InterviewRegina Ip

Pro-Peking-politica Regina Ip:‘In Hongkong is nu te veel geweld voor verkiezingen’

Regina Ip: ‘Mensen laten zich leiden door emoties, en dat is niet goed voor een geïnformeerde deelname aan de politiek’.Beeld HH

Het is begrijpelijk dat de jongeren in Hongkong ontevreden zijn, zegt pro-Peking-politica Regina Ip. Maar, zegt ze, gebrek aan vrijheid is niet de oorzaak.

Regina Ip laat de kaart zien die ze voor haar verjaardag kreeg van haar medewerkers, die in de aangrenzende ruimte tussen schotjes zitten te werken. “Ik zorg goed voor mijn medewerkers. Toch, Emma?”

Ze vraagt het met een strak gezicht, en ook tijdens het gesprek is er weinig emotie te bespeuren. Assistent Emma, een schuchtere vrouw met een uilebril, verdekt opgesteld in een hoekje van het kantoor, knikt.

Ip is een oude rot in het vak, ze bewandelde hetzelfde pad als de hoogste leider van de stadstaat, chief executive Carrie Lam: van ambtenaar naar politica. Als leider en volksvertegenwoordiger van de Nieuwe Volkspartij, die pro-Peking is, is Ip een van Lams belangrijkste adviseurs.

Toen Lam meldde dat ze de omstreden uitleveringswet zou intrekken, kondigde ze ook een onderzoek aan naar de sociale en economische problemen waar jonge demonstranten mee kampen.

Laat dat nu precies zijn waar u al langer voor pleit.

“We hebben die problemen heel lang genegeerd. We zijn immers de meest vrije economie ter wereld, Hongkong was het Aziatische wonder in de jaren zeventig. Maar met de economische groei van het Chinese vasteland, en de opkomst van mondiale mobiliteit en technologie, is de kloof tussen arm en rijk verbreed.

“Jonge mensen in Hongkong kijken nu naar banen in de financiële en juridische sector, het zakenleven, de gezondheidszorg. Maar als je niet slim genoeg bent of als je niet in die sectoren geïnteresseerd bent, dan is er weinig toekomst. De lonen zijn bovendien niet mee gestegen met de woningprijzen.

“Mijn personeel krijgt bijvoorbeeld 14.000 Hongkong-dollar (ruim 1600 euro, red.) per maand. Ze hebben heel weinig geld over om leuke dingen te doen, laat staan een huis te kopen. De meeste wonen bij hun ouders. Emma, hoeveel besteed jij aan vervoer, iedere maand? 800 Hongkong-dollar? En aan lunch hier in Wanchai, dat is ook niet goedkoop, toch?”

Emma, vanuit de hoek van de kamer: “Vijftig, zestig Hongkong-dollar, afhankelijk van welk restaurant je kiest.”

Ip: “Ik kan de jonge demonstranten wel begrijpen. Ze zien geen reden tot hoop meer en denken dat ze niets te verliezen hebben. Maar ze kunnen ook meewerken om hun leven beter te maken.”

Bij de verkiezingen van 2017 was u kandidaat voor de baan van chief executive. Het werd Carrie Lam. Wat had u anders gedaan dan zij als u het was geworden?

“Ik had die wet nooit geïntroduceerd. Er is inderdaad een juridisch vacuüm in de bestrijding van criminaliteit in China. De wet was wenselijk, ik steun het doel. Maar het was geen prioriteit.

“Ik zou ook al eerder met de demonstranten in gesprek zijn gegaan. Zelfs al claimt de beweging dat ze geen leider heeft, we weten allemaal wie de hoofdrolspelers zijn. Advocaten, leraren... ga met ze in gesprek. Zelfs politieke hervormingen zijn mogelijk.”

Lam heeft inmiddels aangekondigd dat ze volgende week een brede maatschappelijke consultatie begint. Een van de vijf eisen waar betogers ook al in 2014 de straat voor opgingen, is écht algemeen kiesrecht: nu mag ook iedereen stemmen, maar alleen op door Peking goedgekeurde kandidaten.

Met politieke hervormingen bedoelt u het algemeen kiesrecht – een van de eisen van de demonstranten?

Ip pakt een paars boekje met daarin de Basiswet, de grondwet van Hongkong en leest voor. “Artikel 25: In het licht van de actuele situatie in de Speciale Administratieve Regio Hong Kong, en volgens het principe van geleidelijke en ordelijke voortgang, is algemeen kiesrecht het ultieme doel.”

Ze legt het boekje weer neer. “Maar als je kijkt naar de actuele situatie: wekelijkse, dagelijkse protesten, wegblokkades, verlamming van het vliegveld, dan kunnen er geen algemene verkiezingen zijn.”

Waarom niet?

“Er is te veel geweld. Mensen laten zich leiden door emoties, en dat is niet goed voor een geïnformeerde deelname aan de politiek. Kijk maar naar de brexit. We moeten werken binnen de grondwet; we zijn onderdeel van China. Volgens het principe ‘één land, twee systemen’ is het in ons belang om binnen de grondwet te werken. De regering heeft de verantwoordelijkheid om de jongeren uit te leggen wat dat betekent.”

Maar het zijn niet alleen jongeren die in opstand komen. Inmiddels staat een groot deel van Hongkong pal achter de betogers, en dat heeft niet per se met die eisen te maken. Vooral het geweld dat de politie tegen de demonstranten gebruikt komt de autoriteiten op veel verontwaardiging te staan.

Zo liep een vrouw zwaar oogletsel op en zou bij de bestorming van een trein zelfs een dode zijn gevallen. De demonstranten eisen nu dat de camerabeelden van het station openbaar worden gemaakt. Volgens Ip valt het allemaal wel mee. “Bij rellen in Europa zetten ze de politie te paard in, daar wordt veel harder opgetreden.”

Hulp van het vasteland krijgt de Hongkongse politie niet, zegt ze. Geruchten daarover noemt ze ‘fake news’. “Als er mainlanders tussen staan, hebben de demonstranten dat zo door. Hun accent, hun bouw is anders. Nee, de politie staat er helemaal alleen voor.”

Van ambtenaar tot minister

Als onderdaan van de Britse kroonkolonie studeerde Regina Ip (69) Engels in Hongkong en Glasgow, en bedrijfskunde en Oost-Aziëstudies in de Verenigde Staten. Na een carrière als ambtenaar kreeg ze in 1998 de functie van veiligheidsminister. Een nieuwe wet die de vrijheid van de Hongkongers zou inperken, bracht haar in opspraak en ze trad in 2003 af als minister. In 2011 richtte ze de Nieuwe Volkspartij (NPP) op die zich vooral op de Hongkongse middenklasse richt. Ze was tot twee keer toe kandidaat voor de hoogste positie van de stadstaat, maar kreeg nooit genoeg stemmen.

Lees ook:

 In een klein hoekje van Hongkong is de steun voor Peking groot

In Tuen Mun geen pro-democratiebetogingen. Dit deel van Hongkong koestert de band met het vasteland. ‘Water, groenten, alles komt uit China.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden