Protestantse kerken krijgen meer geld, r.-k. kerk minder

Van een onzer verslaggevers UTRECHT - Een inkomstenstijging, absoluut en relatief, voor de hervormde kerk en de gereformeerde kerken; een inkomstendaling van 5,8 miljoen voor de rooms-katholieke kerk. Dat beeld rijst op uit de financiele jaarcijfers over 1992 van de drie grote kerkgenootschappen in Nederland.

De cijfers werden gisteren bekend gemaakt op een persconferentie in Utrecht ter gelegenheid van de start van de Actie Kerkbalans 1994.

Vooral in de bisdommen Roermond en Den Bosch werd aanzienlijk minder aan de kerk gegeven dan in voorgaande jaren. In Zuid-Limburg doet zonder twijfel de aardbeving van twee jaar geleden zich voelen, verklaarde mr. J. M. Chr. Klok, voorzitter van de Interdiocesane commissie geldwerving van de r.-k. kerk, de tegenvallende cijfers. Er is daar op de parochianen een fors beroep gedaan om te offeren voor het herstel van de aardbevingsschade aan monumentale kerkgebouwen. Gezien de recente overstroming van de Maas is Klok evenmin optimistisch gestemd over de Limburgse Kerkbalans-opbrengst voor 1994.

Het Bossche bisdom vertoont altijd een golfbeweging in geefgedrag. Dat komt onder andere doordat een aanzienlijk aantal parochies maar eens in de twee jaar aan Kerkbalans meedoet. Ondanks die plausibele verklaringen baren de dalende inkomsten Klok wel zorgen. “Als deze tendens doorgaat de komende jaren gaan er problemen ontstaan.” De kerkleiding en de parochies komendan voor de vraag te staan of ze moeten gaan bezuinigen via het stellen van prioriteiten.

De prognose van de inkomsten over het afgelopen jaar (1993) geven Klok overigens nog geen reden tot al te grote somberheid. Het niveau van 1992 (ruim 215 miljoen gulden) lijkt gehaald te worden, met hier en daar een uitschieter naar boven. De hervormde en gereformeerde inkomsten groeiden - als de toezeggingen worden nagekomen - vorig jaar opnieuw, met respectievelijk 2,2 procent en 1,9 procent tot 262 miljoen en 188 miljoen gulden.

In de komende weken zullen de kerken via de media hun leden opwekken ook dit jaar weer het kerkewerk in hun woonplaats te ondersteunen. In een vijftal televisiespotjes vertellen bekende Nederlanders als CDA-leider Elco Brinkman, atlete Nelly Cooman, cabaretiere Tineke Schouten, Nova-presentator Victor Dekoninck en de Bredase bisschop H. Ernst over hun affiniteit met de kerk. Het motto van de actie luidt: 'Omdat je geeft om je kerk'. En niet voor je kerk, benadrukte de voorzitter van de Interkerkelijke commissie geldwerving, ds. H. A. van Til, omdat 'betrokkenheid' voorafgaat aan het geven van geld.

Dat de kerkelijke inkomsten grosso modo jaar na jaar stijgen tegen het dalend ledental in wil nog niet zeggen dat het elke parochie, kerk of gemeente naar den vleze gaat. De actie Kerkbalans is lokaal gericht. Er is geen landelijk gironummer; mensen die door de affiches op de stations of de tv-spotjes geinspireerd zijn, geven hun geld aan de plaatselijke commissie van beheer of kerkvoogdij. Voor armlastige kerken in de achterstandswijken in de grote stad, die kampen met een kwijnend ledental en groeiende sociale nood om zich heen, biedt Kerkbalans daardoor nauwelijks soelaas. Het idee om van Kerkbalans dus maar een landelijke actie te maken en het geld vervolgens naar behoefte te verdelen, is nog nooit bij Van Til opgekomen. Al beaamde hij dat “als je zo om je heen kijkt, je wel wat jaloers ben op gemeenten die tonnen binnen krijgen en het niet allemaal nodig hebben”. In de hervormde kerk is wel eens overwogen om zulke rijke gemeenten noodlijdende grote-stadsgemeenten te laten adopteren. “Maar dat is alleen nog maar een gedachte.”

Financieel pakken zich wel donkere wolken boven de kerken samen. De regering bereidt een Wet waardering onroerende zaken voor, waardoor binnenkort plaatselijke kerken missschien aangeslagen gaan worden voor waterschapsrechten en onroerend-goedbelasting. Volgens Klok zou die wet “wel eens een grote streep door onze rekening” kunnen betekenen. Als het zwartste scenario werkelijkheid wordt, betekent dat bijvoorbeeld voor de monumentale kerk van Medemblik een aanslag van 2,5 ton per jaar, een bedrag waarvoor 2,5 predikant in dienst kunnen worden genomen. Klok c.s. zijn intussen in gesprek met de politieke partijen om het dreigend onheil af te wenden. “Als u dit zo laat doorgaan”, houdt Klok ze voor, “loopt u kans dat u binnen een half jaar alle monumentale kerken krijgt aangeboden bij de gemeenten voor een gulden en dan ziet u maar wat u er mee doet”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden