Puigdemont blijft voorlopig vastzitten in Duitsland. Wat gaat er nu met hem gebeuren?

Een demonstrant vraagt om de vrijlating van de voormalige Catalaanse premier Carles Puigdemont in het Duitse Neumüster, waar Puigdemont vast wordt gehouden.Beeld EPA

De voormalige Catalaanse premier Carles Puigdemont blijft voorlopig vastzitten. Dat besloot de rechtbank in Neumünster, zei een aanklager. Wat gaat er nu verder met Puigdemont gebeuren?

De voormalige regiopresident van Catalonië Carles Puigdemont moest vandaag voor een Duitse rechter verschijnen nadat hij daar zondag werd gearresteerd. Puigdemont was op weg van Finland waar hij een lezing had gegeven naar België waar de Catalaan in oktober naar toe was gevlucht.

Carles Puigdemont leek afgelopen maanden relatief met rust te worden gelaten. Waarom wordt hij nu toch aangepakt?

“Dat is koffiedik kijken”, zegt hoogleraar internationaal recht van de KU Leuven. Maar hij vermoedt dat het te maken heeft met Puigdemonts toegenomen reisgedrag. “Hij ging steeds meer grenzen over om bijvoorbeeld lezingen te geven. Ze hebben het juiste moment gezocht om toe te slaan.” Toen de voormalige Catalaanse regiopresident in oktober zijn toevlucht zocht tot Brussel vroeg de Spaanse Justitie bij de Belgische autoriteiten om Puigdemont uit te leveren. “Maar toen begonnen de Belgische rechters allerlei kritische vragen te stellen over dat verzoek”, aldus Wouters.

Het Europese arrestatiebevel werd vlak daarna opgeschort. Nu is dat weer uit de kast gehaald. Madrid schatte destijds waarschijnlijk in dat het verzoek tot uitlevering in België minder kans van slagen zou hebben dan in een ander land. Het systeem van Europese arrestatiebevelen, dat in 2004 werd ingevoerd, moet het makkelijker maken voor een EU-land om uitlevering van een verdachte te vragen bij een andere EU-staat. Daar zijn wel wat voorwaarden aan verbonden. Zo moet het misdrijf waar iemand van wordt verdacht min of meer overeenkomen met een misdrijf in het nationale strafrechtboek van het land waar de persoon wordt aangehouden. Puigdemont wordt onder andere van rebellie verdacht. “In België is daar in het strafrechtboek nauwelijks een equivalent voor te vinden”, aldus Wouters.

Puigdemont is zondag in Duitsland opgepakt. Wat gaat er nu verder met hem gebeuren?

Puigdemont moest vandaag in Noord-Duitsland voor een rechter verschijnen. Die stelde zijn identiteit vast en bepaalde dat Puigdemont in hechtenis moet blijven in afwachting van verdere beslissingen over zijn uitlevering. De Duitse politiek hield zich opvallend stil. De Duitse minister van justitie Katarina Barley onthield zich van ieder commentaar. “De regels rondom Europese arrestatiebevelen en de Duitse wet bepalen dat het proces nu in handen is van de rechters in Schleswig-Holstein”, zei zij. “We moeten op hun beslissing wachten.” 

Hoe die beslissing uit zal vallen? Dat is lastig te voorspellen, zegt Wouters. Volgens de hoogleraar kent het Duitse strafrecht een artikel waarbij ‘hoogverraad’ strafbaar wordt gesteld. Dat is weliswaar niet helemaal hetzelfde als ‘rebellie’, maar komt wel in de buurt. “Daarbij moet dan wel worden vastgesteld of er geweld bij is gebruikt of dat daarmee is gedreigd. De Catalaanse separatisten hebben altijd gezegd geen geweld te gebruiken.” Duitsland heeft volgens de hoogleraar wel een goed ‘trackrecord’ als het gaat om het uitvoeren van Europese arrestatiebevelen. Duitsland en Spanje werken op dat punt over het algemeen goed samen, aldus Wouters. In principe heeft de Duitse rechter zestig dagen de tijd om een beslissing over uitlevering te nemen. Mocht hij gehoor willen geven aan het verzoek van zijn Spaanse collega dan zal Puigdemont binnen tien dagen na dat besluit aan Spanje moeten worden overgedragen.

Hoe staat het met de vervolging van andere separatistische kopstukken?

Puigdemont is zeker niet de enige Catalaanse leider die met de Spaanse justitie te maken krijgt. Tegen vijf anderen werd vrijdag ook een Europees arrestatiebevel uitgevaardigd. Tegelijk met Puigdemont weken afgelopen najaar drie andere regioministers naar België uit. Een andere vluchtte naar Schotland. Deze Clara Ponsati heeft volgens de Schotse politie gezegd dat zij zichzelf zal aangeven.

 Op de valreep kreeg ook Marta Rovira nog een Europees arrestatiebevel aan haar broek. Zij vluchtte vorige week naar Zwitserland vlak voordat zij voor de rechter had moeten verschijnen. Vrijdag moesten verschillende kopstukken zich bij rechter Pablo Llarena van het Spaanse hooggerechtshof melden. Zij worden verdacht van onder meer rebellie, opruiing en misbruik van openbare fondsen bij de organisatie van het door Madrid verboden referendum over onafhankelijkheid en het uitroepen van de onafhankelijkheid. Onder hen was ook Jordi Turull die zich vlak daarvoor nog kandidaat had gesteld als president voor Catalonië. Het lijkt er op dat bijna alle belangrijke figuren binnen de separatistische beweging voor de rechter moeten verschijnen.

Wat voor effect hebben de laatste ontwikkelingen op de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging in Catalonië?

De laatste tijd viel de verdeeldheid onder de separatisten op. Het lukt hen maar niet om een regionale regering te vormen en een leider te kiezen. Ze konden het niet eens worden over de opvolging van Puigdemont. Maar binnen de beweging wordt nu gehoopt dat de laatste gebeurtenissen voor eensgezindheid zullen zorgen. Zo riep Roger Torrent, voorzitter van het Catalaanse parlement de separatisten via Twitter op om een gemeenschappelijk front te vormen “om individuele en collectieve rechten te verdedigen”. 

Lees ook

Kan Puigdemont Catalonië per Skype besturen?
- Nu de Catalaanse onafhankelijkheidsangel er even uit lijkt, staat in Barcelona alweer een nieuwe burgerbeweging te trappelen om de straat op te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden