Psst, kijk... dat is een tweeling...

Tweelingen zijn bijzonder als je ze samen ziet. Voor de omgeving is het een sport om ze te vergelijken. Maar op de middelbare school wil iedere puber vooral zichzelf zijn.

Nablijven om iets wat je broer tijdens de les Nederlands roept. Dat doe je toch niet! Dave de Jong (15, Wilnis) deed het toch maar. "Wesley bekende meteen dat hij het was geweest. Het hielp niet. Ik ben er maar niet tegenin gegaan, anders had ik nóg een uur langer moeten nablijven."

Het overkwam ook Claire Boogaard (16, Amstelveen) die niet eens in dezelfde klas zat als haar zus. Ze moest, voor de tweede keer al, nablijven van de aardrijkskundeleraar. Omdat ze 'vervelend' was geweest. Ze was zich van geen kwaad bewust. Die eerste keer ook al niet. Het viel ook haar klasgenoten op; die man had vast iets tegen haar.

"Oh díe", pochte tweelingzus Juliët toen ze het thuis vertelde, "die heb ik ook. Die kan echt nergens tegen". Hadden ze een beetje lol in háár klas - en dat hadden zij en haar maatjes vaak - dan haalde de leraar ze uit elkaar en moest zij vooraan zitten. Toen begon het Claire te dagen: "Zou hij denken dat ik jou ben?"

Dat ze voor de omgeving bijzonder zijn als tweeling, voelen kinderen van jongs af aan. Op de basisschool kijkt al gauw niemand er meer van op, ook de nieuwe meesters en juffen in het volgend schooljaar niet. Maar wat een circus kan het zijn eenmaal op de middelbare school. "Psst, kijk... dat is een tweeling...", "Hé, daar gaan copy and paste." Dat 'kijken en vergelijken' is lastig voor 12-plussers, die juist hun eigen persoonlijkheid willen ontwikkelen. In de puberteit willen tweelingen zich niet alleen losmaken van hun ouders, maar soms ook van elkáár.

Het is alweer een tijd geleden, maar haar toon is nog altijd verontwaardigd als ze erover vertelt. Claire: "Toevallig zaten we met aardrijkskunde ieder in onze eigen klas in dezelfde hoek van het lokaal en was mijn zus tijdens haar les wél aan het klieren. Als ik aardrijkskunde had en er was gedoe in die hoek, dacht de leraar: heb je haar weer. Mijn zus dus. Terwijl er dan een heel andere klas voor hem zat!" De zussen spraken de leraar er op een ouderavond op aan. Hij bood zijn excuses aan.

Cristel Groot (21, Egmond aan den Hoef), zat op de middelbare school in dezelfde klas als tweelingzus Jolein. Cristel werd absent genoteerd terwijl ze in de klas zat. "De docent dacht dat ík wel weer afwezig zou zijn. Maar het was mijn zus die regelmatig naar de orthodontist moest", vertelt Cristel. Vergissingen komen voor, en misschien vaker als je een tweeling bent, "maar het is niet leuk als je ouders meteen thuis een brief krijgen over jouw spijbelgedrag".

Onverschilligheid
"Het is zó irritant", verzuchten Liza en Iris Klouwers (19), "om als één persoon te worden gezien." De onverschilligheid die daaruit spreekt is niet fijn. Iris: "Sommige mensen denken: het maakt niet uit of ik Liza of Iris roep, ze reageert toch wel." Liza: "Of ze vragen wat ík wil drinken en geven Iris dan ook cola." Afgelopen schooljaar hebben de zussen uit Andijk hun vwo-diploma gehaald. "Vijf leraren kwamen bij de diploma-uitreiking naar ons toe; ze hadden onze eindlijsten vergeleken en wisten de verschillen in cijfers te benoemen. Nou ja! Je gaat van andere scholieren toch ook niet de cijfers vergelijken?"

Dat eeuwige vergelijken. Prima als mensen het doen om te onthouden wie wie is, maar een verschil in uiterlijk hardop benoemen of het als een spel zien ('zoek de verschillen') kan kwetsend zijn, vinden de scholieren. Vooral als het iets is waar je zelf onzeker over bent. Een 'hoog voorhoofd', 'bollere wangen', 'kleine ogen' of een 'lang gezicht'.

Wesley: "Opmerkingen als: 'Je broer is aardiger' of 'Jij bent beter' of als jij een onvoldoende krijgt: 'Je broer had een 7,5'. Waarom? Je karakter is iets van jezelf, dat geldt ook voor je leerprestaties."

Cristel: "Rond mijn vijftiende dacht ik: nu is het mooi geweest. Ik ben mijn haar donkerder gaan verven. Niet om mij af te zetten tegen mijn zus, wij zijn nog altijd twee handen op één buik. Ik zette me af tegen de maatschappij die mij zag als een deel van twee mensen die samen moeten klitten. Ik vond het heerlijk dat we opeens twee aparte mensen waren."

Verven gaat de blonde Wesley en Dave te ver, maar ook zij hebben soms bewust ('Nu even niet') een andere haardracht. Wesley: "We doen moeite niet op elkaar te lijken. Sinds vorig jaar zitten we niet meer bij elkaar in de klas. We merken dat we het prettig vinden meer van elkaar los te komen. Je moet later toch je eigen weg volgen."

Iris en Liza beginnen deze maand in Amsterdam aan verschillende studies. Maar goed ook, zegt Cristel die net als haar zus koos voor media- en cultuurwetenschappen aan dezelfde universiteit. "Voor een individueel essay over een eigen onderwerp kregen we beiden een 5. Alleen maar omdat de docente dacht dat we als tweeling wel zouden hebben samengewerkt."

Tips aan docenten en medescholieren
Kijk eerst goed wie je aanspreekt voordat je een naam noemt

Doe moeite een verschil te onthouden

Zeg niet als begroeting: Hé, waar is je zus/broer

Trek niet te snel conclusies (de een is goed in dit vak dus..., de een is uitbundig dus..., de een is vervelend dus...)

Houd op met hardop vergelijken

Voor de vriend/de vriendin: kijk eerst goed voordat je spontaan gaat zoenen

Wel of niet naar dezelfde school?
Tweelingen gaan meestal, uit praktische overwegingen, naar dezelfde basisschool. Ouders vragen zich vaak af of de kinderen wel of niet in dezelfde klas moet zitten. Volgens psycholoog Tinca Polderman maakt het voor de resultaten aan het eind van de basisschool niet uit. Ze kwam in 2009 tot die conclusie na het bestuderen van de Cito-scores van ruim 2000 tweelingen uit het Nederlands Tweelingen Register van de Vrije Universiteit. Er zat geen niveauverschil tussen leerlingen die wel of niet bij elkaar in de klas hadden gezeten. Noch op het cognitieve, noch op het gedragsgebied. Kijk vooral naar de behoeften van de kinderen zelf, was destijds het advies van Polderman.

Er is geen onderzoek gedaan naar tweelingen in het voortgezet onderwijs.

Uit eerder VU-onderzoek naar geluk en welbevinden bij jongeren blijkt dat tweelingen niet hoger of lager scoren voor emotionele of gedragsproblemen in de puberteit. Ze zijn ook niet meer of minder gelukkig dan hun eenling broers en zussen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden