'Protestbeweging Iran niet te stoppen'

(FOTO EPA)

De massale protesten in Iran zijn een schitterend vertoon van burgerzin, dat alle steun verdient.

De avond vóór de Iraanse verkiezingen had ik een nogal felle woordenwisseling met een goede vriend, toen hij hoorde dat ik van plan was om naar Den Haag te gaan om te stemmen. Voor mij een historisch keuze, want in mijn hele leven heb ik de Iraanse verkiezing nooit als democratisch genoeg beschouwd om te gaan stemmen.

’Waarom nu wel?’, vroeg mijn vriend woedend. ’Denk je echt dat je stem telt? Door te stemmen help je alleen het islamitische regime in Iran te legitimeren. En hoe meer stemmen, hoe meer ze kunnen liegen’.

Hij redeneerde dat de oppositie binnen en buiten Iran toch geen invloed op de verkiezingen in Iran kon hebben. De politieke keuzes in Iran zijn altijd bepaald door de grote machten die de dictatuur in stand houden voor eigen profijt.

Ik was kwaad op hem, want ik wilde niet geloven dat mensen geen daadkracht hebben. Zelfs van een dictatuur wil ik geloven dat iedere burger een stem heeft, al is dat geen officiële stem. Maar de essentie van het verwijt van mijn vriend was een andere: verschaf ik door mijn stem legitimatie voor het islamitische regime in Iran of niet? Daar wist ik meteen een antwoord op.

De strijd tegen het islamitische regime in Iran heeft mijn leven bepaald. Al vanaf jonge leeftijd was ik een grote tegenstander van het regime, maar toen ik eenmaal wat meer gelezen had en analytisch begon te denken, wist ik ook dat het te simplistisch zou zijn om te blijven zeggen: ’Ze zijn allemaal hetzelfde, het maakt niet uit of ze hardliner of hervormer zijn’.

Dit is ook altijd het dominante geluid geweest tijdens de eerdere verkiezingen in Iran, zelfs toen midden jaren 1990 de hervormingsgezinde Khatami werd gekozen. Hoewel ik een meer genuanceerd beeld over Iran voorstond, had ik tot dit jaar nooit de drang gevoeld om zelf te gaan stemmen. Hoe kan ik immers stemmen als ik niet geloof dat er democratie is in Iran, waar de kandidaten van tevoren streng gescreend worden?

Deze keer was alles anders. Niet dat ik Iran opeens als een democratie ben gaan beschouwen –nee, omdat ik diep getroffen was door de actieve aanwezigheid van mensen in de straten van Iran. Mensen die hun ongenoegen en woede tegen de beperking van hun vrijheid durven te uiten, op een zeer originele wijze. Ze ondersteunden tijdens de campagne massaal en feestelijk hun kandidaat: Moesavi.

Ik ben ook onder de indruk van de creatieve manier waarop de mensen in Iran gebruikmaken van nieuwe media. Facebook en Twitter zijn effectieve campagnemiddelen geworden. Voor het eerst na vele jaren sluiten vrouwen met diverse achtergronden (religieus én seculier) de rijen door de vrouwenzaak als een belangrijk agendapunt van de verkiezingen te maken.

Velen die ik belde, zeiden dat de sfeer vlak voor de verkiezingsdag vergelijkbaar was met de maanden voor de revolutie van 1979. De vreugde en het gevoel van macht door verbondenheid in de straten van Teheran was ongekend. Voor wie, zoals ikzelf, ooit deelnam aan de revolutie van 1979 was het lange tijd ondenkbaar deze beelden te mogen herleven.

Ik ben dus gaan stemmen, om achter deze nieuwe en bijzondere beweging te gaan staan. Achter de moedige vrouwen en jongeren die zonder veel perspectief durven te zeggen: ’Genoeg is genoeg, we willen vrij zijn’.

Alleen al door hun massale aanwezigheid in de straten van de steden in Iran hebben Iraniërs gepleit voor verandering. En door de keus voor het gebruik van de nieuwe media hebben ze een oproep gedaan op de Iraanse diaspora om hen te steunen. Ik was zeker niet de enige. Voor het eerst in het tijdperk van na de revolutie is de Iraanse diaspora massaal gaan stemmen, en velen kwamen met initiatieven op internet.

De huidige Iraanse regering staat voor het blok. De massale aanwezigheid van Iraniërs in de straten van vele steden in Iran, die hun stem terugeisen, is een indrukwekkende uiting van protest tegen de corruptie van de huidige regering. Het is een beweging die niet meer te stoppen is. Zie ook de reactie van de vele geestelijken in Iran die hebben opgeroepen om de uitslag van de verkiezingen niet te erkennen.

Misschien valt deze beweging tijdelijk te onderdrukken. Maar de mensen in Iran hebben de macht van hun massale aanwezigheid en de kracht van hun collectieve stem gevoeld. Ze zullen doorgaan.

Het islamitische regime in Iran staat voor een historisch dilemma: als het de protesten onderdrukt is het zijn ogenschijnlijk stabiele legitimatie kwijt. Die legitimatie was immers gebaseerd op het vertrouwen van de bevolking. Maar als het regime toegeeft aan de protesten moet het accepteren dat het corrupt en ondemocratisch is.

In beide gevallen is de winnaar het bruisende en krachtige burgerinitiatief in Iran. Deze realiteit is nu zichtbaarder dan ooit en dat is niet meer terug te draaien. Maar zichtbaarheid maakt ook kwetsbaar. Daarom is steun voor deze burgerbeweging van essentieel belang.

Halleh Ghorashi is bijzonder hoogleraar management van diversiteit en integratie Vrije Universiteit Amsterdam, geboren in Iran.

(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden