Pronken met toverhazelaars

Meer dan honderd verschillende toverhazelaars worden geshowd in Boskoop. FOTO © HANNEKE VAN DIJK Beeld
Meer dan honderd verschillende toverhazelaars worden geshowd in Boskoop. FOTO © HANNEKE VAN DIJK

Toverhazelaars trekken zich niets van het klimaat aan. Ze bloeien altijd al in de winter. Ze trotseren sneeuw en ijs en bloeien na ontdooien vrolijk verder of er niets aan de hand is.

Er zijn mensen die alle boeken van één schrijver verzamelen. Van die ene schrijver sparen ze dan bijvoorbeeld de eerste drukken, alle recensies en memorabilia er omheen. Bij een schrijver als Charles Dickens kan dat aardig uit de hand lopen en voor je het weet heb je een heel museum vol (Dickens Museum in Bronkhorst). Er zijn ook mensen die planten sparen. Dat is lastiger, die moet je in leven houden. Toch zijn er mensen die een officiële plantenverzameling hebben, goedgekeurd als Nederlandse Planten Collectie. Daar zijn er circa honderd van. Wim van der Werf is in het bezit van de Nederlandse Planten Collectie Hamamelis. Hamamelis is de wetenschappelijke naam voor toverhazelaar. Wim is weg van Hamamelis. Zijn vader kweekte deze plant al, hij kweekte hem zelf en nu, gepensioneerd, is hij de trotse eigenaar van zo'n 135 verschillende toverhazelaars. Genoeg om een museum mee te vullen. Van der Werf stelt een week lang bloeiende toverhazelaars ten toon. Je kunt de planten niet uit de grond halen en daarom snijd hij takken die hij in de kas zet. Meer dan honderd verschillende cultivars worden zo geshowd in Boskoop. Een geweldige gelegenheid om de winter in bloei te zien, de geur van de toverhazelaar op te snuiven en de kleuren te vergelijken.

De struiken waarvan de takken gesneden zijn, staan op een halve hectare land in Boskoop. Regelmatig is hij hier te vinden. Hier worden niet alleen toverhazelaars geplant en gekoesterd, maar ook gezaaid en geselecteerd. Het duurt zeker een jaar of tien om te kijken of een plant mooi genoeg is om verder te kweken. Niet alleen de bloemen moeten mooi zijn en beter dan die er al waren, ook de groeiwijze, habitus, gezondheid en nog zo het een en ander moeten beter zijn.

Als je een collectie hebt, zoals Wim, weet je er alles van. Hij heeft contacten met kwekers en verzamelaars in binnen- en buitenland en ruilt kennis en planten uit. Wie een collectie planten in stand houdt, bewaart erfelijke eigenschappen. Collecties worden ook gebruikt als referentiecollecties. Als iemand twijfelt over een naam, dan zijn collecties zeer waardevol. Foute naamgeving komt nog best vaak voor. "Moet je deze 'Pallida' (Hamamelis x intermedia 'Pallida') zien", vertelt Wim, "dit noem ik de valse 'Pallida'. Kijk, dit is de echte." Het verschil is duidelijk, de echte 'Pallida' heeft grotere bloemen, is veel mooier en geurt, terwijl de valse dat niet doet. Als mensen naar een tuincentrum gaan, vertelt Wim, kopen ze vaak de valse 'Pallida'. De tuincentra zijn afhankelijk van de kwekers en de kwekers moeten goed selecteren, vindt hij en ervoor zorgen dat hun uitgangsmateriaal goed op naam is.

De Hamamelis cultivars worden allemaal op een onderstam geënt. Hiervoor wordt Hamamelis virginiana gebruikt, een soort die afkomstig is uit het oosten van Amerika. De bloemetjes van deze soort zijn heel klein en hebben weinig sierwaarde en de bloeitijd is september/oktober. Maar als onderstam is deze soort - die al in 1736 werd geïntroduceerd - heel geschikt. Pas toen de Aziatische soorten met grotere bloemen werden geïntroduceerd deed de toverhazelaar zijn intrede als tuinstruik. In 1862 stuurde Von Siebold Hamamelis japonica vanuit Japan naar Nederland en in 1879 kwam de Hamamelis mollis uit China in Engeland aan. Al snel bedachten kwekers dat je deze twee soorten kon kruisen. Deze kruising, die Hamamelis x intermedia werd genoemd, combineert de goede eigenschappen van beide ouders: de kruidige geur en herfstkleur van de Japanse toverhazelaar en de uitbundige bloei en sterke geur van de Chinese toverhazelaar. Van deze kruising werden heel veel cultivars ontwikkeld met grote en kleine gele, oranje en rode bloemen.

Het zijn fantastische struiken voor de tuin, niet doorsnee, maar altijd bijzonder. Jammer dat ze zo weinig aangeplant worden. Misschien omdat ze wat duurder zijn dan gewone struiken? Of omdat ze niet razendsnel groeien ? Veel cultivars geuren. De temperatuur moet dan hoger zijn dan 5 °C. Elke cultivar heeft zijn eigen specifieke geur.

Welke Van der Werf het mooiste vindt? "Dat weet ik niet hoor, dat zeg je ook niet van je eigen kinderen." Al pratend blijkt hij toch zo zijn voorkeuren te hebben. Kijk die 'Sunburst' nou eens, die valt echt op met zijn grote gele bloemen. Bovendien staan de bloemen rechtop en dan vallen ze meer op dan hangende bloemen. Vooral tegen een achtergrond van wintergroene struiken komt de 'Sunburst' mooi uit. Een mooi koperkleurig oranje is 'Jelena' en een mooie rode 'Ruby Glow'. 'Lansing' is een eigen selectie met bronskleurige bloemen.

'De Winter in bloei', meer dan 100 toverhazelaars tentoongesteld in Boskoop, Lansing 23, van 22 januari tot 28 januari, zondag 10.30-16.30 uur, maandag t/m zaterdag 9.30 tot 16.30 uur, tel. 06 - 2895 1365. Toegang gratis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden