Privacy voor verdachten, geen verering

Er zijn daders van ernstige geweldsdelicten die op straat worden herkend door foto's die media eerder van hen publiceerden. Bekendste voorbeeld is Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn.


Media-ethicus Huub Evers signaleerde al eens dat de pers privacy van verdachten belangrijk vindt, maar dit niet altijd laat blijken. Mei 2012 zei hij in Trouw: "De norm is dat media de privacy van verdachten respecteren. Maar daar wordt slordig mee omgegaan". Hij reageerde destijds op het vrijgeven door Justitie van namen en foto's van twee verdachten die vanwege een gewapende roofoverval werden gezocht.


De discussie betrof de vraag of media met het publiceren van namen en foto's nu journalistiek bedreven of tot verlengstuk van politie en justitie moesten worden gerekend. Hoofdredacteur Marcel Gelauff van NOS Nieuws pareerde in Trouw kritiek op de publicatie van de bewuste foto's in het achtuurjournaal. "De grens wat betreft privacy is in de hele maatschappij aan het verschuiven", reageerde Gelauff. "Het is niet logisch om als NOS per definitie van die trend af te wijken. We gaan niet de privacy beschermen die al massaal geschonden is." Sindsdien is niet de vraag óf media principieel moeten zijn, maar eerder hóe principieel ze zijn.


Trouw is voor wat betreft het beschermen van de privacy van in Nederland verblijvende verdachten haast een modelkrant. Van misdrijven verdachte Nederlanders die in een buitenland verkeren - zoals het IS-kalifaat - hoeven evenmin te vrezen dat hun portretfoto of familienaam de krant haalt. Hoe meer hechting met Nederland, hoe meer privacy van verdachten wordt gerespecteerd.


Minder ethisch of voorzichtig gaat Trouw om met buitenlandse verdachten, zonder relatie met Nederland. Zo publiceerde de krant op 1 maart politiefoto's en namen van in Maleisië aangehouden, vrouwelijke hoofdverdachten van de gifmoord op de halfbroer van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Nieuwswaarde hebben deze foto's niet.


Van de omgekomen dader van de aanslag in Nice juli vorig jaar gaf Trouw de volledige naam prijs. Dit gebeurde eveneens met de man die in december in Berlijn inreed op bezoekers van een kerstmarkt en die naderhand bij Milaan werd doodgeschoten. Bijzonder was dat de krant hem eenmalig Anis A. noemde, maar navolging kreeg dit voorbeeld in volgende artikelen over hem niet.


In het eerste artikel over de aanslag vorige week in Londen noemde Trouw als enige Nederlandse krant Abbu Izzadeen als mogelijke dader. De redactie baseerde zich op berichtgeving van The Independent. Die informatie bleek onjuist, zoals in hetzelfde Trouw-artikel een advocaat via de Britse bron al signaleerde. Beter was geweest de passages over Izzadeen, een schuilnaam, te schrappen of in een volgende editie kort op zijn status van niet-verdachte terug te komen.


De chef eindredactie vindt terecht dat de redactie niet roomser moet zijn dan de paus. "Informatie rolt nu eenmaal al binnen enkele minuten over tal van schermen", zegt hij. "Daar is geen houden aan." Het van 2014 daterende 'Schrijfboek' van Trouw - de meeste terreuraanslagen in Europa zouden nog komen - laat bovendien ruimte om van de privacynorm af te wijken als het om misdrijven gaat, in het buitenland gepleegd door buitenlanders. De eindredactiechef wijst er ook op dat terreuraanslagen heftiger reacties oproepen dan elk ander delict. "We willen weten wie er achter zit. Het gonst meteen van geruchten en verklaringen. Radio, televisie, internet, alles buitelt over elkaar heen." Ook na dergelijke hectiek bestaat ruimte voor afwegingen over de journalistieke omgang met verdachten en daders. Het Schrijfboek is op dit punt achterhaald omdat, begrijpelijk, drie jaar geleden zoveel terreuraanslagen in Europa niet waren voorzien. Niet langer portretfoto's van (terreur)verdachten in de krant en of zinloos vermelden van hun volledige (schuil)namen, daar wordt de krant niet minder van. Het voorkomt daarnaast verering door sympathisanten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden