Procedure moet Fifa dwingen 'slavernij' in Qatar te stoppen

wk | Namens vakbond FNV en een gedupeerde arbeider daagt advocaat Liesbeth Zegveld de wereldvoetbalbond.

Als wereldvoetbalbond Fifa het islamitische Qatar kan verplichten alcohol te schenken ten tijde van het wereldkampioenschap van 2022, dan kan de Fifa ook afdwingen dat de oliestaat arbeiders niet als slaaf behandelt, vindt advocaat Liesbeth Zegveld.

De Fifa krijgt drie weken de tijd om Qatar tot de orde te roepen. Sinds gisteren loopt de klok. "De verwachtingen zijn niet al te hoog gespannen", zegt Zegveld. Dus waarschijnlijk komt het tot een zaak voor de rechtbank van Zürich - de Fifa huist in Zwitserland - die Zegveld zal voeren uit naam van de Bengaalse havenwerker Nadim Shariful Alam en de Nederlandse vakbond FNV.

Om in Qatar aan het werk te kunnen heeft een man als Alam een kafeel, een sponsor, nodig. Meestal is dat zijn toekomstige werkgever. Zonder kafeel komt een arbeider Qatar niet in, maar ook niet meer uit; zijn paspoort moet hij inleveren.

Tijdens de twee jaar die een Bengaal, Indiër of Filippino wordt toegestaan geld te verdienen in Qatar, heeft hij geen zelfstandig recht op verblijf, zo staat in de dagvaarding. Kafeels huisvesten 'hun' arbeiders in overbevolkte kampen die de mannen louter mogen verlaten voor lange werkdagen, in de hitte, voor een mager loon. Sinds Qatar stadions bouwt, wegen aanlegt, metrolijnen trekt en hotels neerzet voor het WK verdubbelde het aantal buitenlandse werknemers dat klem zit in dit kafala-systeem, van 800.000 naar 1,7 miljoen.

Trekt een kafeel zijn sponsorschap in, dan is een andere werkgever zoeken geen optie. De arbeider moet het land uit. Dat overkwam Nadim Alam. Hij kreeg ruzie met zijn werkgever, en kon terug naar huis.

Vervelend voor hem, maar wat kan de Fifa daaraan doen? Die had Alam niet in dienst. Klopt, zegt Zegveld. Maar voor een toernooi als het wereldkampioenschap voetbal moeten landen aan de eisen voldoen die de Fifa stelt. Eenmaal geselecteerd, zet een land zijn handtekening onder een dik contract met de Fifa. "Dat met Qatar is nog geheim, maar die met Zuid-Afrika en Brazilië zijn eerder uitgelekt. Honderdveertig pagina's, waarin niet alleen staat dat er Budweiser geschonken dient te worden, maar ook regelingen over visa's en werkvergunningen zijn vastgelegd."

Met Qatar heeft de Fifa wél afgesproken dat het verbod op alcohol tijdelijk dient te worden opgeheven maar over arbeidsomstandigheden heeft de wereldvoetbalbond niets opgenomen, zegt Zegveld. "Tenminste, dat is onze aanname. Maar het contract is geheim, dus officieel moet ik zeggen 'voor zover we weten'."

Onlogisch vindt ze het niet. "Een sponsorcontract met een bierproducent en de verkoop van alcohol brengt geld in het laatje." De aanpak van kafala niet, zegt de advocaat. "Toen Qatar het WK kreeg toegewezen zei Fifa-voorzitter Blatter 'de plaatselijke arbeidsverhoudingen zijn onze zorg niet'."

Aanhoudende kritiek heeft de Fifa wel wat doen opschuiven. De bond stelde een toezichtscommissie in. Maar dat is Zegveld niet genoeg. De Fifa moet een einde maken aan 'deze moderne slavernij'. "Die macht heeft de bond onomstotelijk. De benodigde afspraken passen op één A4tje."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden