Proces tegen Jacob Zuma volgt na bittere machtstrijd in ANC

Het proces tegen Zuid-Afrika's ex-vice-president Zuma kan grote politieke gevolgen hebben in Zuid-Afrika.

“Ik maak me geen zorgen, omdat ik weet dat ik onschuldig ben“, verzekerde Jacob Zuma onlangs. Maar de zaak heeft nu al grote politieke consequenties, ook voor hem.

Zuma was tot voor kort een van de meest kansrijke kandidaten om de president Thabo Mbeki op te volgen. In juni vorig jaar werd hij ontslagen vanwege mogelijke betrokkenheid bij een smeergeldschandaal. Een rechtbank had een financieel adviseur en vriend van hem veroordeeld tot vijftien jaar cel wegens corruptie. De rechter stelde vast dat er “overweldigend bewijs“ was voor een corrupte relatie tussen de vice-president en de zakenman. Zuma moet in die corruptiezaak later dit jaar voor de rechter verschijnen.

Ondanks het ontslag is Zuma nog altijd populair in een deel van Zuid-Afrika's regerende alliantie. Die alliantie bestaat uit de machtige regeringspartij ANC, de vakbondsfederatie Cosatu en de communistische partij. Veel vakbondsleiders, communisten en linkse ANC'ers vinden dat president Mbeki met zijn vrijemarktbeleid onvoldoende doet om de armoede terug te dringen. Zij hopen dat Zuma, als hij president zou worden, een linkser beleid zou voeren.

Het opmerkelijke is dat Zuma zich nooit echt links heeft getoond. Hij is wel toegankelijker en jovialer dan de wat stijve Mbeki. Zuma werkte zich van arme herdersjongen, vrijwel zonder scholing, op tot hoofd van de inlichtingendienst van het ANC, toen dat nog een bevrijdingsbeweging was. Hij ontwikkelde zich tot een listig manipulator. Zuma heeft zijn aanhangers ervan overtuigd dat hij het slachtoffer is van een “rechtse samenzwering“.

Hij heeft Zuid-Afrika's regerende elite daarmee in een machtsstrijd gestort. Zuma- en Mbeki-aanhangers bespioneren elkaar en proberen elkaar op allerlei manieren zwart te maken. De tegenstelling loopt dwars door staatsinstellingen als het leger en de geheime dienst. Er doen geruchten de ronde over mysterieuze inbraken en brandstichtingen bij politici.

Het verkrachtingsproces, dat gisteren is begonnen, zal het bittere gevecht niet stoppen. Veel Zuma-getrouwen houden vol dat hun kampioen voorbestemd is voor het hoogste ambt. Zij dragen op mani-festaties T-shirts met slogans als '100% Zuma' en 'Zuma for president'.

Maar de beschuldigingen hebben het Zuma-kamp wel verzwakt. Steeds meer vakbondsleiders, communisten en linkse ANC'ers twijfelen of het verstandig is de voormalige ANC-inlichtingenbaas te blijven steunen. Zij volgen de rechtszaak de komende tijd waarschijnlijk met bezorgdheid.

Als hun voorman wordt vrijgesproken, zullen de meesten zich gesterkt voelen in hun vermoedens van een complot. Maar als Zuma wordt veroordeeld, zullen ze vrijwel zeker op zoek moeten naar een nieuwe leider.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden