Private financiers kunnen perverse prikkels geven

Heertje op hoorzitting in Kamer: Dan vrolijkt een arts zijn inkomen op met onnodige behandelingen

JEROEN DEN BLIJKER

"Bedenkelijk!" Emeritus hoogleraar economie Arnold Heertje kan zijn verbijstering nauwelijks onderdrukken. Hij verscheen gisteren in de Tweede Kamer voor een hoorzitting. Wat zijn de gevolgen als private financiers en beleggingsmaatschappijen aandeelhouder worden in ziekenhuizen en zichzelf winst uitkeren, wil de Kamer weten.

Hij is natuurlijk geen specialist op het terrein van de ziekenhuisfinanciering, onderstreept Heertje, verwijzend naar de andere adviseurs, ziekenhuisbestuurders en wetenschappers aan tafel. "Mijn aanvliegroute is dan ook anders. Waar het mij vooral om gaat is: wat betekent het voor de patiënt?" Want een winstuitkering kan een perverse prikkel zijn, is Heertjes waarschuwing. Artsen gaan dan bijvoorbeeld hun inkomen opvrolijken met onnodige behandelingen, bestuurders gaan extra hard in de bezetting snijden, omwille van de bonus. "Dat zet ook de verhoudingen op de werkvloer onder druk."

Het is pittig tegengeluid, in een koor van welwillendheid jegens het wetsvoorstel dat minister Edith Schippers (volksgezondheid) twee maanden geleden naar de Tweede Kamer stuurde. Al vindt bijvoorbeeld Aysel Erbudak, directeur van het private Amsterdamse Slotervaartziekenhuis, dat Schippers nog te veel eisen aan winstuitkering stelt. Zo mag een winstuitkering pas na drie jaar en moet de zorg op orde zijn, vindt de minister. Erbudak: Ziekenhuizen moeten net als gewone bedrijven worden behandeld. Dus geen eisen. En verder hebben we een Inspectie voor de Gezondheidszorg, die prima toeziet op de kwaliteit."

Dan vat Kamerlid Esmee Wiegman (ChristenUnie) halverwege de sessie met een vraag het hele debat samen: "Voor welk probleem is de winstuitkering nu eigenlijk een oplossing?"

Er is vooral een bankenprobleem, vindt Henk Vergunst, controller bij het Rotterdamse Ikazia Ziekenhuis. Banken zitten sinds de financiële crisis zo op hun geld dat ze zelfs goede business cases niet meer willen financieren, is zijn ervaring. "Ik zou het daarom niet zo gek vinden als de overheid een stukje zorg wegneemt die nu bij banken bestaat over de financiële toekomst van ziekenhuizen." Een garantie via het waarborgfonds zorg zou de geldstroom weer op gang brengen.

Onderzoeker Marco Keste van SEO Economisch Onderzoek gruwt daarvan. "Dat lijkt me een stap terug in de tijd." In 2006 is immers besloten tot gereguleerde marktwerking in de zorg, daar horen private investeerders bij. Volgens hem is dat zelfs noodzakelijk.

Waarop Heertje, zichtbaar geërgerd, losbrandt. "De redenering dat we tot in het einde van de dagen aan marktwerking moeten vasthouden, is bedenkelijk", doceert hij. "We moeten ook kijken naar wat er verder verandert in de samenleving." Zo sparen mensen tegenwoordig weer flink en consumeren ze minder. "Dat is een trend en biedt kansen als mensen zien dat ze daar betere zorg voor kunnen krijgen." Verder hebben pensioenfondsen, maar ook een ideële bank als Triodos, veel meer hart voor de mensen dan winstbeluste beleggingsvehikels, denkt de emeritus hoogleraar. "Dan krijgen we situaties als in het onderwijs of in de volkshuisvesting, waarbij het niet meer om de leerling of huurder gaat. Daar moet ik toch echt tegen waarschuwen. Lees toch gewoon de krant, dan kunt u iedere dag lezen wat er gaande is."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden