het consult

Prostaatkanker, soms is afwachten beter dan behandelen

Beeld Colourbox

Prostaatkanker kan zo onschuldig zijn dat behandelen meer kwaad dan goed doet. Maar hoe ga je om met de psychische belasting van een tumor in je lichaam.

Het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht en Nieuwegein voert een afwachtend beleid bij relatief onschuldige vormen van prostaatkanker. Want behandelen is niet altijd de beste optie. Na een operatie en bestraling is er kans op complicaties als erectiestoornissen, incontinentie en darmproblemen. Maar niet behandelen betekent verder leven met een tumor in je lijf. Levert dat geen grote psychische belasting op?

Uroloog Roderick van den Bergh van het St. Antonius beseft dat het woord kanker een enorme impact heeft op patiënten. “Ik benadruk altijd dat de ernst van de ziekte enorm kan variëren. Soms is het een kat, een andere keer een tijger. Oftewel, de ene tumor kan agressief zijn terwijl de ander geen kwaad kan. In de internationale literatuur gaan er stemmen op om de niet agressieve vorm van prostaatkanker geen kanker meer te noemen.”

Langzaam

Over het algemeen is prostaatkanker een langzaam groeiende vorm van kanker. “Dat is geen kwestie van dagen of weken dat er veranderingen optreden, meer van maanden en soms jaren”, zegt Van den Bergh. “Dus met een afwachtend beleid doe je eigenlijk nooit wat fout.”

Tenzij het om een agressieve vorm gaat natuurlijk, wat snel vastgesteld kan worden. Dan volgt wel een operatie en/of bestraling.

Bij een niet agressieve vorm krijgt de patiënt een uitgebreid gesprek met uroloog, oncologisch verpleegkundige en radiotherapeut over de te volgen strategie. Van den Bergh adviseert in dat geval geen behandeling maar een actieve controle. Dan is het belangrijk hoe de boodschap dat er een tumor is gevonden wordt gebracht. Van den Bergh ziet verschillende reacties bij zijn patiënten. “De een gaat daar rustig mee om en zegt: ik zie wel wat er gaat komen. De ander kan er niet mee omgaan. Die gaat ermee naar bed en staat er mee op. Of je wel of niet behandelt, hangt dus niet alleen van de tumor af, maar ook van hoe de patiënt in elkaar steekt. Soms is er geen medische noodzaak tot een ingreep, maar wel een psychische.”

Test

Patiënten met een niet agressieve tumor die afzien van behandeling, krijgen elke drie maanden een controle. Ze ondergaan onder meer een bloedtest. “Dat geeft een beeld, maar je moet af en toe ook aan de prostaat voelen of een nieuwe MRI scan maken.” Sinds kort maakt het St. Antonius ook PET-scans. Bij een PET-scan wordt een kleine hoeveelheid radioactieve stof in het lichaam gespoten om nog meer informatie te krijgen over de activiteit van de prostaatkanker. Tot slot nemen urologen, als het nodig is, biopten van de prostaat waarbij een klein stukje weefsel wordt weggenomen.

Met deze testen hebben de artsen een goed beeld, maar 100 procent zekerheid is er niet. “Dat heb je alleen als je de prostaat verwijdert en dat wil je niet. Dat is een nogal heftige manier van diagnostiek. Daarom wil je op andere manieren zoveel mogelijk informatie verzamelen. Van de 100 mensen tegen wie ik vertel dat het er rustig uitziet, zijn er twee of drie waarbij de tumor agressiever is dan ik denk. 100 procent zekerheid kan ik niet geven. Maar de kans dat de tumor zich anders gaat gedragen dan gedacht, is erg klein. Ook met die onzekerheid moet je kunnen omgaan als je afziet van een behandeling. Kan je dat niet, dan is afwachten geen goede behandelstrategie.”

Grensgevallen

Het lastigste zijn de grensgevallen. Wat als u als patiënt te horen krijgt dat u op de rand zit van wel of niet behandelen? De arts is dan minder zeker in zijn advies. “Ook in dat geval bespreken we samen met de patiënt uitvoerig alle plussen en minnen en laten de keuze uiteindelijk aan de patiënt zelf.”

Lees ook:

Behandeling is niet altijd nodig bij beginnende prostaatkanker

In de beginfase van prostaatkanker is het niet altijd nodig om de kwaadaardige cellen direct te bestrijden met een operatie of bestraling. Dat blijkt uit een onderzoek dat werd gepubliceerd in de New England Journal of Medicine.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden