Privébesognes politici boeien kiezers niet

Een beeld uit het verkiezingsspotje van de PvdA. 'Elke kijker zal zich afvragen waarom Samsom überhaupt over zijn dochter vertelt.'

De handicap van Diederik Samsoms dochter kan politiek relevant zijn, maar juist die boodschap ontbreekt.

De PvdA lanceerde afgelopen week een campagnespotje waarin het gezin van lijsttrekker Diederik Samsom uitgebreid in beeld komt. Samsom staat met zijn vrouw in de keuken, speelt met zijn kinderen, smeert hun boterhammen en brengt ze naar school. Terloops vertelt hij over zijn dochter, die met een handicap geboren is: "Lopen kan ze al, en aan lezen en schrijven werken wij nu hard". Aan het einde wordt het programmavan de PvdA in acht woorden samengevat: 'goede zorg, het beste onderwijs, een duurzame economie'. Is dit de manier waarop de kiezer anno 2012 wil worden aangesproken?

Aandacht voor de persoon van de politicus is niet van de laatste jaren en ook niet uniek Nederlands. Dries van Agt liet zich ooit filmen op zijn racefiets en Joop den Uyl ging tafeltennissen bij Sonja Barend. Ook in het buitenland vertellen politici over hun jeugd, hobby's en gezin. Een recent campagnefilmpje van de gewezen Amerikaanse presidentskandidaat Rick Santorum gaat uitgebreid in op zijn gehandicapte dochter.

De aanname dat het persoonlijke leven van politici er toe doet, is de laatste jaren alleen maar sterker geworden. Die tendens is makkelijk verklaarbaar. De middenpartijen CDA, VVD, D66 en PvdA zijn steeds meer op elkaar gaan lijken. Hun programma's verschillen wel, maar voor oppervlakkig geïnformeerde kiezers zijn de overeenkomsten groter dan de verschillen. Het PvdA-programma over zorg, onderwijs en economie geldt ook voor de concurrenten. De oplossing van partijen luidt veelal: onderscheidende politici en lijsttrekkers met een uniek persoonlijk profiel.

Maar deze theorie werkt niet. Het gaat kiezers nog steeds om de politieke inhoud, en niet om het persoonlijke leven van de politicus. Persoonlijke kwesties zijn dan ook alleen relevant als ze politiek relevant zijn.

Samsom kan meer kiezers trekken door zijn gehandicapte dochter op te voeren, als zij een aanleiding is om op te komen voor de zwakkeren in de samenleving, niet op de zorg te bezuinigen, sociale werkplaatsen open te houden of te investeren in extra begeleiding op school. Maar dit is precies wat de PvdA niet doet. Samsom voert zijn kinderen op omdat de PvdA aan de toekomst voor nieuwe generaties werkt. Voor deze boodschap is de handicap van zijn dochter niet relevant. Elke kijker zal zich afvragen waarom Samsom überhaupt over zijn gehandicapte dochter vertelt.

Samsoms dilemma laat precies zien wat het probleem van personalisering van politiek is. Het is mogelijk persoonlijke verhalen politiek relevant te maken, maar het is de vraag of politici zoveel details over hun privé-situatie prijs willen geven. Welke handicap heeft de dochter van Samsom dan precies? Hoe gaat het gezin hiermee om? Wat leerde Samsom daarvan in politiek opzicht?

De aarzeling om al deze details naar buiten te brengen is invoelbaar. Daarmee verworden persoonlijke verhalen van politici tot algemene praatjes die politiek nauwelijks iets zeggen, burgers niets interesseren en waar politici zich bij tijd en wijle voor generen. Niet doen dus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden