PvdA rekent af met marktdenken

Verkiezingen | In het concept-verkiezingsprogramma kiest de PvdA voor de mens en de samenleving. Zorgverzekeraars krijgen weer een publieke taak en het eigen risico is passé.

Niet de markt, maar de mens. Dat is, heel kort gezegd, de boodschap van het nieuwe verkiezingsprogramma van de PvdA. Het rekent af met het marktdenken in de publieke sector en stelt daar de mens en de samenleving tegenover. Want de mens is geen consument, maar een burger.

De PvdA presenteerde zijn concept-verkiezingsprogramma gisteravond in Rotterdam. "Wij willen forse correcties aanbrengen bij het marktdenken", zei de voorzitter van de programcommissie, voormalig staatssecretaris Wim Meijer. Overheid en publieke sector moesten doelmatiger, maar op een aantal terreinen is dat 'doorgeslagen', vooral waar maatschappelijke waarden 'te zeer in geld zijn uitgedrukt'.

De keuze tegen de markt staat het scherpst beschreven in de plannen voor de zorg. Zorgverzekeraars krijgen van de PvdA weer een publieke taak, ze mogen niet meer concurreren. Er komt een uniforme polis voor de basisverzekering, en daar mogen zorgverzekeraars geen reclame meer voor maken. De PvdA wil ook af van het eigen risico.

Met zijn kritiek op het marktdenken zit de PvdA dichter bij de SP dan bij de VVD, de coalitiepartner die dit kabinet de minister voor volksgezondheid leverde, Edith Schippers. Zij zelf relativeert de marktwerking, maar bij de PvdA is daar veel ongenoegen over. Die wordt nu verwoord in dit concept-programma, dat ook op andere terreinen een nogal linkse inslag heeft. Met die inhoudelijke verwijdering van de VVD hoopt de PvdA de teleurgestelde kiezer terug te winnen.

De PvdA bracht zijn programma gisteren naar buiten in een bijzondere setting. Ook bij andere partijen speecht bij deze gelegenheid de politiek leider. Die heeft de PvdA wel: Diederik Samsom. Maar Samsom moet nog strijden voor de positie van lijsttrekker, een verkiezing waaraan ook Lodewijk Asscher, Jacques Monasch, Pelle Oosting en Gerard Bosman meedoen. Dus spraken alleen voorzitter Hans Spekman en Wim Meijer.

In de marge reageerde Samsom wel op de oproep van de politiek leider van GroenLinks, Jesse Klaver, voor progressieve samenwerking met PvdA, SP en D66. Samsom vindt progressieve samenwerking logisch. Volgens hem zouden de fracties van PvdA en GroenLinks wel kunnen fuseren. Daar is over gepraat, maar volgens Samsom voelde Klaver daar niet voor.

In het PvdA-programma is traditioneel veel aandacht voor werk voor iedereen. De PvdA wil er in de publieke sector 100.000 banen bij. Deze conciërges, schoolassistenten, toezichthouders in het openbaar vervoer, krijgen 100 tot 120 procent van het minimumloon.

Het verkiezingsprogramma heet 'Een verbonden samenleving'. Vertrouwde samenlevingsverbanden zijn weggevallen, het individu is het uitgangspunt, maar 'de onzekerheden en spanningen in onze tijd vragen er ook om meer en beter te investeren in wat ons allen bindt'. Veel verwacht de PvdA van initiatieven van onderop: energiecoöperaties krijgen voorrang bij het gunnen van windmolenparken, buurtcoöperaties kunnen een bibliotheek redden, zorgcoöperaties geven vorm aan zorg dicht bij huis. Aan de grootschaligheid in de publieke sector wil de PvdA ook zo een einde maken.

In hun rol als fractieleider en minister hebben Samsom en Asscher invloed gehad op het concept-programma. Kamerlid Monasch - geen onderdeel van de PvdA-top - is daar zeer verbolgen over. Hij wil het programma nog op punten kunnen veranderen mocht hij in december worden gekozen. Het PvdA-congres stelt het definitieve programma half januari vast.

uit het programma

¿ Meer agenten die gespecialiseerd zijn in bestrijding van racisme

¿ Anoniem solliciteren wordt norm bij de overheid en (semi)publieke instellingen

¿ Wet normering topinkomens gaat gelden voor alle werknemers in de (semi)publieke sector

¿ Wietteelt wordt legaal

¿ Bankbelasting wordt verhoogd

¿ Minimumloon voor zzp'ers

¿ Recht op vierdaagse werkweek van 9 uur per dag

¿ AOW-leeftijd wordt flexibel

¿ Bedrijven moeten beloningsverhouding tussen top en laagste inkomens publiceren

¿ Wettelijk verbod op beloningsverschil tussen mannen en vrouwen

¿ Lestaak leraren gaat terug naar 20 uur per week

¿ Medisch specialisten gaan spreekuur houden in de wijk

¿ Huur naar draagkracht voor sociale huurwoningen

¿ Een landelijk systeem voor milieuvignetten voor steden met milieuzones

¿ 0,7 procent van het bruto nationaal product gaat naar ontwikkelingssamenwerking

¿ Drie maanden betaald ouderschapsverlof voor vaders

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden