Opinie

Pure choreografieën, gemaakt met de rijke zeggingskracht van het lichaam.

In de tiende editie van het Holland Dance Festival lieten toonaangevende choreografen zich voor het programma 'Back to Basics' verleiden tot het maken van een kleinschalig dansstuk. Geen uitgebreide decors, geen ingewikkelde belichting, geen goedgeolied gezelschap om op terug te vallen. Alleen de vorm van het duet en de essentie van de eigen danstaal waarop de focus moest komen te liggen. Vijf prominente dansmakers, onder wie Conny Janssen en Ton Simons, gaan in het festival 'terug naar af'.

“Een beetje naakt.“ Zo voelde choreografe Conny Janssen zich bij de creatie van haar duet 'Lost' binnen 'Back to Basics'. Haar gezelschap toert momenteel door het land met 'Rebound', een choreografie voor zes mannen waarin een belangrijke rol is weggelegd voor vormgeving, licht en geluid; elementen die altijd naast de abstracte dans mede het totaalbeeld van Janssens dansproducties bepalen. “Maar voor 'Back to Basics' moest ik me richten op één enkele 'kleur': alleen de pure zeggingskracht van mijn dansidioom. Dat heb ik als buitengewoon spannend en inspirerend ervaren.“

“Ik doe al vijfentwintig jaar niets anders“, was de eerste reactie van choreograaf Ton Simons toen festivaldirecteur Samuel Wuersten hem voor het programma vroeg 'terug naar zijn basis' te gaan. “In mijn werk ligt het accent al op pure dans met weinig opsmuk. Ik heb de opdracht dus niet als een beperking beschouwd. Maar buiten het feit dat ik me de kans niet kon laten ontglippen om in deze context met deze collega's in één programma te staan, heb ik de opdracht met beide handen aangegrepen om nog verder te gaan in mijn dansonderzoek.“

Ton Simons en Conny Janssen leiden beiden een in Rotterdam residerend gezelschap. Zij is artistieke spil in Conny Janssen Danst, hij de bevlogen leider van Dance Works Rotterdam. Twee belangrijke groepen binnen het Nederlandse dansbestel met twee totaal verschillende werkwijzen. Ton Simons 'beeldhouwt' met het danserslichaam in de ruimte en is in Nederland de meest expliciete exponent van 'pure dans'. Conny Janssen koppelt fysieke beheersing en virtuositeit aan de persoonlijkheid van de danser, waardoor een emotionele gelaagdheid in de uitvoering ontstaat. Janssen: “Wat ons tweeën bindt, maar eigenlijk alle vijf getoonde choreografen, is dat we werken vanuit de fysieke aspecten van de dans, de rijke zeggingskracht van het lichaam. Maar ieder van ons doet dat op geheel eigen wijze. Het zal fascinerend zijn om die verschillende benaderingen naast elkaar in een programma verenigd te zien.“ Simons: “Niet alleen voor de toeschouwer, maar ook voor ons choreografen, zal dit directe vergelijkingsmoment heel interessant zijn.“

Bij Dance Works gaat vanavond Simons' nieuwe choreografie '(P)art-Trap/Time Remix' in première. Het was schakelen tussen de repetities met zijn ensemble en die voor het 'Basics'-duet. Simons: “Groter had het contrast in werkwijze niet kunnen zijn. Het werk voor Danceworks Rotterdam zit conceptueel complex in elkaar en is vól op de groep gechoreografeerd. Voor het duet in 'Back to Basics' wilde ik juist op zoek gaan naar de totale eenvoud.“ In Simons' duet 'Little Ease' dansen Irena Misirlic en Kim Saveus met een bijna Japanse verfijning. Eén simpele witte lichtstand, geen technische hoogstandjes, niks geen briljant partnerwerk of Simons-typerende architectonische formaties. “Twee dansers die iets heel eenvoudigs doen. Met zo min mogelijk middelen heb ik geprobeerd een compleet universum te creëren. Ik gebruik Mozarts Adagio uit 'Sonata in C mineur', een muziekstuk van een goddelijke gedestilleerde eenvoud. Door zoveel mogelijk uit te benen en weg te snijden ben ik in de choreografie op zoek gegaan naar de meest poëtische zeggingskracht, de lading die alles dekt. Mozart heeft de kern van het menszijn in een paar noten weten te vangen. Meer 'basics' dan dat, kun je je toch niet voorstellen?“

Het belangrijkste motief in Conny Janssens werk is de rol van het individu binnen de groep. “Voor 'Lost' moest ik het echter met twee dansers doen. Dat vereist een andere manier van focussen. Ik werk veel met duetten, maar die maken altijd deel uit van een groter avondvullend geheel. Nu moet ik binnen één duet van vijftien minuten een heel verhaal vertellen.“ In Janssens 'Lost' zien we een ontmoeting van een man en een vrouw, gedanst door Yanaika Holle en Kevin Polak. Wordt het publiek deelgenoot gemaakt van iets uit hun verleden, of zien we hier een verlangen naar iets wat nog moet komen? “Dat levert het publiek hopelijk inzicht in mijn 'basics' op: abstracte dans waar door de persoonlijke inbreng van de dansers - sterk en ongrijpbaar - iets van verlangen en hoop doorsluimert, een vlucht uit de alledaagse werkelijkheid.“

Heeft het 'terug naar af' ook voor de toekomstige werkwijze van de choreografen iets opgeleverd? Met andere woorden: waren er nog 'leerpuntjes' voor deze toch zo door de wol geverfde dansmakers? Ton Simons: “Na de eerste repetities heb ik slapeloze nachten gehad. Bang dat 'Little Ease' misschien té kaalgeslagen zou zijn. Maar na de eerste doorloop was ik oprecht ontroerd door het resultaat. Ik kan gerust zijn: totale eenvoud betekent niet dat het publiek in slaap zal vallen.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden