Privacybijsluiter voor lakse klanten

Mensen gaan nonchalant om met hun privacy. Met een bijsluiter wordt in één oogopslag duidelijk welk gevaar ze bij aanmelding lopen, betoogt Steffart Buijs.

Op 1 januari 2015 begint de grootschalige uitrol van de slimme meter. Met als argumenten: 'lekker makkelijk', 'beter inzicht' en 'goed voor energiebesparing'. De slimme meter - destijds spionagekastje genoemd - heeft vanwege de bezwaren omtrent privacy lang op zich laten wachten. Inmiddels is er groen licht. Minister Kamp schrijft aan de Tweede Kamer dat er ondanks alle maatregelen om de privacy te waarborgen, altijd 'rest-risico's' aanwezig zijn, met name op het gebied van cybersecurity. Dat is de ambtelijke variant van: 'Let op, de persoonlijke informatie van Nederlanders kan altijd uitlekken via internet'. Dit kan gevolgen hebben voor de beeldvorming en acceptatie van de slimme meter, schrijft Kamp. Dat burgers het misschien vervelend vinden dat hun gegevens op straat liggen, komt niet aan de orde.

Met onze privacy dreigt het in onze big data-samenleving dezelfde kant op te gaan als destijds met financiële producten. Lukraak werden handtekeningen gezet onder swaps, woekerpolissen, beleggingshypotheken en derivaten. Klanten hadden geen oog voor de risico's of snapten de producten niet. Dat was makkelijk voor banken en verzekeraars. Maar we kennen inmiddels de gevolgen. De ondoorzichtige voorwaarden en complexe producten maakten dat ondernemers, consumenten en publieke organisaties wegzonken in een financieel moeras. Het heeft Nederland miljarden gekost. Niet goed weten waartegen je als consument of burger 'ja' zegt, kan desastreuze gevolgen hebben voor de samenleving.

Uitzondering

Wie we wanneer bellen, ons internetgebruik, de aankopen in de supermarkt, onze bankgegevens en waar we ons bevinden; alles wordt opgeslagen in databases en waar mogelijk verkocht aan derden. 'Om onze klanten beter van dienst te zijn.' De enige uitzondering van enige omvang was tot dusver ons energiegebruik.

Is dat relevant? Zeker weten. Actuele informatie over ons energieverbruik is voor marketeers net zoveel waard als informatie over je betaalrekening. De slimme meter slokt ons laatste restje privacy op.

Kamp meldt in zijn brief ook nog dat de Autoriteit Consument en Markt vindt dat burgers optimaal geïnformeerd moeten worden over de privacy-kant van de slimme meter. Om dat te regelen komt er 'een checklist' op internet. Dit is natuurlijk volstrekt onvoldoende. Hoeveel mensen zullen naar deze online privacy-checklist gaan en die doornemen voordat ze hun handtekening zetten onder het contract van hun energieleverancier?

Burgers hebben nauwelijks een idee hoe het met hun privacy is gesteld en kunnen het belang ervan ook niet goed inschatten. Als we een app installeren of ons aanmelden voor een online dienst, stemmen we onnadenkend in met de voorwaarden en vragen we ons niet af of dat bedrijf wel voorzichtig omgaat met onze gegevens.

Wat nodig is, is een privacy-risicometer en -bijsluiter die verplicht is voor iedere organisatie die privacy-gevoelige informatie opslaat. Vergelijkbaar met de risicometer voor financiële producten, zodat diensten, producten en organisaties ook onderling vergeleken kunnen worden. Zes op een schaal van zeven? Dan ben je wat privacy betreft aan de goden overgeleverd. Een twee? Dat zit wel goed. Wie persoonlijke gegevens opslaat, moet worden verplicht de risicometer te tonen en duidelijk toe te lichten in een privacy-bijsluiter. Een onafhankelijke instantie houdt hierop toezicht, net zoals dat nu gebeurt met de financiële bijsluiter. Mensen moeten in één oogopslag kunnen zien hoe het ervoor staat met hun privacy wanneer ze instemmen met de voorwaarden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden