Propaganda-vakantie onder Chinese vlag

Toen de Filippijnen in 2013 hun zaak aanspanden gooide China er extra propaganda tegenaan.

Op de Paracel-eilanden, een groep koraalriffen en kleine eilandjes op acht uur varen van de Zuid-Chinese kust, was het gisteren zonnig en rond de 30 graden. De rest van de week blijft dat zo, aldus het weerbericht na afloop van het Chinese journaal.

Een slordige 600 kilometer zuidwaarts was er op de onbewoonde Spratly-eilanden kans op een tropische bui, op de dag dat het arbitragehof in Den Haag besloot dat China's claim op de wateren rond de rotsgroepen onrechtmatig is.

Behalve de ruim duizend geregistreerde inwoners van de Paracel-eilanden hebben maar weinig Chinezen baat bij de weersvoorspelling voor de Zuid-Chinese Zee. Toch zullen de eilandjes nooit ontbreken in het weerbericht op China's staatstelevisie. Volgens Peking zijn ze immers een onvervreemdbaar deel van de Chinese Volksrepubliek. Hun betwiste status maakt ze alleen maar belangrijker voor de nationale identiteit.

Toen de Filippijnen in 2013 bij het Internationaal Arbitragehof in Den Haag een zaak aanspanden tegen China over hun conflict in de Zuid-Chinese Zee reageerde China door de 'natievorming' in de afgelegen zeegebieden in een hogere versnelling te zetten. Het veranderde de situatie door kunstmatige eilanden op te spuiten en militaire bases aan te leggen op verschillende riffen. En het maakte werk van het beïnvloeden van de publieke opinie, onder meer door een onaflaatbare stroom propaganda op de bevolking los te laten.

Zo zijn er voor de allerkleinsten cartoons waarin een gemoedelijke opa aan zijn kleindochter uitlegt dat de eilanden al duizenden jaren van China zijn. Dat de eerste Chinese regeringsvertegenwoordigers pas in 1946 voet op de Spratly-eilanden zetten, wordt er niet bij vermeld.

Ook zijn er sinds drie jaar vakantiecruises naar de Paracel-eilanden. De reizen - 'voor vaderlandslievende Chinezen' - worden georganiseerd door een staatsbedrijf. Zo ging de dertigjarige Wang Yimeng in april mee met de cruise, die al door zo'n 30.000 Chinezen werd gemaakt. Wang, werkend in een landbouwbedrijf in Peking, wilde weleens zien waar het nu allemaal om te doen is. "Ik wist alleen dat er om de eilandjes wordt gestreden, maar ik had er geen beeld bij", vertelt ze.

De cruise, waarvoor alleen Chinese staatsburgers zich kunnen aanmelden, bleek inderdaad te appelleren aan het patriottisme van de deelnemers. "Op elk eilandje stond een grote Chinese vlag. Daarmee ging iedereen op de foto. Verder zongen we regelmatig het volkslied."

Alle overheidspropaganda lijkt het beoogde effect te hebben. Want in een opiniepeiling deze week van een denktank gelieerd aan de staatsmedia gaf 88 procent van de ruim 1400 ondervraagden aan het overheidsstandspunt volmondig te steunen. 30 procent zei het onderwerp 'zeer belangrijk' te vinden, 58 procent noemde het 'redelijk belangrijk'.

Koraalrif

De regering ziet de cruises als een succes. Eind juni kondigde de staatskrant China Daily aan dat het aantal cruises de komende jaren zal worden opgevoerd. Ook naar de veel verder gelegen Spratly-eilanden zullen reizen worden georganiseerd.

Wang vond haar reis een mooie ervaring, al is haar beeld van het conflict over de Zuid-Chinese Zee er niet door veranderd. Ze maakt zich vooral zorgen over de gevolgen die Chinese en Vietnamese visserij hebben op de zeldzame koraalriffen. "Het maakt me niet zoveel uit van wie ze zijn. Als er maar goed voor de oceaan wordt gezorgd."

Wang was een van de jongste deelnemers aan de cruise, waaraan verder vooral stellen van middelbare leeftijd deelnamen. Ze bezocht drie eilandjes, waarvan twee bewoond waren door een aantal vissers. Die ontvangen 45 yuan (zo'n 6 euro) overheidssubsidie per dag om op de eilandjes te verblijven. Eilanden met militaire voorzieningen werden overgeslagen.

"De eilandjes zijn mooi, maar erg klein. In tien minuten ben je uitgewandeld", vertelt Wang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden