Project geeft otter nieuwe kans

De otter is terug in Nederland. Veertien jaar nadat het laatste exemplaar bij Joure werd doodgereden, zijn zondag in de Weerribben in Noordwest-Overijssel zeven otters uitgezet.

Hans Schmit

DWARSGRACHT - Aan weerszijden van de wegen langs en door de Beulakerwijde staan, kilometers lang, hekken van nieuw gaas. Zo'n anderhalve meter hoog. Ze moeten voorkomen dat de otters die hier hun vrijheid hebben herkregen hetzelfde lot ondergaan als hun laatste, eenzame inheemse voorganger: de dood op het asfalt.

De afrasteringen vormen slechts een van de vele maatregelen die de afgelopen jaren zijn getroffen om de terugkeer van dit in en rond het water levende roofdier te doen slagen, zegt Hugh Jansman van het onderzoeksinstituut Alterra. Zo zorgen ook tunnels en droge looprichels onder bruggen ervoor dat de dieren geen wegen moeten kruisen.

Is het bij dergelijke herintroducties gangbaar dat een derde tot iets meer dan de helft van de uitgezette dieren sneuvelt, bij het otterproject in Noordwest- Overijssel en Zuidoost-Friesland verwacht Jansman dat het verlies aanzienlijk beperkter zal zijn. En dat de in totaal veertig otters die over enkele jaren zijn uitgezet een levensvatbare en gezonde populatie gaan vormen.

De otter was tot begin 1900 vrij algemeen in de moerasgebieden in Noord-Nederland. De marterachtige (familie van onder meer wezel, hermelijn en das) werd echter fel bejaagd vanwege zijn pels en het feit dat hij (veel) vis eet. Nadat in de jaren veertig van de vorige eeuw de jacht was verboden, nam de otter in aantal toe tot zo'n 300 exemplaren in de jaren zestig. Daarna ging het snel bergafwaarts, met als belangrijkste oorzaken de watervervuiling, het verlies en de versnippering van leefgebieden en de verdrinking in fuiken.

Het otterproject voldoet aan de internationale richtlijnen voor herintroducties. Jansman: ,,De oorzaken van het uitsterven zijn verholpen. De waterkwaliteit is weer prima, er zit meer dan voldoende vis. De otters hebben ook een groot leefgebied tot hun beschikking: van Zwartsluis tot in Friesland loopt een keten van met elkaar verbonden laagveenmoerassen: de Olde Maten, de Wieden, de Weerribben, de Lindevallei en de Rottige Meenthe -samen 12000 hectare. Daarnaast zijn met de beroepsvisserij afspraken gemaakt die moeten voorkomen dat otters in fuiken verdrinken.''

Met de genetische achtergrond van de uitgezette dieren zit het volgens Jansman ook goed: ,,De verschillen zijn minimaal; de overlapping is groot. Wanneer geen otters worden uitgezet, kun je verwachten dat zich hier over circa vijftig jaar otters uit het oosten van Duitsland zullen vestigen. En die verschillen genetisch nauwelijks van de uitgezette dieren, zodat ze tegen die tijd samen voor een gezonde en gevarieerde populatie kunnen zorgen.''

Het volgen van de uitgezette dieren is van groot belang, bijvoorbeeld om te kunnen ingrijpen wanneer het misgaat. De onderzoekers beschikken over veel instrumenten om de in de nachtelijke uren actieve otters in het vizier te houden. Zo hebben de dieren in de operatiekamer van Burgers' Zoo een zender in de buik gekregen. Daarmee kan de komende een tot twee jaar de actuele verblijfplaats en de lichamelijke situatie (actief, in rust of dood) worden bepaald.

Daarnaast hebben de otters een transponder in de nek, waarmee individuele gegevens kunnen worden afgelezen. Zo kan met een afleesvenster in een tunnel worden gezien welke dieren de tunnel passeren. Ook genetische en hormonale analyse van de uitwerpselen van otters levert veel gegevens op. En natuurlijk vertellen ook de pootafdrukken en de prooiresten het nodige over de otters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden