Column

Protesten tegen vrijhandel maken de welvaart kapot

Deelnemers tijdens een grote demonstratie tegen het handelsverdrag TTIP. Beeld anp

Het was een klein berichtje, maar daarom niet minder belangrijk: het Waals Gewest, een van de vele parlementen dat België rijk is, wil het associatieverdrag tussen EU en Canada (Ceta) niet ratificeren. Canada? Is mij even iets ontgaan? Is dat land inmiddels even corrupt als Oekraïne en mag er daarom geen zaken mee worden gedaan? Of maakt het feit dat we tijdens de Tweede Wereldoorlog mede door de Canadezen zijn bevrijd hen ineens verdacht? Nee, het heeft te maken met de groeiende aversie tegen multilaterale verdragen.

Toen president Obama afgelopen week in Europa was, gingen in Hannover 25.000 mensen de straat op om te protesteren. Niet alleen tegen Ceta, maar vooral tegen TTIP, het handelsverdrag tussen de EU en de Verenigde Staten. Waar de demonstranten precies tegen waren was niet helemaal duidelijk. Het omstreden arbitragesysteem waarmee bedrijven overheidsbeleid kunnen dicteren was toch van de baan? Een veelgehoorde klacht was het gebrek aan transparantie van de onderhandelingen en aan het ondergeschikt maken van alles aan de economie. Dat laatste moet iets te maken hebben met het neoliberalisme, dat inmiddels past in het rijtje erkende zondebokken van bankiers, multinationals en grootkapitaal. Kennelijk vormen die een samenzwering die de welvaart van de hardwerkende burger schaadt.

Nationalisme en protectionisme
Het IMF uitte in de recente World Economic Outlook zijn zorg dat handelsverdragen niet meer op brede steun in de westerse wereld kunnen rekenen. Het IMF constateert dat een 'ieder voor zich-periode' op aanbreken staat, waarin nationalisme en protectionisme zegevieren en de fundamenten van onze welvaart, en onze stabiliteit, aantasten. Zo klonk begin april al een Nederlands 'nee' tegen het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne. Inmiddels is duidelijk dat dit neekamp ook tegen TTIP is.

In Amerika lijkt alleen president Obama nog een hartstochtelijk voorstander van TTIP, terwijl vrijwel alle presidentskandidaten er kritisch over zijn. Trump heeft zelfs geen moeite met een handelsoorlog tegen China.

Destructieve ideologieën
De oorzaak laat zich raden. Mensen weten zich geen raad met de snelle geopolitieke veranderingen waardoor het Westen van eisende naar vragende partij evolueert. We zijn overgeleverd aan Rusland, China en zelfs Turkije. Mensen zijn beu van bezuinigingen en hervormingen en zien dat alle maatregelen om de economie te stimuleren uitgeput raken. Ze zien dat staatsschulden onhoudbaar zijn, hun welvaart nauwelijks toeneemt of zelfs wordt aangetast. Kortom, er is een tijd aangebroken waarin je niet langer, om met mijn moeder te spreken, van een dubbeltje in een kwartje kunt veranderen, en waarin de rijken rijker worden.

Het probleem is echter dat nationalisme en protectionisme destructieve ideologieën zijn. Kijk maar naar de geschiedenis. Toen president Herbert Hoover de Smoot-Hawley wet in 1930 ondertekende in de hoop door middel van importheffingen de eigen banen te beschermen, ontstond een dispuut met de Europese handelspartners. De Verenigde Staten schiepen vervolgens een situatie van voortdurende importheffingen en devaluatie om een handelsvoordeel te houden. Dit verdiepte en verlengde de Grote Depressie. Protesten tegen de vrijhandel maakten ook toen de welvaart kapot. Het zou mij niet verbazen als geschiedenis niet in het vakkenpakket van al die demonstranten zat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden