PvdA laat historische kans lopen

Wilfried van der Bles

den haag – Geert Wilders zal met een wetsvoorstel komen om de koning(in) uit de regering te zetten, zodat een puur ceremonieel koningschap ontstaat, zoals in Zweden. GroenLinks, D66 en SP steunen de PVV. Samen beschikken deze partijen over 71 zetels in de Tweede Kamer. Met de dertig van de PvdA erbij is er zelfs een ruime Kamermeerderheid. Maar de PvdA steunt het voorstel niet en laat daarmee een historische kans liggen. Immers, in beginsel zijn de sociaal-democraten tegen het erfelijk koningschap. Waarom pakken ze deze unieke kans niet?

Tweede Kamerlid Pierre Heijnen, woordvoerder van de PvdA: „Welk probleem lossen we eigenlijk op, als we dat voorstel van Wilders steunen? Feitelijk is er al een ceremonieel koningschap. De koningin heeft geen invloed op het regeringsbeleid. De letter van de wet – dat de koning deel is van de regering – suggereert op dit punt meer dan er in feite is. Het lijkt erop dat Wilders een niet bestaand probleem wil oplossen.”

Speelt bij de afwijzing een rol dat Wilders het voorstelt? Heijnen: „Ik vind dat je achterliggende motieven mee mag laten wegen bij de beoordeling van voorstellen. Welke boodschap wil Wilders de wereld insturen? Hij wil zich afzetten tegen de elite. Maar laten we oppassen om de bijl te zetten in belangrijke instituten en symbolen. De koningin is een symbool voor Nederland. Net zoals tulpen dat zijn. Zij maakt mede dat Nederland Nederland is. In die zin begrijp ik niet goed dat Wilders zo’n identiteitsbepalend symbool wil aanpakken. De koningin staat voor continuïteit, eenheid, herkenning. Voor je het weet doe je daaraan afbreuk.”

De PvdA is er wel voor om de rol van de koningin bij kabinetsformaties helderder te maken. De Kamer zou de (in)formateur kunnen aanwijzen, zoals D66 en GroenLinks hebben voorgesteld. Daar is geen grondwetswijziging voor nodig, zoals bij het verwijderen van de koning(in) uit de regering. Zover gaat Heijnen niet. „Maar het moet wel duidelijk zijn dat de koningin louter procesbegeleider is en niet gaat over de inhoud.” Volgens Heijnen is er tijdens de afgelopen informatieperiode hier iets misgegaan. Bijvoorbeeld toen oud-premier Lubbers de opdracht leek te hebben – op basis van de uitgebrachte adviezen van de fractieleiders – te zoeken naar een meerderheidskabinet, maar met een minderheidsvariant bij de koningin terugkwam.

Heijnen: „De opdracht aan de informateur moet transparant worden vastgesteld tijdens een debat in de Kamer. Die gaat over de inhoud, de opdracht. Vervolgens moet de koningin het proces bewaken. Iemand anders zou het ook kunnen, maar laat haar die rol maar spelen. We hebben nu eenmaal een koningin”.

Correctie

Gisteren meldden wij dat SP, GroenLinks, D66 en de PVV samen 71 zetels hebben. Dat moet zijn: 61. Overigens zou er ook in dat geval getalsmatig een Kamermeerderheid zijn voor een PVV-initiatief om de koningin uit de regering te zetten, als de PvdA daarin mee zou gaan. Maar die fractie zal dat niet steunen.

Rectificatie / gerectificeerd

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden