Proef met vuurwerkvrije zones in Amsterdam mislukt

Ook in Haarlem werd opgeroepen tot vuurwerkvrije zones. In Amsterdam werden ook dergelijke borden geplaatst op plekken waar geen vuurwerk mocht worden afgestoken, maar deze hadden niet het gewenste effect. Beeld ANP

Zijn vuurwerkvrije zones een wassen neus? De proef om burgers in Amsterdam zelf vuurwerkvrije straten te laten aanwijzen is in ieder geval mislukt. Ook elders in het land werd tijdens de jaarwisseling veel overlast ervaren.

Voor de ingang van de eerste hulp van het OLVG-ziekenhuis in Amsterdam-Oost steken twee toeristen argeloos siervuurwerk af. Zij weten niet dat vijftig locaties in de hoofdstad – alle kinderboerderijen, Artis en de ziekenhuizen – zijn uitgeroepen tot vuurwerkvrije locaties. “Sorry”, zegt Fanning Tanner (19) uit Hawaï, als hij het hoort. 

De twee jongens kennen de verhalen van afgeschoten vingers en verdwenen oogbollen. Een van hun vrienden is alweer binnen: hij viel met zijn hand in gebroken glas toen hij een pijl aanstak. “Daarom is vuurwerk op Hawaï verboden. Misschien moeten jullie het ook wat meer beperken”, suggereert Tanner.  

Bij de hoek van het ziekenhuis spelen zes scooterjongens stads­rodeo. Ze schieten Thunder Kings (mortierpijlen die eindigen in een harde knal) onder voorbijkomende auto’s, springen daarna op hun scooter en scheuren ervandoor tegen het verkeer in. 

Maar het duurt niet lang of ze zijn weer terug. Een van de jongens plaatst een vuurwerkbom midden op het kruispunt en racet weg. Vonken en knallen verrassen afslaande automobilisten. Rust en stilte is de patiënten in het OLVG niet gegund in hun ‘vuurwerkvrije zone’. 

Kruitdampen

Zelfs al zou het verbod wel gerespecteerd worden, dan maakte het nog niet uit. Het geluid uit de straten verderop is zo hard, dat je niet echt kunt spreken van een stiltezone. De kruitdampen dalen op de straten rondom het ziekenhuis neer. Rond Artis hetzelfde verhaal en bij de kinderboerderijen kan het evenmin rustig zijn. De vuurwerkvrije locaties lijken een wassen neus. 

In totaal rukten de ambulances tijdens de jaarwisseling in Amsterdam 348 keer uit, volgens de gemeente. De brandweer 295 keer, tegen 165 keer een jaar eerder. Vooral het aantal containerbranden nam toe, tot 158 (toen 67). Er is zeven keer geweld tegen agenten gebruikt, 34 mensen zijn aangehouden.

Om wat rust in de oudejaarschaos te scheppen, deed de gemeente een experiment: burgers konden zelf een vuurwerkvrije straat organiseren, bovenop de vuurwerkvrije plaatsen die de gemeente al aanwees. Zo’n 220 mensen vroegen een pakket aan met borden en raamposters. 

Jens Bunning uit Amsterdam Zuidoost introduceerde de zone via zijn buurt-app met 130 deelnemers, maar niemand reageerde. Zijn pakket is nog dicht. “Als ik zomaar die borden plaats, ben ik de zwartepiet.” Er wordt in zijn straat veel vuurwerk afgestoken. Dat bevalt hem niks: twee jaar geleden werd er op zijn scooter geschoten. Nu wil hij rust voor de jonge kinderen. 

Volgend jaar wil Amsterdam het experiment omdraaien en vuurwerkzones aanwijzen in plaats van het initiatief bij de burgers leggen. Dat lijkt Bunning een goed begin. “Je moet natuurlijk wel handhaven, anders heeft het geen zin.”

Gezeur

Ans Rietveld van een flat in de buurt Nellestein vroeg een pakket aan, maar zette niet door omdat ze gezeur met de buren vreesde. “Het streven is goed. Een van mijn drie beesten is altijd bang. En ik ook.” Beginnen met een vuurwerkzone lijkt haar een goed plan. “En schaf alvast het knalvuurwerk af. Vanochtend had ik door een knal vanaf een hoge flat twintig minuten een doof oor.”

Vanwege de privacy mag de gemeente niet zeggen wie er in de rest van Amsterdam pakketten met bordjes aanvroegen. Uiteindelijk realiseerde in Zuidoost niemand een rustige straat. Zo ging het volgens een voorlichter ook in Oost. De drempel blijkt te hoog. “Het is een zwaktebod van regering en gemeente om de uitvoering en handhaving aan de inwoners over te laten. Dat werkt niet”, reageert lokale politica Fenna Swart (GroenLinks) op de mislukte handhaaf-zelf-proef.

Als de gemeente vuurwerkzones aanwijst, horen daar ook vuurwerkvrije zones bij. Het zou kunnen dat bij de volgende jaarwisseling de wijk IJburg met zijn 25.000 inwoners de primeur krijgt van vuurwerkvrije buurt. Daarvoor maakt Swart zich hard. Een voorstel van haar om de bevolking te peilen over het plan stuitte dit najaar op veel weerstand, maar die bleek gemanipuleerd: “Binnen een uur was onze app gekaapt door vuurwerkforum.nl waar mensen me uitmaakten voor hoer.” De stadsdeelcommissie zocht het uit: “Het bleek dat 500 tegenstemmen vanaf één IP-adres kwamen.” Daarom volgden in dcecember twee peilingen op een markt op IJburg, waaruit volgens haar bleek dat driekwart het anders wil. 

In december liet burgemeester Halsema de stemming over vuurwerk onder alle Amsterdammers peilen. Die uitslag volgt later. Voor de toekomst voorspelt Swart een lichtshow met laser: “Geen uitstoot, geen ongelukken en geen troep op straat.”

Vredige stilte in het schoonste dorp van Nederland

Hans Schraven

Hans Schraven uit buurtschap Leur in het Gelderse Wijchen is dolblij. Hij heeft net een rondje gereden met de burgemeester op de speaker phone en hij zag ‘geen spatje vuurwerk in de straten’. “Dit is het schoonste dorp van Nederland”, aldus Schraven, die al een paar jaar vele uren steekt in overleg met de 130 bewoners. Uiteindelijk deed iedereen mee aan het vuurwerkvrije Oud en Nieuw. “Ik maak een diepe buiging voor onze inwoners en onze saamhorigheid. Het was zo mooi vredig.” Zijn tip voor bestuurders: “Verbieden is de slechtste optie. Maak een vuurwerkzone, dranghekken en een afsteekplateau. Daarop kan iedereen laten zien wat voor mooi spul hij heeft. En je staat er met EHBO en toezicht naast.”

‘Ik begrijp het wel dat diverse buren uit logeren gingen’

Seyma Biber was blij met het gemeentebesluit om haar pleintje in de Nijmeegse wijk Neerbosch-Oost dit jaar vuurwerkvrij te verklaren. Hoe is dat experiment verlopen? Naar buiten durfde ze niet. De twintig buurtjongens ‘luisteren namelijk nooit’. Vanachter het raam zag ze hoe ze ‘vuurwerk onder auto’s gooiden, schreeuwden en brand stichtten.” Biber belde de brandweer, maar die kwam niet opdagen. De politie liet zich evenmin zien. De twintigjarige geeft een lesje in vuurwerk: de jongens gooiden uit de hand met populaire Thunder Kings, ook wel mortieren geheten, waartegen zelfs politiehelmen niet bestand zijn. “Het is een soort vuurpijl die aan het eind heel hard knalt.” Ook wierpen ze met zogenoemd ‘nitraat’. “Een soort rotje, maar dan tien keer harder.” ‘Knallen harder dan kanonslagen’, aldus de reclame. ­Diverse buren waren uit logeren gegaan. “Dat begrijp ik.”

Feestvierders vieren de jaarwisseling bij de Erasmusbrug in Rotterdam. Beeld ANP

ONGEREGELDHEDEN TIJDENS DE JAARWISSELING

Arrestaties

De politie arresteerde tijdens de jaarwisseling 328 mensen, dat is 41 minder dan het voorgaande jaar.

Incidenten

Het aantal mishandelingen, vernielingen, branden en ontploffingen nam juist toe. Het totale aantal incidenten steeg met 9 procent.

Schade op de Boulevard van Scheveningen door de vonkenregen, veroorzaakt door de vreugdevuren. Beeld ANP

Vuurwerkdoden

In Enschede kwam een man om het leven bij een vuurwerkexplosie. Ook in het Friese Morra viel een dode, waarschijnlijk door vuurwerk.

Gewonden

De Nederlandse ziekenhuizen waren druk met het behandelen van vuurwerkslachtoffers. Ook zijn er veel mensen opgenomen met verwondingen door vechtpartijen en alcoholvergiftiging. Een aantal ziekenhuizen gaf al cijfers vrij, de teller stond gisterenavond op 40 gewonden door vuurwerk; van oogletsel tot brandwonden.

Kinderen steken vuurwerk af op betonnen barrieres in Veen in Noord-Brabant. Beeld ANP, Rob Engelaar

Geweld tegen politie

Het meest in het oog springt de verdubbeling van het aantal geweldsincindenten tegen agenten. Dat steeg van 27 vorig jaar naar 59 deze jaarwisseling. Minister Ferd Grapperhaus van justitie noemde dat ‘treurig’. “De straf voor het hinderen van hulpverleners gaat wat mij betreft omhoog”, liet hij weten. Plaatsvervangend korpschef Henk van Essen vindt het onbegrijpelijk en onacceptabel. “Achter elk uniform zit een gewoon mens van vlees en bloed, die 24/7 klaar staat voor ­iedereen die hulp nodig heeft.’’

Lees ook:

Burgemeester Krikke: bouwers vreugdevuren hielden zich niet aan de afspraken

De bouwers van de vreugdevuren op het strand van Scheveningen hebben zich niet aan de afspraken gehouden over de hoogte van de vreugdevuren. Dat zei burgemeester Pauline Krikke vanmiddag op een persconferentie.

Twee vuurwerkdoden en dode bij schietpartij tijdens incidentrijke oudejaarsnacht

In Enschede is een man om het leven gekomen door een vuurwerkexplosie. Ook in Friesland is iemand overleden, vermoedelijk door vuurwerk. Een derde dode viel na een schietpartij in Rotterdam, tijdens een voor de hulpdiensten overvolle oudejaarsnacht.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden