Prooi van de verleidingen

(Trouw) Beeld AFP
(Trouw)Beeld AFP

De Britse kiezer kan zich sinds enkele dagen tot in de details ergeren aan het bonnetjesschandaal in het Lagerhuis. Trouw pikte er een parlementslid uit, en vroeg een van zijn kiezers hoe teleurgesteld zij is. „Wie zou er niet zover gaan als je de kans krijgt?”

Liam Byrne hoeft niet meer zelf campagnefolders in enveloppen te stoppen. Sinds 6 februari 2008 beschikt hij over de PHL2033 van FD Solutions, een machine die velletjes papier in enveloppen stopt. Drieduizend stuks per uur maar liefst. Kosten voor de belastingbetaler, blijkt uit de openbaarmaking door het Lagerhuis van de bonnetjes van alle parlementsleden: 1950 pond (2300 euro).

In 2005 bezocht Trouw Byrne tijdens zijn campagne voor Labour in het kiesdistrict Hodge Hill in Birmingham. De nieuwsgierigheid was gewekt: wat staat er op zijn 1095 pagina’s aan gedeclareerde kosten sinds 2004?

Aan het begin van Byrne’s carrière moest hij nog alles zelf doen. Op het plaatselijk Labourbureau, weggestopt boven een makelaarskantoor, onderbrak hij zijn folderwerk dan ook niet gedurende het interview – „tien minuten, meer heb ik niet”. Hoogstens nam hij af en toe een slokje koffie uit zijn plastic bekertje. Tijd was een schaars goed voor Labour tijdens de landelijke verkiezingen van 2005, toen de steun voor leider Tony Blair sterk aan het afkalven was. In Hodge Hill, Oost-Birmingham, beheersten verpaupering, verloedering, werkloosheid en inburgeringsproblemen de campagne. En de oorlog in Irak, waar Groot-Brittannië aan deelnam, was in deze wijk met een grote moslimgemeenschap niet populair. Byrne vocht een keiharde strijd met vooral de Liberaal-Democraten. Met 48,6 procent van de stemmen lieten de kiezers hem zijn loopbaan in Westminster voortzetten. En Byrne viel ten prooi aan dezelfde verleidingen als die van andere Lagerhuisleden: de bijna ongebreidelde mogelijkheid tot declareren.

De Britse kiezer kan sinds vorige week exact nagaan waar zijn eigen parlementslid zijn eigen belastinggeld aan heeft gespendeerd. Daarbij gaat het om noodzakelijke uitgaven, maar ook om declaraties waarvan de kiezer zich afvraagt of dat nu echt nodig was. Ambtenaren hebben privacygevoelige informatie in de duizenden declaraties onleesbaar gemaakt, maar The Daily Telegraph heeft dit weekend meer details prijsgegeven. Daar heeft de belastingbetaler recht op, aldus de krant.

Byrne is wat dat betreft een brave borst, en tot nu toe bleef zijn declaratiegedrag tamelijk buiten schot in de Britse media. Hij claimde geen duizenden euro’s voor drie verschillende tweede huizen, zoals andere parlementsleden. En ook geen bizarre attributen voor eigen gebruik, zoals een eendenhuis voor in de vijver.

Wat een parlementariër die zichzelf kennelijk redelijk in de hand heeft, wel declareert? Een apparaat om 3000 folders per uur in een envelop te stoppen dus. Verder zitten er bonnetjes tussen als vijftig pond (59 euro) voor een stofzuiger, een koelkast van 151 pond, een rekening bij tapijtwinkel Carpet Right van 349 pond. Byrne declareerde 48,42 pond voor beddegoed, een brandblusser voor 14 pond en 137 pond voor het bedrukken van duizend campagneballonnen. Ook drukte hij zijn eigen jaarverslag als parlementariër liefst dertigduizend keer af. Kosten daarvoor: 1355 euro. Verder declareerde hij geld voor een televisie en bijbehorend kabelabonnement voor bijna 360 pond. Bij de slotenmaker betaalde Byrne 55 pond belastinggeld voor het dupliceren van een set sleutels en 51 pond voor het repareren van een slot.

In de categorie pietluttige items: twee kapstokhaakjes à 1,88 per stuk en 1,85 voor een kalkoenburger. Ook weten Byrne’s kiezers door de openbaarmaking van de bonnetjes dat hun volksvertegenwoordiger dol is op bananen, een vast onderdeel op zijn lunchbonnetjes in ’The Debate’, het restaurant van het Lagerhuis.

Veel kritiek is er op de regeling dat parlementsleden maandelijks 400 pond voor maaltijden en 250 pond voor kleine uitgaven mogen declareren, zonder dat die verantwoord hoeven te worden. Sommige Lagerhuisleden claimen die bedragen standaard helemaal. Dat is niet verboden. Byrne declareert niet altijd, maar wel vaak het volle bedrag.

Een fout die Byrne inmiddels toegaf was een declaratie voor de aankoop van een tweede huis in Londen – parlementariërs van buiten de hoofdstad hebben immers een pied à terre nodig, en dat krijgen ze deels vergoed. Om geld te besparen wilde Byrne het appartement delen met zijn broer, maar daar stak de afdeling financiën van het Lagerhuis een stokje voor. Het is niet de bedoeling dat familieleden van Lagerhuisleden profiteren van de mogelijkheid die parlementariërs hebben om kosten van hun tweede huis te declareren. De koop was echter al gesloten. Bij elkaar gaf Byrne 1757,88 pond uit voor een bouwtechnisch onderzoek, de aanvraag voor een hypotheek en het ongedaan maken van de koop bij de makelaar. Die kosten declareerde hij wel bij het parlement, dat daarvoor toestemming had gegeven, maar onlangs kondigde hij aan het geld terug te betalen.

De gevolgen van het declaratiegedrag van politici zijn desastreus voor het vertrouwen bij de kiezers, die met stomme verbazing zagen hoe hun mp hun belastinggeld spendeert terwijl overal in Groot-Brittannië de huizenmarkt in elkaar stort, banen op de tocht staan en het leven steeds duurder wordt. Zo reageert ook Paula Davies, bewoonster in Hodge Hill. Altijd stemde zij Labour, en haar man is, nog steeds, lid van de partij. Maar deze laatste keer, 4 juni, bleef ze thuis.

Davies, manager van een kinderdagverblijf in een vrouwencentrum, werd niet wild van Europa, voor haar Verweggistan, zegt ze eerlijk door de telefoon. Maar vooral is ze moedeloos geraakt door het gehannes met bonnetjes, het declareren van ’silly little things’ door parlementsleden in Westminster. „Je kijkt er naar, je hoort alles wat ze beweren, en je vraagt je af: wat heeft dit met mij te maken?” Normaal gesproken zou Davies (56) zich verdiepen in wat de kandidaten uit haar regio voor elkaar hebben gekregen, tot en met wetsvoorstellen aan toe. Maar daar had ze deze keer geen zin in. „Ik geef niemand de schuld, wie zou er niet zover gaan als je de kans krijgt? Maar vervolgens moet je wel de verantwoordelijkheid nemen voor je daden.” Hoewel alle partijen zich schuldig hebben gemaakt aan overdadig declareren, namen de kiezers in de West Midlands het vooral regeringspartij Labour kwalijk: de partij verloor er in juni 6,43 procent.

Toch geeft Davies haar kandidaat Liam Byrne nog een kans bij de landelijke verkiezingen. Het is best een aardige man, vindt ze. „Hij deed wat hij moest doen toen er problemen waren met hevige overlast door sommige bewoners in onze buurt. Na klachten zijn die mensen ergens anders gehuisvest.” Heeft ze zich al verdiept in Byrne’s bonnetjes? „Nee, nog niet”, zegt ze lachend, „maar ik zou dat best eens kunnen gaan doen!”

Zouden er meer kiezers zijn als Davies, dan is er nog hoop voor Britse politici. „Zolang je nog een beetje vertrouwen hebt in je mp, moet je hem blijven lastigvallen. Wij hebben hen gekozen, en we zijn aan hen verplicht om ze te herinneren aan wat ze moeten doen, aan wat ze ons hebben beloofd te doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden