PvdA glijdt de provincies uit

analyse | Gedeputeerden in nog slechts vijf, misschien zes provinciale besturen

De PvdA dreigt vaker dan ooit buiten het provinciebestuur te vallen. Nu van acht provincies de informateurs hun adviezen openbaar hebben gemaakt, blijkt de balans negatief: de kans bestaat dat de sociaaldemocraten in nog maar vijf provincies gedeputeerden mogen leveren.

Gisteren kreeg de partij een dubbele klap te verduren. René Paas, informateur in Overijssel, maakte bekend dat hij adviseert een coalitie CDA, VVD, D66 en ChristenUnie te onderzoeken. De PvdA zou er voor de tweede periode op rij niet in het college van Gedeputeerde Staten belanden.

Op dezelfde dag werd ook de eindconclusie van de informateurs van Gelderland bekend. Daar raden Marianne Schuurmans en Geert Jansen aan twee routes verder te onderzoeken: één van een coalitie van VVD, CDA, D66 met PvdA, en één met de SP. De laatste mogelijkheid, stelt het tweetal, heeft het meeste draagvlak in de Staten. Dat betekent dat de kans is toegenomen dat de PvdA haar bestuurszetel in Gelderland verliest - een zware slag, in een provincie waar ze sinds jaar en dag mede de dienst heeft uitgemaakt.

Diezelfde slag is de partij al toegebracht in Groningen, waar al snel na het bekend raken van de verkiezingsuitslag duidelijk werd dat het nieuwe provinciebestuur daar voortaan niet de PvdA, maar de SP zal bevatten. Dat is een scenario dat vier jaar geleden al werkelijkheid werd bij de sociaaldemocraten in Zuid-Holland: opeens zat daar een SP-gedeputeerde, en moest de PvdA oppositie voeren. Het toenmalige experiment is de partijen daar blijkbaar zo goed bevallen dat de informateur van Zuid-Holland, Ewald van Vliet, nu heeft aangeraden de bestaande coalitie van VVD, CDA en SP voort te zetten.

Ook in Utrecht was de PvdA al in 2011 uit het bestuur verdwenen. Met succes: ook daar adviseerden de informateurs voortzetting van de bestaande, PvdA-loze coalitie van VVD, D66, CDA en GroenLinks.

De kans dat de PvdA ook buiten spel blijft in Noord-Brabant, waar informateur Gerrit-Jan Swinkels gisteren pas begon met informerende gesprekken, is aanzienlijk. De huidige coalitiepartijen CDA, VVD en SP hebben daar hun meerderheid behouden. Bovendien verloor de PvdA in die provincie drie van de zeven zetels in de Staten - de partij is er nu de zesde.

En dan is er nog Flevoland, waar informateur Tanja Klip na Pasen verslag zal uitbrengen. De sociaaldemocraten zitten er met samengeknepen billen op te wachten. Nu de PvdA drie van de zes zetels verloor, dreigt de partij hier haar gedeputeerde kwijt te raken.

Er zijn ook lichtpuntjes. De PvdA mag hoogstwaarschijnlijk opnieuw besturen in Noord-Holland, Zeeland en Limburg. Morgen zal de informateur van Friesland verslag uitbrengen, en daar kunnen de sociaaldemocraten redelijk zeker zijn van een coalitieplek. Er is ook gerede kans op Drenthe.

Het was nog maar in 2003 dat een provinciebestuur zonder de PvdA ondenkbaar leek. Sindsdien verloor de partij eerst in twee, vervolgens in vier provincies bestuurders. Dat het daar dit jaar niet bij zal blijven, lijkt vast te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden