'Protest van secretaresse nodig'

Hoogleraar: Luidruchtige grijze mannen op termijn probleem voor vakbond

De negentien bonden die zijn aangesloten bij de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV) zijn nog altijd verdeeld over de toekomst van de pensioenen. Er is meer tijd nodig, concludeerden ze gisternacht, om tot een gezamenlijke inzet te komen voor verdere onderhandelingen met werkgevers en kabinet.

De vrouw die die onderhandelingen leidt, Agnes Jongerius, zit in een lastig parket, zegt Paul de Beer, bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam. Jongerius onderhandelt, maar ze heeft geen leden achter zich. Die zitten bij de aangesloten bonden.

"Dat geeft spanning", zegt De Beer. De vakcentrale FNV poldert met de werkgevers, laat haar invloed gelden aan de onderhandelingstafel, aldus De Beer. Dat vereist nemen én geven. Het is aan de bonden om die onderhandelingsresultaten aan de leden te verkopen.

Nu is die verdeling tussen vakcentrale en aangesloten bonden niet altijd zo strikt, nuanceert De Beer. FNV Bondgenoten zit, als grootste bond, ook in de Sociaal-Economische Raad (Ser) en moet daar compromissen sluiten met werkgevers om tot gezamenlijke adviezen aan regering en parlement te komen.

Voorzitter Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten kent dus het spel: hij oefent invloed uit en hij weet hoe hij zijn leden tevreden moet stellen. Maar ook zijn positie is niet altijd even benijdenswaardig. De Beer: "Zijn achterban is zeer divers. Van de meer traditionele, grijze mannen in de industrie en de haven tot de secretaresses en mensen in de detailhandel en bij de banken. Wie zich binnen de bond het meest nadrukkelijk roert, wordt het beste gehoord."

Dat de grijze mannen de boventoon voeren, komt het imago van de bond niet ten goede, vindt De Beer. Al kun je niet zeggen dat zij de bond kapen, meent hij. "Zo groot is hun invloed nou ook weer niet. Bovendien vertegenwoordigen zij wel een grote groep van mensen die bang zijn dat hun rechten worden aangetast."

Toch is die luidruchtige groep een probleem voor de FNV, vindt De Beer. Weliswaar niet op de korte termijn. "Het kan in de pensioenonderhandelingen met werkgevers en kabinet een tijdelijk voordeel zijn: een steuntje in de rug om de onderhandelingspartners ervan te overtuigen dat ze moeten bewegen."

Op de lange termijn is de schade er niet minder om. "De zichtbaarheid van die groep actieve leden maakt het moeilijk voor de bonden om nieuwe groepen aan zich te binden: vrouwen, jongeren. Die hebben niet het gevoel dat de bond hen vertegenwoordigt."

Als de bonden geen nieuwe bronnen weten aan te boren, dalen de ledentallen. Dat tast de onderhandelingspositie van de bonden aan.

Een oplossing heeft de bijzonder hoogleraar niet. "Je zou er de bondsdemocratie voor moeten opheffen. Maar een bond heeft leden nodig en zolang je die hebt, moet je hun een stem geven. Het zou de bonden goed doen als ook die secretaresse en die bankmedewerker zich lieten zien en niet alleen de traditionele achterban."

Centraal praten namens een bont gezelschap
Agnes Jongerius staat aan het hoofd van de vakcentrale FNV. Dat is de koepel die namens de negentien FNV-bonden over arbeid en inkomen onderhandelt, zodra het over alle werknemers van Nederland gaat. Bijvoorbeeld wanneer het pensioenstelsel op de schop moet, omdat vergrijzing dat stelsel onbetaalbaar maakt. Die negentien bonden zijn een bont gezelschap, variërend van de Vereniging voor Contractspelers, die een handjevol profvoetballers vertegenwoordigt, tot FNV Bondgenoten met zo'n 476.000 leden in de marktsectoren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden