OnderzoekRekenkamer

Programma’s van de publieke omroep worden vooral duurder als ze worden uitbesteed

Het reisprogramma van Floortje Dessing wordt voor BNNVara gemaakt door haar eigen productiebedrijf.

Omroepen besteden het maken van programma’s uit aan externe partijen. Om welke bedrijven gaat het en hoe verantwoorden die de productiekosten?

Te veel partijen eten uit de ruif van de Nederlandse Publieke Omroep. Controleren of het geld op de juiste manier wordt besteed, is daardoor lastig.

Dat schrijft de Algemene Rekenkamer in een rapport dat dinsdag werd gepubliceerd. De NPO erkent dat er ruimte is voor verbetering: “Wij nemen onze taak zeer serieus, maar zien ook dat nog niet alles perfect gaat”.

De opdracht van de publieke omroep is hoogwaardige televisie te maken voor veel en verschillende kijkers. Daarvoor zijn ze afhankelijk van veel verschillende organisaties en dat maakt het complex. Onafhankelijke omroepen zoals AvroTros, BNNVara en de Nos maken televisieprogramma’s en besteden de productie daarvan soms uit aan externe productiemaatschappijen. En daar gaat het volgens de Rekenkamer vaak mis. Maar wie zijn die partijen dan en hoe worden de kosten verantwoord?

De NPO mag het belastinggeld verdelen en vervolgens controleren of dat goed terechtkomt. In totaal gaat het om 850 miljoen euro. Het meeste van dat geld gaat rechtstreeks naar de omroepen, die 35 procent van dat budget weer uitbesteden aan externe producenten. In 2018 was dat 193 miljoen euro.

Programma’s die aanvankelijk werden gemaakt door een omroep zelf, werden aanzienlijk duurder als ze werden uitbesteed aan een externe partij, blijkt uit onderzoek. Als voorbeeld noemt de Rekenkamer het programma ‘Floortje naar het einde van de wereld’, waarvan de kosten met 41,5 procent stegen, nadat het was overgegaan naar productiehuis Kokomo Media van presentatrice Floortje Dessing zelf.

‘Aanvankelijk werd het programma te goedkoop gemaakt’

Die conclusie is volgens BNNVara ‘echt te kort door de bocht’. “Aanvankelijk werd het te goedkoop gemaakt”, laat woordvoerder Thijs Verheij weten. Volgens Remco van Puffelen, mededirecteur bij Kokomo Media was de werkdruk te groot en waren de extra kosten vooral nodig om ‘iedereen heel te houden.’ “Er zijn nu meer mensen bij betrokken, die ook langer aan elke aflevering werken”, aldus Van Puffelen.

Het programma wordt volgens Verheij nog altijd zeer efficiënt geproduceerd. “De reizen worden gemaakt door Dessing met slechts een cameraman of -vrouw en in sommige gevallen een producer. Dat maakt dat het programma gewoon past binnen het bedrag dat de NPO voor dit tijdslot heeft.” De maximale kosten voor een programma worden mede bepaald aan de hand van het tijdstip waarop het wordt uitgezonden.

Als een programma buiten de omroep wordt gemaakt, wordt het duurder door de ‘productie-fee’, een percentage van de begroting dat als extra kosten in rekening wordt gebracht. Voor Floortje naar het einde van de wereld is dat 5 procent, waar minimaal het dubbele gebruikelijk is, zeggen zowel Kokomo Media als BNNVara. Beiden benadrukken dat er geen verborgen verdiensten zijn voor Dessing en dat de rechten van het programma nog bij BNNVara liggen. “Vanzelfsprekend moest BNNVara de stijgende kosten van het programma gedetailleerd verantwoorden. Omdat de NPO de onderbouwing van de gestegen kosten begreep, is de NPO hiermee akkoord gegaan”, aldus Verheij.

Verandering van genre kan de verwarring ook in de hand werken

De Rekenkamer schrijft ook dat indeling van programma’s in genres verwarrend werkt en dat cijfers soms worden beïnvloed als programma’s van het ene naar het andere genre verhuizen. Zo verhuisde ‘Heel Holland bakt’ van amusement naar expressie. 

De oorzaak is volgens de NPO een wijziging in de Mediawet, waardoor vanaf 2018 de Beleidslijn Amusement van kracht werd. Alleen programma’s die uitsluitend zijn bedoeld om te amuseren en geen enkel element aan informatie, cultuur of educatie in zich hebben, horen nog thuis in de categorie amusement. Daarvoor toetsen drie personen onafhankelijk van elkaar de programma’s op vaststaande criteria. Zo kwam Heel Holland bakt in een andere categorie terecht.

Lees ook: 

Hoe omroepen met geld omgaan, is niet te controleren

De NPO kan niet aan haar wettelijke taak voldoen, omdat het volstrekt onduidelijk is of de omroepen belastinggeld doelmatig gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden