Psychiatrisch patiënt verdient eerlijk debat

Psychiaters dienen hun patiënten mede door vooroordelen over het vak weg te nemen, betoogt psychiater Christaan Vinkers.

Het aantal suïcides in Nederland steeg tussen 2007 en 2012 van 1353 naar 1753, zo schreven Damiaan Denys en André Aleman onlangs in een helder opiniestuk in Nature. Een ontzettend hoog getal. Dat zijn er bijna driemaal zoveel als het aantal dodelijke verkeersslachtoffers in 2013. En dan hebben we het nog niet eens over 94.000 volwassenen die jaarlijks een poging doen.

Wat daarbij niet helpt, is ongenuanceerde en eenzijdige berichtgeving over de psychiatrie en psychiatrische patiënten. Dat is zelfs schadelijk. Schadelijk omdat het leidt tot discriminerende keuzes bij beleidsmakers, maar vooral omdat dit het stigma vergroot waarmee onze patiënten dagelijks te maken hebben. De gevolgen zijn voelbaar.

Financieel wordt de psychiatrie bedreigd door terugkerende bezuinigingen waardoor hoogwaardige psychiatrische zorg verdwijnt. Huisartsen krijgen veel vaker te maken met patiënten die complexe psychiatrische zorg nodig hebben. Verzekeraars op hun beurt beperken psychiatrische zorg door vergoedingen te baseren op een classificatiehandboek dat daar niet voor gemaakt is. Daarnaast wordt de kinder- en jeugdpsychiatrie vanaf 2015 ondergebracht bij de gemeenten, ondanks felle protesten uit het veld. Kortom, de psychiatrie staat onder druk. Tijd voor een tegengeluid. Drie veelvoorkomende en schadelijke misverstanden over de psychiatrie.

Psychiatrische ziektes zijn een modeverschijnsel, zo wordt wel gezegd. Het onderbrengen van psychiatrische zorg in grote geestelijke gezondheidszorg (GGZ) instellingen heeft de onterechte suggestie gewekt dat psychiatrische ziektes anders zijn dan andere medische aandoeningen. Dat is niet het geval. Ook psychiatrische ziektes zijn grotendeels terug te voeren op een genetische kwetsbaarheid die, spontaan of uitgelokt door omgevingsinvloeden, tot ziekte leidt. Een psychose is in dat opzicht niet fundamenteel anders dan bijvoorbeeld suikerziekte, een hartinfarct of artrose. Psychiatrische ziektes zijn ziektes en psychiatrische zorg moet daarom niet apart worden behandeld of gefinancierd.

Psychofarmaca

Bescheidenheid is gepast voor de psychiatrie. Onze behandelingen zijn niet altijd effectief en we snappen nog (te) weinig van de precieze oorzaak van psychiatrische ziektes. Toch heeft de introductie van psychofarmaca vanaf de jaren zestig belangrijke winst voor patiënten opgeleverd. Deze geneesmiddelen zijn even effectief als pillen voor hartaandoeningen, astma en COPD. Ook elektroshocktherapie (ECT) is wetenschappelijk onderbouwd en kan levensreddend zijn.

Sensationele berichten op Twitter onthullen dat de 'bedenker van ADHD op zijn sterfbed eindelijk toegeeft dat deze diagnose verzonnen is'. Dit soort complottheorieën ontstaat door een verkeerd begrip van het classificatiehandboek van de psychiatrie, de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). De DSM classificeert, maar is ongeschikt om individueel afgestemde diagnoses mee te stellen. Het gebruik van DSM-classificaties door zorgverzekeraars om te bepalen welke zorg wordt vergoed, is schadelijk en onterecht.

Deze hardnekkige misverstanden over de psychiatrie hebben verstrekkende consequenties voor onze patiënten die aan de zijlijn staan en te maken hebben met onbegrip en intolerantie, voor de financiering die steeds verder onder druk komt te staan en voor de vrijheid om samen met de patiënt te bepalen welke zorg nodig is.

Om hier verandering in te brengen moeten psychiaters het debat aangaan en laten zien waar ze voor staan: patiënten effectief en evidence-based behandelen voor psychiatrische ziektes om zo het aantal suïcides te kunnen reduceren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden