Prostitutie kan niet worden uitgebannen

Het idee dat je met een verbod à la Zweden de problemen met prostitutie kunt oplossen, is een illusie. Dat bleek al eerder.

De Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher spreekt in Trouw (14 oktober) zijn zorgen uit over de prostitutiebranche en het Nederlandse prostitutiebeleid. Indien de nieuwe prostitutiewet faalt, wil Asscher het Zweedse model overnemen, waarin prostitutie wordt gecriminaliseerd. Zijn zorgen zijn terecht, maar zijn oplossing is niet realistisch. Daarmee gaan we een weg op die al bewandeld is en onbegaanbaar is gebleken.

In 2000 werd in Nederland het bordeelverbod uit 1911 opgeheven en vrijwillige prostitutie gelegaliseerd. In Zweden werd prostitutie in 1999 juist gecriminaliseerd. Tot op heden weet geen land het antwoord op de vraag hoe de prostitutiebranche efficiënt aan te pakken. Mede daarom worden de resultaten van het Nederlandse en Zweedse beleid internationaal nauw gevolgd. Moet je kiezen voor legalisering of criminalisering?

Nederland koos in 2000 welbewust voor legalisering. Er werd afstand genomen van de kop-in-het-zand-houding, waarbij prostitutie gedoogd werd terwijl er een verbod gold. Het resultaat na elf jaar is bedroevend. De vraag naar, en het aanbod van, legale prostituees lijken te zijn afgenomen, maar deze afname wordt mede veroorzaakt door de verslechterde economie, de groei van het clandestiene circuit, porno op het internet en de erotisering van het uitgaansleven.

Positief is dat door de legalisering de controle op de prostitutiebranche is toegenomen, maar desondanks zijn de beoogde verbeteringen, zoals meer veiligheid voor prostituees en betere bestrijding van mensenhandel, nauwelijks gerealiseerd.

De Zweden kozen in 1999 voor criminalisering. Prostitutie wordt in dit land per definitie beschouwd als een ongelijke verhouding tussen man en vrouw. Legalisering zou acceptatie van deze ongelijkheid betekenen en zou loodrecht staan op het Zweedse beleid voor seksegelijkheid. In Nederland is dat beleid vooral gericht op gelijke kansen voor man en vrouw op de arbeidsmarkt. Het individu is vrij om te kiezen voor het soort werk en dus ook voor sekswerk.

Het resultaat van het Zweedse prostitutiebeleid na 12 jaar is ondoorzichtig. De prostitutie heeft zich verplaatst naar het nauwelijks controleerbare ondergrondse circuit. Tegelijkertijd is uitbuiting van, en geweld tegen, prostituees toegenomen en zijn klanten moeilijker te traceren. Door de illegaliteit is de controle op de prostitutiebranche in zijn geheel verslechterd.

Wethouder Asscher constateert terecht misstanden binnen de prostitutiebranche en onderstreept de noodzaak de kwetsbaarheid van prostituees te verminderen. Met een overname van het Zweedse model gaat hij echter terug naar de tijd dat er een verbod was (dat niet werkte).

In 1999, onder het kabinet Kok II, betoogde de toenmalige minister van justitie Korthals dat prostitutie een realistische aanpak vereiste: "Een feit is dat prostitutie en de uitbating daarvan zullen bestaan en zullen blijven bestaan". Het Zweedse model volgen achtte hij 'geen uitvoerbare weg'.

Nu de legaliseringwet verre van effectief is gebleken, buigt de Eerste Kamer zich over nieuwe wetsvoorstellen, onder meer om de leeftijd van prostituees te verhogen naar 21 en om verplichte registraties in te voeren. Misschien zijn in de toekomst nog meer regels noodzakelijk.

Het is echter een illusie te denken dat de problemen worden opgelost door prostitutie (weer) te verbieden. Het verleden heeft aangetoond dat de prostitutie niet is uit te bannen door criminalisering. Als we dit nu al weten, is het onzinnig om in herhaling te vallen.

Joep Rottier
is auteur van een scriptie over het prostitutiebeleid in Nederland en Zweden

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden