PvdA en VVD zijn tot elkaar veroordeeld

Vreugde bij VVD aanhangers bij het verschijnen van de definiteive prognose. Beeld REUTERS

 De VVD en de PvdA hebben woensdag beide een enorme verkiezingswinst geboekt. Volgens de definitieve prognose blijft de VVD de PvdA een zetel voor: 41 om 40 zetels. Voor beide partijen is dat een winst van tien zetels.

Reacties
Vrijwel alle lijsttrekkers bedanken hun vrijwilligers die zich de afgelopen maanden hebben ingezet. Ook zijn er wederzijdse felicitaties. VVD
De VVD is zeer opgetogen over de eerste exitpoll die woensdagavond aangeeft dat de partij met 41 zetels de grootste partij kan worden bij de verkiezingen, met een zetel meer dan de PvdA.

,,Het wordt een ongelofelijk spannende avond, maar een hele goede uitslag zit er aan te komen'', stelde VVD-fractievoorzitter Stef Blok in een eerste reactie. Hij constateerde wel dat de kiezers ,,heel veel steun'' hebben gegeven aan de VVD-koers. ,,Maar de definitieve uitslag telt.'' Dirkx (JOVD): "Ik had de afgang van de PVV verwacht. De boodschap was grappig maar niet inhoudelijk."

PvdA
Oud-premier en voormalig PvdA-leider Wim Kok kan het nog steeds niet geloven. ,,Ik sta me nog steeds in de arm te knijpen'', zei Kok, verwijzend naar de 40 zetels die de exitpoll voor de PvdA belooft. Dat is er eentje minder dan de VVD.

,,Dit is de verdienste van de lijsttrekker, geholpen door een geweldig team'', zei Kok tijdens een PvdA-bijeenkomst in Amsterdam. Hij prees ook het werk van de vele vrijwilligers.
Oud-partijleider Wouter Bos prees vooral de mensen die het vertrouwen in de PvdA nooit verloren hebben. ,,Nu al genoeg reden voor een feest'', constateerde hij.

Kok en Bos wilden niet vooruitlopen op wat de score van de PvdA zou moeten betekenen voor de kabinetsformatie. Kok was premier van twee paarse kabinetten, een samenwerking van VVD, PvdA en D66.

SP
De SP lijkt net als bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 uit te komen op 15 zetels. De partij van leider Emile Roemer stond in de prognoses lange tijd op ruime winst. ,,Maar zijn we uit het veld geslagen? Alles behalve dat'', zo sprak Roemer in het Paard van Troje in Den Haag tegen zijn toehoorders.

Roemer: ,,Het is een hele rare avond. Zo eerlijk moeten we zijn. De tweestrijd ging tussen de VVD en de PvdA. Daar hadden we graag tussen gestaan. Maar dat is dit keer niet gelukt. Dit keer...'' D66
Pechtold is op zijn partijcongres met applaus ontvangen. Hij spreekt met vertrouwen over de definitieve uitslag: "De winst is nabij."

Campagneleider Kees Verhoeven van D66 was woensdag content met de uitslag van de voorlopige prognose van de verkiezingen. ,,Zoals het er nu naar uit ziet, winnen we twee zetels. Daar kunnen we niet anders dan tevreden over zijn'', aldus Verhoeven. ,,We hebben hier keihard voor geknokt en hebben hiervoor campagne gevoerd. We hoopten wat te stijgen en dat is gebeurd. Dit is voor ons een mooie voorlopige uitslag. We zijn in ieder geval overeind gebleven.''

D66 hoopte vooraf wellicht een rol te kunnen spelen bij de vorming van een nieuwe kabinet, maar die rol lijkt wellicht niet nodig nu VDD en PvdA zoveel stemmen hebben gekregen. ,,Het blijkt wel dat het een echte tweestrijd is geworden'', gaf Verhoeven toe. ,,Maar we het is nog te vroeg om vooruit te lopen op wat dat voor ons betekent. Wij hebben een lichte winst geboekt, dat is het voornaamste.''

PVV
PVV-leider Geert Wilders erkende woensdagavond ronduit dat zijn partij een flinke nederlaag heeft geleden bij de Tweede Kamerverkiezingen. ,,We hebben als PVV zwaar verloren. Vandaag zetten we een stap achteruit, morgen likken we onze wonden'', aldus Wilders tegenover zijn aanhangers in een café in Den Haag.

Maar hij riep zijn achterban ook op zich op te richten. ,,Dit is ook een nieuw begin. Ons gevecht in Nederland is harder nodig dan ooit. De mooiste jaren van de Partij voor de Vrijheid liggen nog voor ons.''
In de exitpoll staat de PVV op 13 zetels, 11 minder dan bij de vorige verkiezingen. ,,13 wordt ons geluksgetal'', zei Wilders die bezwoer dat zijn partij niet ten onder zal gaan. Wel constateerde hij dat er met hart en ziel campagne is gevoerd met de Nederlandse identiteit als inzet, maar dat die boodschap blijkbaar niet is aangeslagen. ,,In Brussel vieren ze feest. Wij hebben zware weken tegemoet te gaan.''

CDA
Het CDA is een van de grote verliezers bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer. De partij van Sybrand van Haersma Buma zakt volgens de exitpolls terug van 21 naar 13 zetels. ,,Dit is heel jammer voor het CDA'', aldus Jan Kees de Jager, minister van Financiën. ,,We hebben echt last gehad van de tweestrijd tussen de VVD en de PvdA, net als veel andere partijen. Zij winnen veel meer dan verwacht. In het verleden profiteerde het CDA wel eens van zo'n strijd tussen twee partijen, maar nu niet.''

GroenLinks
Jolanda Sap noemt de uitslag 'bizar'. "Dit had niemand verwacht." Ze noemt het 'fantastisch nieuws' dat de PVV vandaag zulke grote verliezen heeft geleden. 'Dit is een harde klap voor het populisme in Nederland'.

Jolande Sap gaat door als leider van GroenLinks. ,,Wij gaan niet bij de pakken neerzitten'', zei ze in een eerste reactie op het forse verlies van haar partij. ,,We wisten dat het moeilijk zou worden. De kiezers hebben gedacht, waar zijn ze in die partij mee bezig? Wij hebben alles achter ons gelaten en onze lessen geleerd. Daar moeten we de mensen nog van overtuigen. Ik weet dat heel veel Nederlanders onze idealen delen, snakken naar een groener Nederland. Alleen was voor ons nu de tijd te kort om de mensen ervan te overtuigen dat ze voor ons moeten kiezen.''

De terugval van GroenLinks van 10 naar 4 zetels noemde Sap heel erg jammer. ,,Misschien komt er nog iets bij. Dat zou mooi zijn. De komende tijd moeten we ons er in elk geval op concentreren de kiezers terug te winnen.''

Sap noemde het fantastisch nieuws dat de PVV ,,zo verloren heeft. Het populisme in Nederland is terug gedrongen. Dat is heel mooi.'' Haar felicitaties gingen uit naar de winnaars PvdA, VVD en D66.

Christen Unie
Arie Slob reageerde berustend op de uitslag. 'Ook met een klein aantal zetels kunnen we onze invloed uitoefen in dit land.'
Toch hoopte Slob dat er nog een extra zetel bij komt als alle stemmen zijn geteld. ,,In de eindfase kunnen er nog verschuivingen ontstaan.''
De voorman van de ChristenUnie vindt dat er op de winnaars VVD en PvdA nu een enorme verantwoordelijkheid rust om te komen tot een goed bestuur van het land. Slob feliciteerde de SGP die lijkt uit te komen op drie zetels, een winst van één. Zijn partij is een lijstverbinding aangegaan met de SGP zodat de partijen meer kans maken op een restzetel.

PvdD
De Partij van Dieren blijft in de exitpolls op twee zetels staan. Dat stemde Marianne Thieme tot tevredenheid. ,,Onze partij heeft stand gehouden voor de derde achtereenvolgende keer'', zei ze woensdagavond. Ze was ook tevreden met het algehele beeld. ,,Vanavond is al een succes voor dieren, natuur en milieu omdat er geen dieronvriendelijke meerderheid meer is''.

SGP
De SGP lijkt bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer één zetel winst te boeken: van twee naar drie. Leider Kees van der Staaij zou niet verbaasd zijn door die uitslag. ,,We merkten breed waardering in de maatschappij'', zei hij tegen het ANP. ,,Aan de ene kant hebben we duidelijk vastgehouden aan onze idealen. Maar we hebben ook niet geschuwd onze verantwoordelijkheid te nemen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden