Reportage

‘Protesteren tegen windmolens is oké, het bedreigen van mensen? Nee.’

Paul Siepel kijkt straks uit op de allereerste windmolen die in de Drentse Veenkoloniën wordt geplaatst. Beeld Reyer Boxem

Aannemers die meewerken aan een windmolenpark in de Drentse Veenkoloniën worden bedreigd en haken af. Onder bewoners klinkt veel kritiek op de molens, maar voor de bedreigingen hebben ze geen goed woord over.

De grote hopen zand en gele bouwmachines in de verte voorspellen volgens Paul Siepel weinig goeds. Nu nog wordt er gewerkt maar als hij straks in juli de gordijnen van zijn slaapkamer opentrekt kijkt hij uit op de malende wieken van een windturbine. Niet zomaar een molen, maar een stalen kolos met een tiphoogte van maximaal 210,5 meter. De nuchtere Drent staart gelaten over de uitgestrekte akkers achter zijn woonboerderij. “Het is straks gedaan met de rust, jongen.”

Rustig is het inderdaad in Nieuw-Buinen, de woonplaats van de 69-jarige Drent. Stilte voor de storm, zo lijkt het wel. Het veendorpje, niet veel meer dan een lange rij woningen parallel aan de straten Zuiderdiep en Noorderdiep, is op het oog uitgestorven. Hier en daar hangt een vergeeld spandoek waarmee bewoners duidelijk maken dat windmolens er niet welkom zijn. Een landbouwcombinatie hobbelt over de weg, een stofwolk achterlatend. In de lucht hangt de geur van koeienpoep, boeren bemesten hun grond.

Windmolenextremisme

Het weiland achter de woning van Siepel blijft een laag mest bespaard. De graafmachines doen het zware werk bij de aanleg van de fundering van de eerste van 45 windmolens die in het noordelijke deel van de Drentse veenkoloniën worden neergezet. Veertien stuks komen in twee rijen op de strook land achter het huis van Siepel en zijn buren te staan. De andere molens verrijzen vanaf volgend jaar naast de plaatsjes Tweede Exloërmond, Drouwenermond en Gasselternijveen.

De windmolens zijn er weliswaar nog niet, toch behoren ze tot de bekendste van het land. De oorzaak: jarenlange hevige protesten, door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid vorig jaar aangeduid als windmolenextremisme. Vernielingen, verspreiden van nazi-pamfletten met daarop Drentse bestuurders, dumpen van asbest en serieuze bedreigingen aan het adres van onder anderen ondernemers. Twee bedrijven zagen na dreigementen af van de werkzaamheden voor de geplande windparken.

Deze week ontving hoofdaannemer A. Hak uit het Gelderse Tricht een dreigbrief met de strekking: stop uw werkzaamheden of u kunt repercussies verwachten. Afzender: ‘Gronings en Drents verzet’.

Paul Siepel schudt zijn hoofd. Van de week had hij nog mannencafé in het dorpshuis op de hoek. “Iedereen keurt dit af”, zegt hij. “Als je op straat in een geel hesje  gaat protesteren of een doek aan een bouwkraan hangt, oké. Het bedreigen van mensen, van levens? Nee.”

Beeld Trouw

Een van de bedrijven die zich heeft teruggetrokken is Avitec uit Nieuw-Buinen, gevestigd op een steenworp afstand van de woonboerderij van Siepel. “Mensen die nota bene hier uit de buurt komen zijn de dupe van die lui”, zegt Siepel. “De directeur, Ben Timmermans, doet veel hier in het dorp. Dat is een fijne kerel.”

Gedoe

Siert van der Laan denkt daar net zo over. De pas afgetreden voorzitter van de voetbalvereniging Nieuw-Buinen, gelegen aan het noordelijke uiteinde van het Zuiderdiep, steekt de loftrompet over het bedrijf. “Avitec is een belangrijke sponsor van onze club. En het bedrijf hielp onder meer bij de aanleg van onze gloednieuwe ijsbaan, die vorig jaar is geopend.”

Van der Laan heeft geen goed woord over voor de bedreigingen. “De windmolens zorgen voor veel gedoe, maar een deel van het werk kwam tenminste nog in handen van mensen hier uit de buurt,” zegt hij. Nijdig: “Nu moet er een aannemer van buitenaf aangetrokken worden.”

Begin dit jaar kwam VV Nieuw-Buinen in het nieuws. De vereniging wilde 246 zonnepanelen  op het dak van de clubgebouwen plaatsen, de subsidie was al toegezegd. Maar de verduurzaming moest worden afgeblazen vanwege een gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnet. Een van de oorzaken: de nieuwe windmolens. “Dan breekt je klomp”, zegt Van der Laan. “Zo verlies je het laatste beetje draagvlak hier. We moeten van het gas af, krijgen windmolens in onze tuin, maar de plaatselijke voetbalvereniging kan geen zonnepanelen installeren. Wij zijn grootverbruiker, met onze douches en veldverlichting, we willen groen maar kunnen niet. Leg dat de mensen maar uit.”

Van der Laan voert nog wel gesprekken met netbeheerder Enexis en de gemeente. De volgende afspraak is komende donderdag. “Wij willen nog steeds die zonnepanelen op ons dak.”

Toeristen

Bij de komst van de windmolens hebben de heren uit Nieuw-Buinen zich al neergelegd. Zorgen zijn er nog over de gevolgen van de molens, zoals geluidsoverlast en slagschaduw. In buurgemeente Aa en Hunze hebben diverse dorpsraden en actievoerders zich al verenigd in een omgevingsadviesraad, om een blok te vormen in het gesprek met de windboeren. Bijvoorbeeld om af te spreken wanneer molens stilgezet worden als ze schaduw veroorzaken. De gesprekken gaan ook over financiële compensatie voor buurtbewoners. De verwachting is dat in de gemeente Borger-Odoorn, waar Nieuw-Buinen in valt, er ook zo’n raad komt.

Desondanks blijft Paul Siepel tegen de komst van de windmolens. Zijn grote woonboerderij, een verbouwde schuur uit de negentiende eeuw, dient voor een groot gedeelte als winkel vol antiek en curiosa, met achterin een klein woonverblijf. Buiten tegen de muur steekt een rode Engelse telefooncel fel af, in de tuin staat een bord: Snuffelschuur. “Ik moet het voornamelijk hebben van toeristen, mensen komen snuffelen als het een dag wat minder weer is. Maar komen zij nog naar het Drentse land als het hier vol staat met windmolens?”

Siepel wijst vanuit de tuin naar het Oosten. Na wat turen verschijnen windturbines in Duitsland, hemelsbreed zo’n twintig kilometer verderop - aan de horizon. “Nu zie je ze gelukkig niet goed”, zegt Siepel. “Maar ’s avonds dan branden de rode lampjes op de molens en steken ze af tegen de horizon.”Dan verschijnt er toch een grijns op het gezicht van de Drent. “Als die lampjes branden dan werken de meisjes, zeggen we hier.”

Bij andere windparken praten provincie en bewoners wél mee

Weer trokken de Drentse tegenstanders van windmolens aan het kortste eind. Woensdag wees de Raad van State een herhaald verzoek van de stichting Platform Storm af. Die probeert uit alle macht de komst van een groot windpark in de Veenkoloniën tegen te houden. Van de Raad van State mogen de ontwikkelaars van het windpark doorgaan met de voorbereidingen op de bouw van de eerste windmolens.

De uitspraak is het zoveelste hoofdstuk in het boek over windpark Drentse Monden Oostermoer, gelegen in het noordoosten van de provincie, en het betekent dat het windpark er na tien jaar echt komt.

Dat de weerstand in de Veenkoloniën zo gigantisch is, komt deels doordat gemeenten en provincie in 2010 buitenspel zijn gezet door het Rijk, dat de besluitvorming en procedure rond het windpark naar zich toe trok. Tegenstanders van de windmolens op land voelden zich gepasseerd.

“Dit windpark is achteraf een voorbeeld van hoe het niet moet”, zegt gedeputeerde Tjisse Stelpstra (ChristenUnie). Toen hij vier jaar geleden aan deze functie begon, lag dit dossier bovenop de stapel op zijn bureau. Ondanks veel protesten bleef het plan bestaan, wel gingen er vijf windmolens af van het totaal (nu 45). “Meer bevoegdheden heb ik niet”, zegt Stelpstra. “De provincie gaat niet over die velden.”

Meepraten

Bij de komst van andere windparken in bijvoorbeeld Emmen en Coevorden is de provincie wel betrokken, zij het vanaf de zijlijn. Stelpstra: “Het is belangrijk dat inwoners vanaf een zeer vroeg stadium betrokken zijn bij windmolens op land, anders voelt het alsof een plan al vaststaat.”

Meepraten gaat niet alleen over de plaats van een windmolen, maar ook over de baten voor de buurt. “Er wordt in de regel minder hinder van windmolens ervaren als mensen er iets voor terugkrijgen. Als de lasten en de lusten goed verdeeld zijn”, aldus Stelpstra. “Elke keer als dat ding draait denkt iemand dan wellicht: dat verdient lekker.”

Adviesraad

Stelpstra moedigt het aan dat er in de gemeente Aa en Hunze (onderdeel van de Veenkoloniën) een omgevingsadviesraad komt, die de belangen van een grote groep bewoners vertegenwoordigt. Alkmaarder Gerrit Valk is onafhankelijk voorzitter van de raad, een rol die hij eerder vervulde bij de aanleg van windparken in Noord-Holland en Friesland.

“Tot nu toe is er sprake van een constructief overleg”, zegt Valk. “En dan doel ik ook op het contact met de initiatiefnemers van het windpark.” De komende weken wordt er gesproken over het beperken van hinder die ontstaat bij de bouw van de windmolens of die later veroorzaakt wordt door de turbines zelf.

Lees ook:

Rechte lijnen door de horizon

Hoe windmolens van 200 meter het sociale weefsel van de Veenkoloniën aan flarden scheuren. Bekijk het scrollverhaal.

Emoties lopen hoog op in Drenthe: ‘Wij zijn bezorgde burgers, geen terroristen’

Laat het woord ‘windmolen’ vallen op Drentse veengronden en je weet: gezellig wordt het niet meer. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) houdt er zelfs een oogje in het zeil.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden