Protestantse bisschop krijgt geen mijter

Nieuwe regiobestuurder in PKN gaat plaatselijke kerken verbinden

De intrede van een bisschop zal even wennen zijn in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Een bisschop associëren de meeste Nederlanders met een rooms-katholieke figuur: een man met een wierookvat, een mijter op zijn hoofd en een staf in zijn hand. Er is nog weinig bekend over de protestantse bisschop, maar één ding is zeker: hij of zij zal er zeker níet uit zien zoals zijn katholieke collega.

De protestantse bisschop zal vooral een 'herderlijke opdracht' krijgen, vertelde landelijk secretaris (scriba) Arjan Plaisier van de Protestantse Kerk. Het voornemen voor protestantse bisschoppen werd door hem gemunt. En dat voornemen, zo bleek de afgelopen dagen, valt bij een groot deel van de landelijke kerkvergadering in vruchtbare aarde.

Vermoedelijk komen er acht tot tien protestantse bisschoppen. Zij zullen een soort regiobestuurder zijn, zo werd duidelijk in de bossen bij Lunteren, waar de kerkvergadering (synode) de afgelopen dagen vergaderde over de toekomst van de Protestantse Kerk. Hij of zij moet voor binding zorgen tussen de plaatselijke kerken. Ook zal de bisschop het gezicht naar buiten worden. Beide zaken zijn nodig, meent de synode, omdat de Protestantse Kerk krimpt en de samenhang tussen de verschillende kerkelijke gemeenten hier en daar onder druk staat.

Buiten Nederland is de bisschop veel vertrouwder: niet alleen de katholieken kennen ze, ook de lutheranen en de anglicanen hebben ze. Komen er in ons land bisschoppen in de Protestantse Kerk, dan sluit de kerk hiermee aan bij het wereldwijde christendom.

Dat de bisschop nooit eerder is doorgedrongen tot het Nederlandse protestante erf komt vooral doordat het Nederlandse protestantisme een overwegend calvinistische signatuur heeft. Daarbij hoort dat plaatselijke kerken in hoge mate autonoom zijn.

Dat zal zo blijven. Mocht de protestantse bisschop er komen, dan zullen zijn taken er heel anders uitzien dan die van een bisschop die vanuit Rome wordt aangestuurd. Niet alleen heeft de protestantse bisschop veel minder macht, een belangrijk ander verschil is dat het bij protestanten gaat om een dominee met een tijdelijke functie en er geen speciale wijding nodig is. Van poespas zoals bijzondere ambtskleding houden de protestanten evenmin. "Hij heeft een bisschoppelijke functie, maar we spreken hem aan met dominee", zo bezwoer kerkleider Arjan Plaisier.

Verder is er nog heel veel onbekend over de functie van de protestantse bisschop. Het is meer een proefballon waarover de afvaardigingen uit de plaatselijke kerken op de volgende synode (komend voorjaar) verder zullen spreken dan een concreet voornemen. Zelfs de naam bisschop is nog niet zeker. Maar, zo is de teneur in de synode, bisschop klinkt in ieder geval heel wat beter dan 'regiopastor', 'superintendent' of 'pastor pastorum'.

Groene kerk

In de bossen bij Lunteren spraken de protestanten gisteren ook over klimaat en duurzaamheid. "We kunnen niet volstaan met mooie verklaringen, maar moeten ook de vraag stellen: wat doen we zelf als gelovigen en geloofsgemeenschappen", aldus landelijke secretaris Arjan Plaisier.

Volgens sommige synodeleden valt er nog veel te verbeteren in de protestantse vergadercultuur. "Mij bekruipt een schuldgevoel dat we hier zoveel papier gebruiken en vergaderen met kunstlicht", aldus predikant René van der Rijst uit Haarlem. De synode stuurt naar de plaatselijke gemeenten een (digitale) brief met info voor het startpakket Groene Kerk, een netwerk waarin tientallen kerken hun gemeente duurzaam maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden