ps

„Ik hoor die jongen schreeuwen. Toen had ik ’m gevonden. We kwamen voor de deur, zeg maar twee meter naar buiten. Toen kwam er een pijp naar beneden. En die jongen die liep voor mij. En ik heb toen die pijp zo met m’n handen opgepakt. Dus die pijp kwam hier (wijst op onderarmen) neer. En ik heb die jongen toen geduwd, ik zeg: ’Ren weg’ en hij rende weg.”

Zo beschreef Willem Seymor, in de Bijlmer beter bekend als Pa Sem, het moment tijdens de Bijlmerramp dat hij een jongetje van tien uit een brandende flat redde.

Vóór 4 oktober 1992, toen een vrachtvliegtuig van El Al neerstortte op flats in de Bijlmer, was Pa Sem er al een geziene figuur. Door de ramp werd hij de held van de Bijlmer.

Willem Seymor (1936) was geboren in Para, Suriname en kwam in 1975 naar Nederland. Hij werkte in de haven in Rotterdam maar werd afgekeurd, ging in de Bijlmer in de flat Groeneveen wonen, en was daar bezig een collectieve ruimte (’Het Groentje’) op te knappen toen het vliegtuig neerstortte.

In 1993 kreeg Seymor de erepenning van Amsterdam en in 1995 verhuisde hij terug naar Suriname. Op 4 september overleed hij, 72 jaar oud.

Meer dan 40 jaar fietste Ian Hibell vrijwel non-stop de wereld rond. Hij overleefde geweerschoten van bandieten, werd bijna levend opgegeten door tropische mieren, wilde olifanten jaagden hem na, en hij stond oog in oog met een hongerige leeuw. Maar de Brit stierf in het zadel in Griekenland, aangereden door een automobilist die doorreed.

Hibell vroeg zijn werkgever in 1963 twee jaar verlof om te fietsen. Tien jaar later kwam hij terug als de eerste fietser die van Kaap Hoorn naar Alaska fietste, een expeditie die hij tussen 1971 en 1973 voltooide. De verlegen man mummelde zijn excuses, maar durfde het communicatiebureau waar hij werkte zijn oude baan niet meer terug te vragen. Hij ging verder met zijn zware tochten, meestal in zijn eentje. Iedereen bood hem onderdak aan, van een eskimoprinses tot de stamhoofden in Borneo. „Zodra je een tent nadert, wordt je eten aangeboden en vaak ook een bed voor de nacht”, schreef hij eens uit Mongolië.

Hij werd door het reisvirus aangestoken in de jaren vijftig, tijdens zijn diensttijd bij de Royal Airforce, de Britse luchtmacht.

De avonturier vermeed gebaande paden en verkende exotische plaatsen lang voordat ze werden ontdekt door de Lonely Planet. Het lukte hem mangrove moerassen over te steken, moeilijk begaanbare bergruggen en zelfs de Sahara. Zijn boek ’Into the remote places’ inspireerden talloze fietsers om hun spullen te pakken. Hibell werd regelmatig uitgenodigd in televisieprogramma’s om over zijn avonturen te praten en hij gaf gastcolleges aan Yale University.

Hij kreeg eerbewijzen van de League of American Wheelmen en de Britse Toerfietsclub voor zijn pioniersgeest en prestaties. Hibell vestigde met zijn tochten vele records.

„Ik hoorde altijd graag over zijn jongste avonturen”, zei een bekende. „Over zijn ontmoetingen met exotische stammen die nog nooit een blanke hadden gezien, laat staan iemand op een fiets.”

Toen hij de zeventig al gepasseerd was, fietste hij uitgerust met slechts een klein tentje, een paraffine kookstelletje, regencape, een wollen muts en sokken van Zeebrugge naar Wladiwostok. In totaal trapte hij zo’n 400.000 kilometer, oftewel veertig jaar lang 10.000 kilometer per jaar en gebruikte hij naar eigen schatting zo’n 800 reparatiesets.

Hij klaagde dat het meest gevaarlijke stuk weg dicht bij zijn huis was, in Torbay, Devon. Maar uiteindelijk werd een fietstocht in Griekenland hem fataal. De automobilist die hem aanreed zou in een race verwikkeld zijn met een andere auto. De vermoedelijke dader reed na het ongeluk door, maar werd twee dagen later gearresteerd.

Ian Hibell overleed op 23 augustus, 74 jaar oud.

Tomas Bata senior had niet tot doel in het leven om schoenen te verkopen, maar om ’mensen te vormen’. Vandaar dat het bedrijf dat hij stichtte goed voor het personeel zorgde, met eigen woningen en eigen sportclubs en eigen bossen. Senior deed met schoenen wat Henry Ford deed met auto's: hij produceerde ze massaal. Met export begonnen ze al in 1909. De eerste Bata-winkel in Nederland opende in 1922 in Amsterdam.

Maar Bata senior kwam in 1932 om het leven bij een vliegtuigongeluk. Hij vloog met z'n privé-vliegtuigje tegen de schoorsteenpijpen van zijn fabriek. Tomas Bata junior, de enige zoon, was toen pas achttien.

De familie Bata, uit het Tsjechische Zlín, zat al acht generaties, meer dan driehonderd jaar, in de schoenen. Na de dood van vader duurde het nog even voordat Tomas Bata jr. het roer overnam: oom Jan, broer van vader, runde het bedrijf eerst en naar verluidt heeft Tomas jr. geen fraaie rol gespeeld bij de poging het naar zich toe te trekken.

De Tweede Wereldoorlog bracht Bata jr. door in Canada, waar hij zijn eerste winkels opende en ook in het leger diende. In 1948 keerde hij even terug naar Tsjecho-Slowakije, maar hij vertrok opnieuw, toen dat land communistisch werd en de Tsjechische fabriek genationaliseerd werd.

Zoals Nederland een 'Batadorp' kende, bij Best, zo bouwde Tomas Bata jr. in Canada het dorp ’Batawa’, een samentrekking van Bata en Ottawa. Congo heeft Bataville en in India is er Batanagar. Op al die plekken had Bata schoenfabrieken, die er min of meer identiek uitzien.

Na de val van het communisme werd Tomas Bata door juichende menigten ingehaald . Hij kreeg een hoge onderscheiding (de Masaryk-medaille), maar de vijf Tsjechische fabrieken en 900 schoenwinkels kreeg hij aanvankelijk niet terug.

Pas later, toen ook Tomas Bata jr. was opgevolgd door zijn zoon, wist die een akkoord te bereiken: Bata werd voor 70 procent eigenaar, de staat hield de rest. Tomas Bata jr. overleed in Canada op 31 augustus, 93 jaar oud.

Met het overlijden van Anita Page is een van de laatsten verdwenen die nog geacteerd hebben in een ’stomme film’, een film zonder geluid.

Ze was vijftien toen ze haar eerste filmrolletje speelde in ’A kiss for Cinderella’ (1925), ze viel op, stond in 1928 met Joan Crawford in ’Our dancing daughters’, werd in de jaren dertig uiterst populair, maar ging op haar 26ste met pensioen. Decennia later (in 2004) onthulde ze waarom: ze kreeg geen rollen meer omdat ze niet wenste in te gaan op de avances van de bazen van filmstudio MGM. Op 6 september overleed ze in haar slaap, 98 jaar oud.

Bijdrage: Maaike Veen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden