analyse

Prioriteiten VS zijn helder: handel en veiligheid

President Trump en de Saudische koning Salman bin Abdulaziz al-Saud.Beeld EPA

Trumps bezoek is een overwinning voor het Saudische koningshuis. Over zijn rol in de radicale islam ging het niet in Riyadh.

Het is niet eens lang geleden dat Donald Trump tweette dat Saudi-Arabië vrouwen als slaven behandelt en homo’s doodt. Maar nu is hij president en blijkt de islamitische dictatuur ineens een belangrijke partner in de strijd tegen extremisten, IS en Iran.

Trump hield gisteren in Riyadh op zijn eerste buitenlandse reis als president een lange rede, voor een gezelschap van zo’n vijftig leiders van moslimlanden. Een bonte verzameling heren, met her en der een vrouw, uit Tsjaad tot Kazachstan, luisterde in grote leren leunstoelen toe. Zijn woorden klonken onverwacht vriendelijk en genuanceerd. Trump pleitte keer op keer voor vrede. Hij strooide zelfs met complimentjes voor diverse leiders. Kortom, het was één lange handreiking naar de moslimwereld, die hij zo vaak had geschoffeerd.

Modern gezicht

Maar met welke moslims wil Trump in zee? Vooraf zwelde de kritiek al aan. Waarom niet gekozen voor een staat als reisdoel die probeert de islam een modern gezicht te geven, zoals Jordanië? Waarom in zijn reis langs de drie wereldreligies – islam, judaïsme, christendom – Saudi-Arabië gelijkstellen aan het Vaticaan? Er is zoveel variëteit in de islam, maar met zijn bezoek poneert Trump juist de meest conservatieve en strengste staat als ‘bewaarder van de islam’. Het land waar vrouwen niet zonder man op straat mogen en bloggers verdwijnen in de cel, met een flinke serie stokslagen als bonus.

Koning Salman en zijn talloze prinsen keken tevreden toe. Nu zag de hele wereld hén als de leiders die ze zo graag willen zijn. EU-leiders kregen voor Trumps bezoek aan Brussel (later deze week) het advies om maximaal vier minuten te praten, omdat zijn aandacht daarna verslapt. Salman pakte het slimmer aan: Trumps gezicht werd vijf etages hoog op zijn hotel geprojecteerd. En hij kreeg een glimmende gouden ketting omgehangen.

Goed en kwaad

Trump kwam om een verbond tegen IS te smeden. Hij ziet dat als ‘de strijd tussen goed en kwaad’. Maar wat is de bron van dergelijk radicalisme? Saudi-Arabië exporteert al decennia met miljoenen dollars steun het radicale wahabisme in de regio, naar Europa, Afrika en Azië. Ten koste van liberale, lokale moslims en tot zorg van soevereine overheden daar. Diverse aanslagplegers van de aanslagen op 11 september 2001 in New York kwamen uit Saudi-Arabië, net als Al-Kaidabaas Osama bin Laden zelf.

Nu komt juist in Riyadh, de hoofdstad van het land, een nieuw internationaal centrum dat de financiële bronnen van terroristen moet gaan droogleggen. “Elke Arabische tiran had deze toespraak kunnen houden. Die nemen evenmin verantwoordelijkheid”, tweette de Libanees-Amerikaanse activiste Hend Amry vanuit Qatar. “Dictatuur en terrorisme zijn verbonden. Hoe kan een dictatuur dan terreur verslaan?” Met die vraag bekeken vele moslims de rede: “Hoe bevorder je de gematigde islam?” Niet in het hol van de leeuw lijkt de conclusie van dit bezoek.

Gebeten hond

Maar Trump maakte duidelijk dat hij niet met het vingertje van de democratie gaat zwaaien. Veiligheid is zijn prioriteit, zegt hij. En handel. In tien jaar gaan Amerikaanse bedrijven voor 350 miljard dollar aan Saudi-Arabië verkopen. Veel wapens. Hoe dat strookt met het streven naar vrede, zei hij er niet bij. De verwoestende oorlog die Riyadh in Jemen voert was voor president Obama nog een reden iets terughoudender te zijn. Trump haalt de banden ferm aan, denkend aan de ‘honderdduizenden banen’ die de deals gaan opleveren.

Tot genoegen van de soennitische Saudi’s was de sjiitische aartsvijand Iran voor Trump de gebeten hond. “Dat zijn burgers zo laat lijden en de misdaden van Assad mogelijk maakte.” Met zijn visie voor 2030 besloot Trump dit ‘historische moment’. Dan moet iedereen in de regio een waardig leven kunnen leiden. Dan moet zij geen vluchtelingen meer uitstoten, maar juist nieuwkomers aantrekken. Maar dan moeten de moslimlanden wel hun last dragen, aldus Trump, “terroristen verjagen en hun giftige ideologie uitdrijven”.

Lees ook de tv-recensie van Maaike Bos: Als gieren wachten tot Donald Trump struikelt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden