Pristina bouwt veel en chaotisch op

Zaterdag kiezen de Kosovaren een eigen parlement. In de hoofdstad Pristina is de vrije, tolerante mentaliteit van voor de oorlog weer teruggekeerd. Maar ondanks enorme bedragen aan economische steun is de economische chaos nog compleet.

PRISTINA - Vijf potige portiers controleren iedereen die de binnen wil in de Boom Boom Room, een van de populairste cafés van Pristina, de hoofdstad van Kosovo. In de kou staat een lange rij wachtenden. De eigenaar van het café heeft goed geschoten. De talloze buitenlanders in Pristina, werknemers van internationale organisaties als de VN en de EU, komen er graag drinken. Gin-tonic en Johnnie Walker zijn er favoriet. Maar ook Albanezen met geld -het goedkoopste biertje kost vier gulden- worden graag in de Boom Boom Room gezien.

Het uitgaansleven in Pristina bruist. Dat was bijna tweeënhalf jaar geleden heel anders. Toen de Navo-troepen Kosovo binnentrokken lag de stad er doods en verlaten bij. Veel Albanezen waren gevlucht. De intocht van de Navo en de terugkeer van de Albanezen deed de Servische inwoners vluchten. Tot nu toe zijn die niet teruggekeerd.

In enkele jaren is zowel veel als weinig veranderd. Ondanks enorme bedragen aan internationale steun zijn de blubberige straten nog steeds vol kuilen, valt keer op keer de stroom uit, is telefoneren een ware opgave en wordt het vuilnis maar mondjesmaat opgehaald. Het internationale bestuur slaagt er maar niet in zijn zaakjes op orde te krijgen.

Toch is lang niet alles hetzelfde. Zo laat het tegendraadse radiostation Urban Radio een bijna anarchistisch geluid horen. De radiomakers wassen vooraanstaande politici voortdurend de oren, maken grappen over internationale bestuurders als de Deen Haekkerup en de Nederlander Everts. Deze week werd er in een uitzending zelfs openlijk over seks gepraat, welhaast een doodzonde in het preutse, traditionele Kosovo. De muziekscene floreert en er begint in Pristina, heel schuchter, zelfs iets van een homogemeenschap te ontstaan.

,,De belangrijkste verandering zit in de mentaliteit'', zegt Laura, een 26-jarige studente Engels. ,,Tweeënhalf jaar geleden hadden we behalve een oorlog ook tientallen jaren onderdrukking door de Serviërs achter de rug. In die tijd mochten we onszelf niet zijn. Daar zijn we nu stapje voor stapje overheen aan het komen.''

Tijdens en na de oorlog werd Pristina overspoeld door mensen van het platteland die zich daar niet veilig meer voelden of wier huizen vernield waren door de Serviërs. Ze brachten een andere levensinstelling met zich mee, meent Laura: traditioneler, en veel harder tegenover de Serviërs. ,,Wij konden eigenlijk best met de meeste Serviërs opschieten, zolang het stadgenoten waren'', zegt ze. Toen na de oorlog de Kosovaarse dorpelingen de stad verlieten, verbeterde de sfeer aanzienlijk, volgens Laura.

In Pristina valt vooral de tomeloze bouwdrift van de inwoners op. Woonhuizen, winkeltjes, restaurants, zelfs hotels. Er verrijst van alles, vaak zonder toestemming. Naar het schijnt is er aan geld geen gebrek. Dat klopt, zeggen de vrienden Astrit (35) en Ari (34) eensgezind. ,,We zijn niet arm, alleen besteden we ons geld volkomen verkeerd. Op de weg naar Skopje staan bijvoorbeeld tientallen benzinestations op nog geen vijftig kilometer. Pristina barst uit haar voegen van de cafés, restaurants en winkels. We verkopen van alles, maar we produceren niets.''

Volgens de twee zakenmannen is vooral regulering nodig. Het internationale bestuur heeft Gods water maar over Gods akker laten lopen met een economische chaos als gevolg. Ari: ,,De Serviërs hebben ons tientallen jaren dom gehouden. Daarom komen veel mensen niet op het idee dat je, in plaats van te verkopen, ook kunt produceren.'' Astrit: ,,De landbouw bijvoorbeeld functioneert nog als een eeuw geleden, terwijl we met enkele kleine investeringen prachtige producten zouden kunnen verbouwen.''

Maar voor zo'n omslag zijn volgens het tweetal twee dingen onontbeerlijk: goede opleiding en een overheid die structuren bepaalt. En aan beide ontbreekt het. Mede daarom zijn de verkiezingen van komende zaterdag volgens hen zo belangrijk. Dan kiezen de Kosovaren een parlement waaruit een soort provinciale regering wordt gevormd. Maar daarmee zijn we er niet, aldus Astrit, filosoof van origine. ,,Uiteindelijk willen we onafhankelijkheid. Zolang we niet zelf onze toekomst kunnen bepalen, zullen we blijven steken op het huidige niveau.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden