Recensie

'Promised Ends' is een richtingloze, theatrale eredienst

Beeld rv

Theater
Promised Ends: The Slow Arrow of Sorrow and Madness
Holland Festival/Saint Genet

Aan het einde van 'Promised Ends', na een lange zit van tweeënhalf uur met flink wat weglopend publiek, is het toneel veranderd in een slagveld van bloed, zand, honing, champagne en gouden isolatiedekens die bij rampen worden gebruikt. Er heeft zich een ceremonieel afgespeeld in een aantal 'afleveringen': een fysieke uitputtingsslag van naakte lijven, een macaber halloweenfeest, een eindeloze schizofrene monoloog van een man met een prothese en een litanie van scanderende bezweringen.

Aan welke God deze theatrale eredienst - performance, opera en radicale potpourri - van het Amerikaanse Saint Genet is opgedragen, is onduidelijk. Eigenlijk is het ook meer een anti-gebeuren, door regisseur Derrick Ryan Claude Mitchell gewijd aan de leegte die overblijft als God ons heeft verlaten.

Dit laat, overigens als enige gegeven in 'Promised Ends', niets te raden over. In een lichtkrant komen de namen Boeddha, Mohammed, Obama voorbij. Ze zijn er niet meer. We zijn verdoemd. Deze defaitistische wind blaast door het hele stuk. De scènes, choreografieën en monologen zijn losjes langs Shakespeares 'King Lear' geplooid. De koning van wie zijn enige loyale dochter Cordelia sterft, komt terug in de persoon van de man met de prothese, maar resoneert eigenlijk in alle performers: we zien hier de corrumperende wreedheid van macht en wat er overblijft 'als alles is kwijtgeraakt'.

Dode konijnen op het toneel zijn stille getuigen. Vaak is de beeldtaal obligaat. We laveren langs gedrapeerde lichamen op een troon die met bloed worden overgoten, een choreografie onder gouden kroonluchters waaruit zand op het hoofd van de danseressen dwarrelt. Het zijn 'mooie' plaatjes waarin de performers als in een trance worden opgezweept tot boetedoening. Prachtig ziet het eruit uit als de tientallen tl-buizen (een installatie van Ben Zamora) beginnen te knipperen, als oplichtende uitroeptekens.

Had Mitchell de toeschouwer maar meer licht in zijn duisternis gegund. De associaties zijn lukraak, de teksten quasi-poëtisch, er is geen richting. Dat laatste zou niet erg zijn, als het maar enige verwondering bood. In Europa kennen we dit soort ritualistische bezweringstheater dat op het onderbewuste speelt al sinds de jaren '80 via het werk van Jan Fabre. Maar Fabre hangt in zijn theatrale krochten af en toe een verhelderend lampje op.

Er wordt door Mitchell vanuit het Lear-verhaal een hengel naar de huidige politieke situatie uitgeworpen. Ook dat blijft in suggestie hangen, waarin Trump (via wéér die lichtkrant) in een rijtje dictators wordt geplaatst. Sterker zijn de referenties naar kannibalisme. Die verwijzing naar de rotte staat van onze cultuur werkt dan weer wel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden