Professor gelooft in de ingebeelde liefde

Beeld Stephan Vanfleteren

Pfeijffer speelt virtuoos spel met taal, met ideeën en met Horatius, Ovidius en Tertullianus

In zijn nieuwe, kleine roman ‘Peachez, een romance’ laat Ilja Leonard Pfeijffer (winnaar van de Libris Literatuurprijs met ‘La Superba’) een classicus zijn verhaal doen vanuit een gevangenis in Buenos Aires. Wat er mis is gegaan laat zich al snel raden: hij is het slachtoffer van phishing, heeft alles op het spel gezet voor ene Sarah Peachez, een pornoactrice die hem lieve mailtjes stuurt, maar wier identiteit door internetboeven is gestolen om naïeve, wereldvreemde sukkels zoals deze prof erin te luizen tot het punt waarop ze hun hele vermogen naar hen overmaken. Maar deze academicus heeft geen vermogen, hij heeft alleen zijn oude boeken en zijn dode talen. Daarom wordt hij ten slotte maar als drugskoerier ingezet.

Het verhaal is daarmee ongeveer verteld, toch geef ik er niets mee weg, want deze roman draait niet om de dunne plot. Pfeijffer laat in het nawoord weten dat hij zijn verhaal heeft gebaseerd op een in de New York Times verschenen artikel over een deeltjesfysicus die op internet viel voor een bikinimodel en eindigde met een koffer vol problemen. Niets nieuws. Als het verhaal er minder toe doet, dan moet het zeker gaan om de psychologie van het hoofdpersonage, denk je. Deze professor is echter een karikatuur, alleen al de manier waarop hij praat maakt hem ridicuul. “Vooral zij hanteerde een luchtig Laconische stijl. Waar ik mij bij tijd en wijle om didactische redenen een kleine uitweiding of explicatie veroorloofde, sprak zij tot mij in tintelende kleine zinnetjes.” Niet het verhaal, niet de psychologie van de hoofdpersoon, waar draait het in dit boek dan om? Dat is misschien het best als volgt te formuleren: Het gaat om het spel. De schrijver speelt een spel met taal en met ideeën, waarbij hij zijn kennis van de klassieke letterkunde ten volle inzet. Niet om mee te pronken, eerder om voorgoed mee af te rekenen, want ieder klassiek citaat dat de professor aanhaalt, iedere mythe waarmee hij parallellen trekt, maakt de man bespottelijker en het proza hilarischer. Zelden zo gelachen om Horatius, Ovidius en Tertullianus, zeg maar.

Pfeijffer keert dus na het engagement van ‘La Superba’ terug naar de ironie. Ik moest denken aan vroeger werk, niet ‘Rupert’ (2002), waar de schrijver zelf naar verwijst, maar ‘Het grote Baggerboek’ uit 2006. Ook daar zet een man in hechtenis (van een of andere psychiatrische kliniek) zijn verhaal op papier. Alleen is het in dat boek een baggeraar en niet een classicus die het woord voert. Zo hoogdravend en bombastisch als de professor klinkt, zo platvloers en vol verbasteringen kwettert deze arme baggeraar, maar het effect is hetzelfde: je lacht je een ongeluk - en je weet dat het een spel is. In beide boeken vliegt Pfeijffer vol op het orgel en is hij minstens zo grappig als Brusselmans en Thomése.

Is ‘Peachez’ dan pure satire? Tja, je weet het bij Pfeijffer nooit zeker. Op het einde brengt hij de lezer toch nog aan het twijfelen en wankelen. Hij verbindt de begrippen geloof en liefde, en doet dat zo geraffineerd dat je er een serieus filosofisch idee in kan zien. De prof gelooft in zijn liefde voor Sarah Peachez omdat die liefde absurd is: Credo quia absurdum. Zelfs in de cel gelooft hij nog in die liefde: die was niet minder echt omdat zij ingebeeld was. “Ook de liefde tussen personen is grotendeels een fantasie, waarbij wij de ander, die voornamelijk een ander is, pas enigszins kennen wanneer het al te laat is, en nooit helemaal.” Maar zoals iemand die de liefde van zijn leven verliest ten slotte kan terugkijken in dankbaarheid, ‘zo ben ik Sarah Peachez diep en blijvend dankbaar.’ Het geloof in de liefde is te vergelijken met het geloof in God: “Het is niet God die onze levens verrijkt, maar ons geloof in hem.”

Je gelooft het omdat het absurd is, inderdaad.

Deze al dan niet geveinsde ernst maakt ‘Peachez’ tot verrukkelijke, verschrikkelijk grappige en licht verwarrende literatuur. Je kunt ‘Peachez’ best een niemendalletje noemen, of een uit de hand gelopen grap, het boek wordt er niet minder van, want het spel is zo virtuoos, zo grappig en razend knap dat je het boek alleen maar in bewondering kunt dichtslaan om vast te stellen dat Ilja Leonard Pfeijffer een van de beste schrijvers van dit moment is.

Ilja Leonard Pfeijffer: Peachez, een romance De Arbeiderspers; 176 blz. € 18,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden