'Pussy Riot is geen cultuur, maar een verstoring van de openbare orde'

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert.

Vladimir Medinski, de Russische minister van cultuur in de Volkskrant

Terwijl Halina Reijn vorig weekend namens Toneelgroep Amsterdam in Sint-Petersburg het Russische publiek aansprak op hún antihomowet, ontrolde de Russische minister van cultuur in het Amsterdamse theater Carré zijn ideeën over het kunstcollectief Pussy Riot: "Dat had niets met cultuur te maken. Dat was een verstoring van de openbare orde."

Voor wie het is ontgaan, het is Nederland-Ruslandjaar. En de onrechtmatige aanhouding van de Russische diplomaat Borodin in Den Haag, het gevangenzetten van de Nederlandse 'piraten' van de Arctic Sunrise in Moermansk, en ook de felle aanklacht van de Amsterdamse burgermeester Van der Laan tegen de Russische antihomowet waren allemaal geen geplande festiviteiten in dit bilaterale jaar.

Als er iets vruchtbaar is aan de culturele uitwisseling tussen Nederland en Rusland dan is dat vooral dat ze de ware aard van cultuur weer eens aan de oppervlakte brengt.

Volgens Johan Huizinga is het kenmerk van cultuur dat ze speelt dat ze een cultuur is. Dat klinkt heel onschuldig, alsof cultuur één onafgebroken sinterklaasfeest is, maar het zwartepietenspel dat ontstaat in de botsende waarden van twee culturen is er ook een vast onderdeel van.

Cultuur is strijd. Want voor het gespeelde zelfbeeld van jouw cultuur heb je de strijd met die andere cultuur nodig. De strijd maakt jouw culturele gezicht pas zichtbaar. So, you did not like the entering and piraterij by the Dutch police, vroeg een bijdehante Nederlandse twitteraar aan @borodin_nl, meteen nadat Poetin excuus eiste van de Nederlandse regering over de aanhouding van zijn diplomaat.

Maar het zelf van een cultuur bestaat niet alleen door de strijd met de ander, maar ook door een voortdurende innerlijke strijd. Zo gebruikt Nederland zijn geschiedenis graag om zich het zelfbeeld van een klein innoverend en internationaal kikkerlandje aan te meten, maar 'die VOC-mentaliteit' heeft natuurlijk ook een keerzijde die dat zelfbeeld onder druk zet.

Onder het geweld van deze innerlijke strijd moet daarom de eigen geschiedenis er soms een beetje aan geloven. Onder de vlag van de bezuinigingen verdwijnt binnenkort de complete bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, het grootste deel in de papierversnipperaar.

Wij lachen om uitspraken van de Russische minister van cultuur die Pussy Riot een verstoring van de openbare orde noemt, maar hij speelt hetzelfde gezelschapsspel dat wij spelen met onze cultuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden