PvdA moet laveren tussen confrontatie en coöperatie

Mochten de coalitiepartners in spe VVD en CDA er niet met de PVV uitkomen, dan kunnen ze altijd via links proberen hun zin te krijgen. De PvdA kan afwachten.

CDA-onderhandelaar Maxime Verhagen zei deze week niet zonder reden dat hij verwacht dat PvdA-leider Job Cohen voor de inhoud gaat en niet per definitie tegen het kabinet stemt. Aanleiding was de uitspraak van de PvdA’er dat hij graag wil samenwerken met partijen in de oppositie.

VVD en CDA kunnen met enige moeite wel om de PvdA heen (bijvoorbeeld door steun te zoeken bij D66, GroenLinks en ChristenUnie, net een meerderheid), maar eenvoudig is dat niet. Alle partijen in de oppositie kunnen zo hun redenen hebben een voorstel niet te steunen en zijn het op belangrijke punten grondig oneens. Dus steun krijgen van een partij met dertig zetels (de PvdA) is voor VVD en CDA praktischer dan van drie of vier kleinere partijen in de oppositie tezamen.

Kortom, de PvdA zit in een relatief prettige positie als VVD en CDA zonder de PVV een meerderheid willen krijgen voor een voorstel. Ondanks zijn vriendelijke knipogen naar de overige fracties in de oppositie houdt Cohen vooralsnog de kaarten tegen de borst. In de eerste plaats is de PvdA er nog niet van overtuigd dat een kabinet van VVD en CDA, gedoogd door de PVV, daadwerkelijk gaat lukken. Als het stukloopt op bijvoorbeeld de bezuinigingen (18 miljard euro) of Europa, dan komt automatisch de PvdA weer in beeld voor een vervolgformatie.

Ten tweede moet de PvdA haar strategie nog nader uitwerken. Een minderheidskabinet, gedoogd door een partij, is tenslotte voor iedereen nieuw. Een beginnetje vormde het document dat vorige week uitlekte via de Telegraaf. Daarin stond dat de partij leidend moest zijn in de oppositie.

Komt het rechtse kabinet van de grond, dan staat de PvdA voor een dilemma: het kabinet inhoudelijk, zakelijk bejegenen of de confrontatie zoeken zodra de regeringsverklaring is uitgesproken. In dit laatste geval moet er een oppositieleider staan die de confrontatie met rechts ook aankan. Of dat Cohen is, die liever bruggen bouwt en verbinding zoekt, is de vraag. Bovendien moeten de onderwerpen ernaar zijn. Als fracties het in de kern met elkaar eens zijn, is het lastig om tegen te zijn, alleen maar uit weerzin tegen de PVV. Dat kan uitgelegd worden als obstructie van voorstellen om het land verder te helpen.

De SP deed dat tijdens het tweede Paarse kabinet en dat is de partij nog lang nagedragen.

Er zijn genoeg onderwerpen denkbaar waarop de partijen elkaar kunnen vinden. De PvdA is voorstander van verhoging van de AOW-leeftijd. CDA en PvdA én ChristenUnie hadden in het vorige kabinet daarover al een akkoord gesloten. Ook zijn er aanknopingspunten als het gaat om overheidsfinanciën, arbeidsmarkt, sociale zekerheid en zorg. Omdat de instemming van de PvdA zo belangrijk is, kan de fractie er dus heel wat uitslepen onder het motto ’kom maar over de brug’.

Tegelijkertijd is de partij wel een oppositiepartij die de coalitie uit de macht wil verdrijven. Het vergt veel evenwichtskunst van Cohen om in die dubbele positie geloofwaardig te kunnen opereren.

]]>

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden