Psychotherapie helpt maar matig tegen depressie

Het nut van psychotherapie bij depressie is jarenlang overschat. Hoog tijd voor betere behandelingen. Vooral een oplossing voor de beruchte terugval na aanvankelijk herstel is gewenst.

Artsen en psychologen gingen er altijd vanuit dat twee derde van de depressieve mensen baat heeft bij psychotherapie. Maar dat is een overschatting, schrijven klinisch psychologen van de Vrije Universiteit deze maand in het British Journal of Psychiatry. In werkelijkheid zou iets meer dan de helft van de patiënten zich na psychotherapie beter voelen.

De wetenschappers komen tot die conclusie na bestudering van ruim duizend gepubliceerde onderzoeken. Ze zagen een enorm scheve verdeling van de resultaten. „Grote studies lieten een gematigd effect van psychotherapie zien, terwijl kleine studies opvallend vaak aan de zeer positieve kant waren”, zegt hoogleraar klinische psychologie Pim Cuijpers. „Dit duidt erop dat kleine studies met een negatieve uitkomst vaak niet zijn gepubliceerd. Zo krijg je een vertekend beeld.”

Vorig jaar speelde iets soortgelijks bij antidepressiva. Ook daarvan bleek het nut jarenlang overschat, met een derde. De oorzaak was tweeledig: de farmaceutische industrie had negatief onderzoek buiten de vakbladen weten te houden, en vakbladen zijn er zelf sowieso niet happig op om het te publiceren.

Bij psychotherapie blijkt het vrijwel net zo te gaan, alleen wordt de rol van de industrie dan gespeeld door therapeuten. „We hebben onvoldoende bewijs om therapeuten van fraude te beschuldigen”, zegt Cuijpers. „Onze studie wijst er op dat ook psychotherapeuten belang kunnen hebben bij positieve resultaten over hun behandelingen.”

Maar als pillen en praattherapie beide onder vuur liggen, wat moet je dán proberen? Cuijpers bekijkt het van de positieve kant. „Psychotherapie werkt wel degelijk. Onze studie is zeker geen pleidooi om ermee op te houden. We laten alleen zien dat het nut minder is dan gedacht.”

Het artikel is daarom tegelijk een oproep om betere therapieën tegen depressie te ontwikkelen. Die zouden vooral een oplossing moeten vinden voor de beruchte terugval na een aanvankelijk herstel; zo’n herhaling overkomt de helft van de patiënten.

De hoogleraar wil niemand de put in praten. Hij wijst op de positieve uitkomsten die hij de afgelopen jaren heeft gepubliceerd. Zo blijkt dat een combinatie van medicijnen en psychotherapie bij mensen met een ernstige depressie vrij goed werkt. En voor milde somberaars bestaat de effectieve ’gedragsactivatie’. „Dat betekent dat je systematisch meer leuke dingen gaat doen. Verder niks. Je hoeft dus niet in jezelf te wroeten of verkeerde denkpatronen af te leren. Het is een prettige aanpak, die vaak nog blijkt te werken ook.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden