat hij vond dat er hoe dan ook een daad gesteld moest worden. "Ze zijn bij de PvdA kennelijk wat op me uitgekeken" , stelt hij nu vast.

Over de Kredietbank-affaire zelf, waarbij een ambitieuze directeur ongecontroleerd miljoenen uit kon lenen aan dubieuze debiteuren, zegt Gietema dat de verantwoordelijke wethouders wel degelijk te kort zijn geschoten. Volgens hem ligt de oorzaak niet bij een verkeerde bestuurscultuur maar bij een gebrek aan alertheid van en controle door de verantwoordelijke wethouders.

PvdA-fractievoorzitter Willem Smink (34) wil geen commentaar geven op de opmerking van Gietema over de list en het bedrog in de PvdA. "Ik wil z'n reputatie niet beschadigen. Die bestaat uit veertien jaar zeer verdienstelijk wethouderschap. De manier waarop hij vertrekt beschouwen we als een incident." Volgens Smink is er geen sprake van een slechtere verhouding tussen Gietema en de partij. "Gietema heeft altijd onder vuur gelegen, dat was niet ongebruikelijk. De reden dat er vorige week een conflict ontstond was dat Gietema al consequenties aan het onderzoeksrapport over de Kredietbank wilde trekken, terwijl de afdeling van de PvdA en wij als fractie de inhoud nog niet eens kenden" , aldus Smink, die Gietema opvolgt als wethouder ruimtelijke ordening.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden