PvdA van Samsom: oorlog tegen kabinet

De nieuwe partijleider Diederik Samsom (L) van de PvdA samen met de oud-partijleider Job Cohen tijdens een bijzonder congres van de PvdA in De Doelen in Rotterdam.Beeld anp

ANALYSE - Met de politieke bravoure van Diederik Samsom zal de PvdA ten strijde trekken tegen het kabinet-Rutte. "Het kabinet moet weg", verklaarde de nieuwe fractievoorzitter afgelopen zaterdag in Rotterdam, waar hij als de nieuwe leider van de PvdA onder luid gejuich op het schild werd gehesen.

Van de PvdA van Samsom heeft premier Mark Rutte niets meer en niets minder te verwachten dan oppositie tegen álle plannen van het kabinet. Dus geen samenwerking meer op terreinen waar CDA en VVD er met de PVV niet uitkomen, luidde de boodschap.

De nieuwe leider wil met zijn PvdA 'De Oppositiepartij' worden tegen het kabinetsbeleid, een positie die tot nu toe in de beeldvorming vooral bij SP, GroenLinks en D66 is komen te liggen. "En oppositie voeren zal ik, met alles wat ik in me heb", zo verklaarde Samsom de oorlog aan het kabinet-Rutte. "Omdat die plannen onverstandig, onnodig en soms ronduit onfatsoenlijk zijn. Wij zullen net zo lang strijden totdat die plannen verdwijnen, of het kabinet verdwijnt."

Van de PvdA hoeft de minderheidscoalitie van VVD en CDA dus niets meer te verwachten. De vraag is dan wel of de sociaal-democraten op een of andere wijze hun steun zullen intrekken aan het pensioenakkoord, dat na intensief overleg met de PvdA van Job Cohen tot stand kwam. Daarnaast is de vraag hoe de partij zal omgaan met haar steun aan de redding van 'Europa'. Tot nu toe leunde het kabinet zwaar op de PvdA als het ging om steunverlening aan Griekenland, de redding van de euro en de oprichting van Europese noodfondsen. En wel zo zwaar dat de PVV triomfantelijk beweerde dat de PvdA 'de stekker uit het kabinet kon trekken' en Job Cohen 'de bedrijfspoedel' van het kabinet was.

Samsom zei zaterdag dat wat Europa betreft van de PvdA alleen steun valt te verwachten als het kabinet 'onze agenda' overneemt. Dus de deur staat nog wel open op dit onderwerp, maar het zal een stuk lastiger worden voor Rutte en co.

In dit perspectief lijkt het een meevaller voor het kabinet dat de grootste hobbels in dit dossier zijn genomen. Maar gezien de uitspraak van Samsom dat het kabinet zo snel mogelijk weg moet, kan het kabinet niet op de PvdA rekenen.

De andere kant van de medaille is dat de kans dat de onderhandelaars in het Catshuis tot een akkoord komen over 9 tot 16 miljard extra bezuinigingen een stuk groter is geworden. VVD en CDA weten nu dat ze op geen enkele wijze steun hoeven te verwachten van de oppositie als ze er met de PVV niet uitkomen. Rutte, Wilders en Verhagen zijn op elkaar aangewezen en gezien de peilingen (in diverse peilingen is geen meerderheid zichtbaar voor de gedoogcoalitie) lijkt het voor hen verstandiger de regeringsrit zo lang mogelijk uit te zitten. De druk van de oppositie dwingt de rechtse coalitie tot verdere en wellicht ook nauwere samenwerking.

Dit roept de vraag op, of áls er een Catshuis-akkoord komt, er nog wel sprake is van een minderheidscoalitie, gedoogd door de PVV. Formeel zullen de partijen deze constructie blijven uitdragen en benadrukken dat de 'mini-formatie' niets meer is dan een uitwerking van het huidige regeer- en gedoogakkoord. Vooral het CDA hecht aan dit verschil, gezien de gevoeligheden in de partij ten aanzien van samenwerking met de PVV.

Toch valt dat te bezien. De PVV eist dat ook integratie- en immigratiedossiers bij de onderhandelingen worden betrokken. Het is dus meer dan louter een uitwerking van de financiële afspraken. Een bijzonder meerderheidskabinet, zoals oud-informateur Ruud Lubbers dat in 2010 schetste, komt meer in de buurt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden