Proeven aan een echte studie

Meer dan tweehonderd vwo'ers uit klas 5 en 6 kunnen dit voorjaar alvast uitgebreid proeven hoe het is om te studeren. Op de Universiteit Leiden kunnen degenen met 'een brede belangstelling, hogere cijfers dan gemiddeld en een flink doorzettingsvermogen' meedoen met het LAPP-Top-programma: 4 tot 8 collegedagen op universitair niveau.

Florien Westendorp had verwacht dat er veel meer 'nerds' zouden rondlopen. Van die jongens met nette kapsels, suffe kleren en veel brillen. ,,Maar misschien vind je die vooral bij informatica waar ze de hele dag achter de computer zitten'', suggereert de 5-vwo leerlinge in de pauze van de eerste natuurkundecollegedag op de Universiteit Leiden.

Ze wil over twee jaar geneeskunde gaan studeren, maar dat vak staat niet op de lijst van LAPP-Top (Leiden Advanced Pre-university Programme for Top-students) terwijl het vakkenaanbod dit jaar zelfs bijna is verdubbeld naar elf. Omdat Florien toch wil ervaren hoe het is een academische opleiding te volgen-'voorlichtingsdagen stellen niet zoveel voor'-heeft ze voor een andere studie gekozen: natuurkunde. ,,Ik was bang dat ik het enige meisje zou zijn, tussen de top van de topleerlingen, maar dat valt gelukkig mee.''

Natuurkunde is met bijna vijftig deelnemers het meest gekozen vak op deze derde LAPP-Top, en dat terwijl bèta-studies niet populair zijn onder Nederlandse studenten. Scheikunde, ook al een vak dat weinig academici trekt, is een goede tweede. Ruim dertig deelnemers doen daadwerkelijk mee. Bijna vijftig hadden zich aangemeld, maar Leiden vond van velen het cijfer niet goed genoeg. Het totale aantal vwo'ers dat meedoet is drie keer zo hoog als vorig jaar met 232 leerlingen.

Hoogleraar natuurkunde Jan van Ruitenbeek weet te vertellen dat de interesse onder leerlingen voor bèta er wel zeker is, maar toch kiezen velen voor een minder intensieve studie met op het eerste gezicht een beter vooruitzicht. ,,Open dagen worden altijd druk bezocht, maar als je vraagt wat ze gaan studeren, is het toch iets als bedrijfskunde. Ik verwacht wel een kentering, hoor. Die zie je al in andere landen. De angst dat er geen toekomstperspectief is als je natuurkunde kiest, neemt af.''

Ronald Ensing, ook uit 5 vwo, weet nog niet of hij natuurkunde gaat studeren. ,,Ach, tja, misschien.'' Het is op school in ieder geval een vak waarvoor hij goede cijfers haalt. ,,Dat werkt stimulerend.'' Het eerste college dat ze vandaag net achter de rug hebben, vond hij niet moeilijk. ,,Het was interessant. En er werden veel nieuwe dingen besproken die we niet op school krijgen, maar ik begreep het allemaal.''

Hij was niet de enige die de stof aankon. Er was bijna niemand die aantekeningen maakte toen de natuurkundehoogleraar op het eerste college aan de hand van enkele 'logische' redeneringen concludeerde dat één foton geen interferentiepatroon oplevert. Antal van Kolck stelde de meeste vragen, maar dat was niet omdat ze het niet begreep, maar omdat de ijverige leerlinge meer wilde weten. Zelfs tijdens de pauze gaan bij haar allerlei berekeningen over tafel.

Ze heeft een beduidend voordeel op haar mede-'studenten' doordat zij al eindexamen heeft gedaan. Antal: ,,Ik heb een paar maanden geneeskunde gestudeerd, maar dat was het toch niet helemaal. Ik wil meer weten dan hoe het lichaam werkt. Ik wil weten hoe de hele wereld in elkaar zit. Dus heb ik me de rest van het jaar op bètavakken gericht maar ik vond scheikunde, wiskunde en biologie te makkelijk. Het klinkt een beetje arrogant, maar natuurkunde is toch één van de moeilijkste studies. Natuurkunde gaat verder dan wat dan ook, en er zullen altijd nieuwe meetmethodes komen. Dat is het uitdagende.''

Het college aan het einde van de dag over de rastertunnelmicroscoop spreekt iedereen aan, met als hoogtepunt het bouwen van een piëzomotor. Hoogleraar natuurkunde Joost Frenken: ,,We willen met prachtige, aansprekende voorbeelden laten zien hoe omvangrijk en interessant natuurkunde is.''

Op de Universiteit Wageningen proberen ze jaarlijks op grote schaal 4 en 5 vwo'ers te overtuigen hoe leuk LifeScience is. Het is lang niet zo diepgaand als het initiatief in Leiden, maar de computersimulaties en experimenten over onder meer de invloed van allergieën, het beoordelen van de smaak van hagelslag, het meten van weergegevens en onderzoeken hoe we een partner kiezen, interesseert dit jaar meer dan 1200 leerlingen. De universiteitswoordvoerder geeft volmondig toe dat ze op deze manier proberen de naamsbekendheid van Wageningen te vergroten.

Frenken zegt zijn 5 en 6 vwo-leerlingen helemaal niet naar Leiden te lokken. ,,De praktijk wijst uit dat slechts één van de vijftig leerlingen daadwerkelijk in Leiden natuurkunde gaat doen'', aldus de hoogleraar. ,,En dat is niet erg'', meent hij. Maar is dat dan niet een ontzettend grote investering die zich niet terugbetaald? Dat valt mee doordat veel medewerkers het vrijwillig doen, zoals de docenten, het kantinepersoneel, een paar studenten die sommige practica begeleiden, en pr-medewerkers.

Het college van bestuur van Leiden betaalt een deel van de colleges. Dat moet ook wel anders is het onmogelijk om bijvoorbeeld bij het vak Duitse taal en cultuur de korte studiereis naar Berlijn aan te bieden. Of bij sterrenkunde met moderne computerapparatuur van de Sterrenwacht aan de slag te gaan met echte gegevens van ruimtetelescopen als Hipparcos en Hubble.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden